Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Urzędu Skarbowego w K. z dnia 2.08.1993 r., którą odmówiono Przedsiębiorstwu Budownictwa Rolniczego - w upadłości umorzenia podatku od wzrostu wynagrodzeń w kwocie 332.045.000 zł. Organy podatkowe obu instancji stanęły na stanowisku, że w sytuacji, gdy Przedsiębiorstwo nie prowadziło w 1992 r. żadnej działalności gospodarczej, co doprowadziło do ogłoszenia jego upadłości, nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przemawiające za umorzeniem zaległości podatkowej. Przytoczone przez Syndyka masy upadłości argumenty zmierzają do podważenia wymiaru podatku, a nie wykazania, że względy gospodarcze i społeczne uzasadniają uwzględnienie jego wniosku.
W skardze na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego - w upadłości wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Urzędowi Skarbowemu lub Izbie Skarbowej w O. do ponownego rozpoznania lub o jej zmianę i umorzenie naliczonego od wypłacanego likwidatorowi Przedsiębiorstwa podatku od ponadnormatywnych wypłat.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono okoliczności, które doprowadziły do postawienia skarżącego w stan likwidacji, z czym wiązało się ustanowienie likwidatora, a następnie w stan upadłości. Obciążenie upadłego "popiwkiem" nie było uzasadnione. Mimo tego stwierdzenia skarżący w dalszej części skargi, oświadczył, że "nie kwestionuje samej wysokości naliczonego podatku" jednak uważa, że względy gospodarcze i społeczne przemawiają za jego umorzeniem. W piśmie uzupełniającym skargę Syndyk masy upadłości zwrócił uwagę na zmianę przepisów dotyczących opodatkowania wzrostu wynagrodzeń prezentując pogląd, że Sąd winien zastosować "przepisy łagodniejsze". Nadto podniósł, że w sytuacji, gdy likwidatora wyznaczył Wojewoda, likwidator był pracownikiem tego organu, a nie Przedsiębiorstwa. Nadto skarżący wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym 30 mln zł tytułem "kosztów adwokackich".
Izba Skarbowa w O. wniosła o oddalenie skargi ustosunkowując się szczegółowo do podniesionych zarzutów, które oceniła jako bezzasadnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Jeżeli już skarżący zdecydował się na ustanowienie pełnomocnika - w osobie adwokata - winien to uczynić przed wniesieniem skargi. Treść skargi wskazuje bowiem na nieznajomość nie tylko zasad postępowania administracyjnego i sądowej kontroli decyzji administracyjnych, ale i stosowania prawa w ogóle. Należy w związku z tym wyjaśnić kilka podstawowych kwestii:
- 1. Sprawa dotyczyła umorzenia zaległości podatkowej. W tym postępowaniu zasadność wymiaru podatku nie może być kwestionowana, wobec czego zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że "w przedstawianej sytuacji obciążenie upadłego "popiwkiem" nie może być uznane za uzasadnione" należało uznać za wykraczające poza zakres rozpoznawanej sprawy.
- 2. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji ogranicza się do ich zgodności z prawem /art. 196 par. 1 i art. 16 par. 2 Kpa/. W ramach tej kontroli Sąd nie ma możliwości zmiany decyzji i umorzenia podatku, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalną ingerencję w sferę administrowania - zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji właściwych organów administracyjnych. Jakiej treści orzeczenia sąd administracyjny może wydać - określa wyczerpująco art. 207 Kpa.
- 3. Zasada stosowania przepisów łagodniejszych dotyczy wyłącznie postępowania karnego /art. 2 par. 1 Kk/. Natomiast w prawie podatkowym obowiązuje zasada stosowania tych przepisów prawa materialnego, które obowiązywały w dacie powstania obowiązku podatkowego.
- 4. Decyzja o umorzeniu /bądź odmowie umorzenia/ zaległości podatkowej, wydana na podstawie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /tj. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracyjnego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale już nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Jeżeli organ administracyjny stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 31 cyt. ustawy /względy gospodarcze lub społeczne/ przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona.
Ani we wniosku, ani w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego w K. syndyk nie podniósł żadnego argumentu, który mógłby być rozważony jako przesłanka społeczna lub gospodarcza. Za tego rodzaju przesłankę nie mogły być uznane wywody kwestionujące zasadność obciążenia upadłego podatkiem od ponadnormatywnych wypłat wynagrodzeń. W tej sytuacji wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że brak jest podstaw do umorzenia podatku - co, przy braku działalności gospodarczej upadłego, sprowadzałoby się do rezygnacji Skarbu Państwa z zaspokojenia jego wierzytelności z masy upadłości - nie może być uznany za sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym - a tym samym dowolny.