Uzasadnienie
Stanisław P. wystąpił z wnioskiem o wydanie mu pozwolenia na posiadanie broni gazowej. W uzasadnieniu podał, że ma 57 lat, jest osobą samotną prowadzącą dość dochodowe gospodarstwo rolne, a sąsiedzi szykanują go i grożą zabiciem.
Pismem z dnia 5 listopada 1991 r. Komenda Wojewódzka Policji w K. zobowiązała wnioskodawcę do dostarczenia zaświadczenia lekarza z B. Z., potwierdzającego, iż wnioskodawca może się posługiwać bronią gazową.
Pismem z dnia 5 lutego 1992 r. Stanisław P. poinformował Komendę Policji, że lekarz odmówił wydania zaświadczenia. Wnioskodawca podał ponadto, że w policji w B. Z. pracuje dwóch policjantów zamieszkałych w tej samej wsi co on i oni urabiają mu złą opinię. W związku z tym wniósł o skierowanie go do lekarza na terenie K. Dnia 7 lutego 1992 r. doręczono wnioskodawcy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 31 stycznia 1992 r., odmawiającą udzielenia pozwolenia na zakup i posiadanie broni gazowej. Jako podstawę prawną powołano art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych /Dz.U. nr 6 poz. 43 ze zm./. Zaznaczono ponadto, że na podstawie art. 107 par. 5 Kpa i art. 8 wspomnianej ustawy decyzja nie wymaga uzasadnienia ze względu na interes porządku publicznego.
Po wniesieniu odwołania przez wnioskodawcę Komenda Wojewódzka Policji zwróciła się bezpośrednio do lekarza Ryszarda S. o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, czy zainteresowany może posługiwać się bronią gazową i czy nie ma innych przeciwwskazań. Ryszard S., lekarz medycyny sądowej, stwierdził, że Stanisław P. okazuje nadpobudliwość nerwową /zespół neurasteniczny/, w związku z czym posiadanie przez niego broni gazowej może stanowić zagrożenie dla osób będących z nim w niewielkim konflikcie.
Decyzją z dnia 1 kwietnia 1992 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 7 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 31 styczna 1961 r. W uzasadnieniu wskazał, że zespół neurasteniczny jest w świetle obowiązujących przepisów okolicznością wyłączającą wydanie pozwolenia na broń gazową.
Na powyższą decyzję Stanisław P. wniósł skargę, kwestionując opinię lekarza S. i przypominając, że składał wniosek o skierowanie go "na komisję lekarską". Zaakcentował, że przez 25 lat był kierowcą z drugą kategorią prawa jazdy, nie miał żadnego wypadku, a nikt z otoczenia nie uważa go za niezrównoważonego. Podkreślił fakt wybudowania domu mieszkalnego, kontynuowania budowy domu gospodarczego i prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponowił wniosek o skierowanie go na badanie przez innego lekarza.
Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Powołanie przez organ I instancji art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych /Dz.U. nr 6 poz. 43 ze zm./ świadczy o tym, że w przekonaniu tego organu wnioskodawca jest osobą, co do której występuje obawa, iż użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. Tego, co konkretnie miał na myśli Komendant Wojewódzki Policji w K., nie można ustalić, gdyż jego decyzja nie została uzasadniona. Oczywiście, organ I instancji władny jest odstąpić od uzasadniania decyzji w trybie art. 107 par. 5 Kpa, jednakże korzystając z tego uprawnienia, jednocześnie pozbawił się możliwości wykazania trafności rozstrzygnięcia. Skoro zaś w aktach brak było dowodów wskazujących na występowanie przesłanek zawartych w punkcie 5 ustępu 1 artykułu 7 wyżej cytowanej ustawy, to wspomniana podstawa prawna decyzji ostać się nie mogła.
Dostrzegł to już organ II instancji, który wprawdzie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jednakże powołał inną podstawę prawną rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 7 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy. W uzasadnieniu postawił znak równości między stwierdzoną przez lekarza medycyny sądowej "nadpobudliwością nerwową" a chorobą psychiczną, o której mowa we wspomnianym przepisie. Niezależnie od faktu, że poprawność takiego rozumowania budzi wątpliwości i wymaga potwierdzenia przez biegłego psychiatrę, przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 81 Kpa okoliczność faktyczna nie może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona nie miała możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zasada ta powinna być przestrzegana w każdym postępowaniu i dotyczy także sytuacji, w której chodzi o ustalenie, czy ubiegający się o pozwolenie na broń nie cierpi na chorobę psychiczną. Tymczasem nie tylko brak jest w aktach wzmianki o tym, że przed wydaniem decyzji przez Komendanta Głównego Policji zaznajomiono Stanisława P. z treścią zaświadczenia lekarza Ryszarda S., ale - co więcej - bez podania przyczyny nie uwzględniono jego wniosku o zbadanie go przez lekarzy w K. W konsekwencji nie można przyjąć, że choroba psychiczna wnioskodawcy została w postępowaniu udowodniona /art. 81 Kpa a contrario/.
Z wyżej wspomnianych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy policji rozważą, czy wniosek Stanisława P. powinien być badany z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 7 tej ustawy, czy też według przesłanek określonych w jej art. 5 ust.
- Gdyby bowiem nie zachodziły okoliczności wymienione w tym ostatnio powołanym przepisie, badanie stanu zdrowia psychicznego wnioskodawcy byłoby zbędne.
Należy przy tym mieć na względzie, że za okoliczności uzasadniające wydanie pozwolenia na broń gazową, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych /Dz.U. nr 6 poz. 43 ze zm./, należy uważać realne zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy, wynikające z rodzaju wykonywanej pracy lub charakteru jego zajęcia, a także z innej szczególnej sytuacji wyróżniającej daną osobę z ogółu społeczeństwa. Chodzi przy tym o stopień zagrożenia oczywiście wyższy od niebezpieczeństwa, na które narażony jest przeciętny obywatel.
Gdyby w sprawie zachodziły wspomniane okoliczności, aktualna stanie się potrzeba badania przesłanek określonych w art. 7 powyższej ustawy. Przy ich badaniu organy policji uwzględnią reguły postępowania administracyjnego, o których Naczelny Sąd Administracyjny wspomniał w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 208 Kpa.