Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 27 listopada 2001 r., III SA 1775/00

Sprawa

sprawy ze skargi Małgorzaty R. na decyzję Izby Skarbowej w W. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn - uchyla zaskarżoną decyzję.

Teza

Zwłoka organu w załatwieniu sprawy nie może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Z akt sprawy wynika, że Małgorzata R. wnioskiem z dnia 29.12.1995 r. skierowanym do Pierwszego Urzędu Skarbowego Gminy C. W. M. wystąpiła "o zaniechanie poboru części podatku oraz o zaniechanie naliczania odsetek". W jego uzasadnieniu podała, że postanowieniem Sądu z dnia 9.03.1994 r. nabyła masę spadkową po zmarłej ciotce, z którą zamieszkiwała i opiekowała się od wielu lat, a od której Urząd Skarbowy naliczył podatek w wysokości 8.544 zł - ustalając 6 rat po 1.424 zł.

Podniosła, iż na 4 osobową rodzinę pracuje jedynie jej mąż, którego zarobki wynoszą 680 zł brutto. Podsumowując strona wskazała, iż w jej ocenie zapłata należności zagraża egzystencji jej rodziny.

W dniu 10.07.1998 r. strona wystąpiła do Urzędu Skarbowego, w którym stwierdziła, iż ponownie wnosi o umorzenie należności głównej i odsetek, gdyż z wnioskiem takim wystąpiła w grudniu 1995 r. Wniosła również o wstrzymanie naliczania odsetek. Stwierdziła, że od ponad 2 lat nie powiadomiono jej o decyzji oraz nie monitowano w sprawie wpłat rat - co może niesłusznie stanowiło podstawę do uznania o pozytywnym załatwieniu jej wniosku. Dodała, że przyczyną złożenia pisma było wezwanie Urzędu. Wskazała, iż jej sytuacja nie uległa zmianie. W dalszym ciągu nie pracuje, ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku 15 i 17 lat i jedynym żywicielem rodziny jest mąż.

Na sutek wymienionego pisma. Urząd Skarbowy w dniu 21.07.1998 r. w trybie art. 209 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wystąpił do Urzędu Gminy W. C. celem zajęcia stanowiska, który postanowieniem z dnia 17.01.2000 r. postanowił nie wyrazić zgody na umorzenie zaległości podatkowych.

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 22 maja 2000 r. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W.-M. z dnia 8.02.2000 r. wydaną między innymi na podstawie art. 67 par. 1 i par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa, odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

W jej uzasadnieniu Izba podała, że w dniu 10.07.1998 r. Małgorzata R. złożyła wniosek o umorzenie ww. zaległości, który to wniosek Prezydent W. rozpoznał w dniu 17.01.2000 r. i nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę.

Zasadą powszechnie obowiązującą jest płacenie podatków w wysokości i terminach określonych przepisami prawa. Wszelkie ulgi stanowiące odstępstwo od tych zasad mogą być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych. Podatek od spadku został wymierzony w oparciu o postanowienie Sądu.

Wydając odmowną decyzję w sprawie umorzenia zaległości podatkowej i odsetek opierał się na odmownym postanowieniu Prezydenta. W. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 /Dz.U. nr 150 poz. 983/ w przypadku pobieranych przez urzędy skarbowe podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, urzędy te mogą odraczać, umarzać, rozkładać na raty lub zaniechać poboru podatków wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Odmowne rozstrzygnięcie gminy skutkowało wydaniem przez organ podatkowy odmownej decyzji w sprawie umorzenia. Ponadto dodała, że z cytowanej wyżej ustawy o finansowaniu gmin wynika, że odsetki od nieterminowo uregulowanych należności podatkowych również stanowią dochód gminy /art. 4 pkt 7/.

Odmowne rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta a za nim decyzja Urzędu odnosi się również do odsetek. Odmowa umorzenia odsetek może więc tylko skutkować odmowną decyzją Urzędu w tym zakresie.

Podniosła także, że decyzja odnosi się do należności głównej i odsetek, a wpłatę zaległego podatku dokonano w dniu 24.02.2000 r.

W skardze na wymienioną decyzję Małgorzata R. wniosła o jej uchylenie.

Opisując dotychczasowy przebieg sprawy podniosła, że postępowanie nie z jej winy toczyło się 5 lat. Zmuszona została do zaciągnięcia długów i zapłaciła podatek wraz z odsetkami.

Rozpoznając na rozprawie złożoną skargę Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do następujących ustaleń i wniosków.

Przede wszystkim wskazać należy, iż pomiędzy treścią decyzji, a zgromadzonym w aktach sprawy materiałem istnieją rozbieżności co do terminu złożenia wniosku o umorzenie zaległości oraz odsetek.

Z akt sprawy wynika, a co potwierdza strona, że po raz pierwszy żądanie swoje złożyła 29.12.1995 r. Natomiast z treści decyzji można dojść do wniosku, iż żądanie takie zostało złożone 10.07.1998 r. a rozstrzygana sprawa jest jego następstwem.

I już z tego powodu z uwagi na naruszenie art. 122, art. 187 oraz art. 165 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa decyzja podlegała uchyleniu.

Analiza akt sprawy wskazuje, iż żądanie podatniczki z 29.12.1995 r. nie zostało rozpatrzone, a jej pismo z 10.07.1998 r. było wyłącznie następstwem nie załatwienia sprawy w terminie co skutkowało naruszeniem art. 61 par. 1 i 3 oraz 35 Kpa.

A zatem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy ustalić czy wniosek strony z. grudnia 1995 r. został przez organ załatwiony. Jeżeli okazałoby się, że stanowisko strony skarżącej jest zasadne należy przy rozpatrywaniu wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowej mieć na uwadze, iż nie wydanie decyzji w terminie naraziło stronę na dodatkowe sankcje w postaci odsetek. Przypomnieć przecież wypada, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło się, iż zwłoka organu w załatwieniu sprawy nie może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Również nie sposób pominąć, iż terminowe załatwienie sprawy skutkowałoby jej rozstrzygnięciem o obowiązujące wówczas przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a nie w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

A zatem na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 tej ustawy.