Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 27 lipca 1994 r., III SA 1689/93

Teza

Artykuł 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ nakazuje uwzględnić ceny rynkowe z dnia złożenia zeznania podatkowego; ceny te odnoszą się nie tylko do wchodzących w skład spadku rzeczy i praw majątkowych, ale także do długów obciążających spadek.

Sentencja

czelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Agnieszki P. na decyzję Izby Skarbowej w (...) z dnia 5 października 1993 r. w przedmiocie wymiaru podatku od spadku i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Izby Skarbowej jeden milion dwieście dziewięć tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 5 października 1993 r. Izba Skarbowa w (...) uchyliła w części decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia 12 sierpnia 1993 r. i obniżyła Agnieszce P. wymiar podatku od spadków i darowizn z 38.881.000 zł do 5.215.000 zł.

Agnieszka P. nabyła na podstawie testamentu spadek po swojej babce, Małgorzacie T., zmarłej dnia 30 maja 1989 r. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydał Sąd Rejonowy dnia 7 lutego 1990 r., a spadkobierczyni złożyła zeznanie podatkowe dnia 4 czerwca 1993 r. W skład spadku weszło własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu o wartości 234.911.900 zł.

Izba Skarbowa uwzględniła pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r. III AZP 36/92 i zastosowała przepisy obowiązujące w chwili wymiaru podatku, to znaczy rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 59 poz. 271/, przewidujące kwotę wolną od podatku w wysokości 39.755.000 zł. Izba Skarbowa jednak odmówiła waloryzacji kosztów pogrzebu i przyjęła je w wysokości faktycznie zapłaconej w maju 1989 r., to znaczy 126.390 zł. Zdaniem Izby Skarbowej, przepisy podatkowe nie przewidują waloryzacji długów, lecz wprost przeciwnie - art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ mówi o kosztach poniesionych.

Agnieszka P. wniosła skargę na decyzję Izby Skarbowej, zarzucając jej naruszenie art. 7 ust. 3 wspomnianej wyżej ustawy w związku z art. 358[1] par. 3 Kc. Powołała się przy tym na tezę drugą uchwały Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 12 czerwca 1992 r. III AZP 6/92 /OSNCP 1992 z. 10/.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wbrew treści zaskarżonej decyzji, art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ nie używa pojęcia "koszty poniesione". Przede wszystkim jednak podstawą rozstrzygnięcia sprawy powinien być ustęp 1 tego artykułu, gdyż on właśnie statuuje zasadę, że długi spadkowe potrąca się od wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych. Ustęp trzeci jedynie przykładowo wymienia niektóre długi, nie zmieniając zasady z ustępu pierwszego.

Ustęp 1 w art. 7 powyższej ustawy o podatku od spadków i darowizn nakazuje uwzględnić ceny rynkowe z dnia złożenia zeznania podatkowego; ceny te odnoszą się nie tylko do wchodzących w skład spadku rzeczy i praw majątkowych, ale także do długów obciążających spadek. Dlatego skarżąca trafnie podniosła, że koszty pogrzebu powinny być odliczone od wartości spadku według cen obowiązujących w chwili złożenia zeznania podatkowego. Chybiony był jedynie zarzut naruszenia art. 358[1] par. 3 Kc, gdyż kodeks cywilny reguluje stosunki cywilnoprawne /art. 1 Kc/, w związku z czym przy wymiarze podatku od spadków i darowizn nie może być pomocny.

Mając na względzie przytoczone rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w myśl art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa i orzekł o kosztach zgodnie z art. 208 Kpa.