Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 marca 1992 r., III SA 1807/91

Teza

Warunkiem materialnoprawnym zwolnienia od podatku obrotowego - w myśl par. 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69/ - jest złożenie przez podatnika lub jego pełnomocnika urzędowi celnemu pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej z zaopatrzeniowym przeznaczeniu tego towaru.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 15 maja 1991 r. Urząd Skarbowy W.-W. powołując się na art. 175 Kpa oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 marca 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69/ odmówił "zwolnienia z opodatkowania podatkiem obrotowym" towarów sprowadzonych w dniu 12 kwietnia 1990 r. z zagranicy przez Andrzeja Ch. Jako uzasadnienie odmowy podano, że Andrzej Ch. nie spełnił warunku do zwolnienia określonego w par. 2 ust. 6 powołanego rozporządzenia, tj. nie złożył Urzędowi Celnemu stosownego pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej.

Od tej decyzji Andrzej Ch. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że wprawdzie w dokumencie odprawy celnej wystawionym przez spedytora "C. Hartwig" nie zostało nadmienione, że towar sprowadzany dla Zakładów Sprzętu Oświetleniowego "P." tj. rurki z tlenku glinu do produkcji lamp sodowych, ma charakter zaopatrzeniowy, tym niemniej wymierzenie podatku narusza przepisy par. 2 ust. 1-5 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 15 lutego 1991 r.

Przy wystąpieniu do Urzędu Skarbowego przekazał komplet dokumentów świadczących niezbicie o zaopatrzeniowym charakterze dokonanego importu dowodząc całkowicie zasadności zwolnienia od podatku. Fakt przeoczenia w zgłoszeniu celnym zamieszczenia stwierdzenia "import zaopatrzeniowy" nie zmienia charakteru tego importu. Odwołujący się zaznaczył też, że w dniu 4 marca 1991 r. przesłał do Urzędu Celnego oświadczenie stwierdzające zaopatrzeniowy charakter sprowadzanych rurek - dotyczyło to towaru sprowadzonego w dniu 20 lutego 1991 r.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W-wa-Wola stwierdzając, iż warunkiem zastosowania zwolnienia od podatku jest złożenie przez podatnika lub jego pełnomocnika Urzędowi Celnemu pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej /par. 2 ust. 6 rozporządzenia.

Z akt sprawy, w tym zgłoszenia celnego, nie wynika, by oświadczenie takie w tej sprawie zostało złożone, zatem zarzut odwołującego się dotyczący błędnej interpretacji przepisów był niesłuszny. Jeżeli podatnik nie złoży wymaganego oświadczenia, Urząd Celny ma obowiązek obliczyć i pobrać podatek i brak jest w takich wypadkach podstaw do stosowania przepisów art. 175 Kpa.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej Andrzej Ch. wyjaśnia, że transakcja, której dotyczy zaskarżona decyzja polegała na zakupie rurek z tlenku glinu dla Fabryki P.-P. i jego marża z tego tytułu /wraz z kosztami/ wyniosła 7.072.455 zł. Żądany podatek wynosi 41.954.700 zł, po którego zapłaceniu musiałby do tej transakcji dołożyć kilkadziesiąt milionów zł. Sprowadzone rurki stanowią element lamp sodowych przeznaczonych do oświetlania ulic osiedli i dróg publicznych i do niczego innego się nie nadają. Dodanie do ich ceny podatku obrotowego praktycznie uniemożliwiłoby ich zakup przez organy administracji, na czym ucierpiałby interes społeczny.

Skarżący podaje, że według wyjaśnień uzyskanych przez niego od Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. oświadczenie w dokumencie odprawy celnej, że towar ma charakter zaopatrzeniowy nie zwalnia od obowiązku opłacenia tego podatku, a jedynie wstrzymuje jego pobranie na granicy. Ostateczna decyzja czy podatek powinien być pobrany zależy od organu, który rozpatruje sprawy merytorycznie, tj. do organu finansowego, do którego Urząd Celny przesyła kopie zgłoszeń celnych z zaznaczeniem o zwolnieniu od podatku. Sprowadzony przez skarżącego towar spełniał całkowicie merytoryczne racje do zwolnienia od podatku, co nie zostało uwzględnione przez organy podatkowe będące właśnie powołanym do ich rozpatrywania.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie należy zauważyć, że wyrażony w skardze pogląd oparty - wg. twierdzenia skarżącego - na informacji uzyskanej od Dyrektora Urzędu Celnego nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Na podstawie art. 11 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./ urzędy celne zostały ustanowione płatnikami podatku obrotowego od towarów sprowadzonych i nadesłanych z zagranicy tj. podmiotami obowiązanymi do obliczenia należnego podatku, pobrania go od podatników i przekazania go na rachunek odpowiedniego urzędu skarbowego.

W myśl art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ płatnik odpowiada całym swoim majątkiem za podatek nie pobrany od podatnika lub pobrany w kwocie niższej od należnej, chyba że nastąpiło to z winy podatnika.

W razie niedopełnienia przez płatnika tych obowiązków organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość podatku nie pobranego lub nie wpłaconego przez płatnika. Z powyższego wynika, że Urząd Celny obowiązany jest obliczyć i pobrać podatek obrotowy w należnej wysokości, gdyż w przeciwnym wypadku naraziłby się na odpowiedzialność określoną w art. 14 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Przepisem, który służy ochronie interesów podatnika przed niezgodnymi z prawem działaniami płatnika, jest art. 175 Kpa par. 1 tego artykułu stanowi, że jeżeli obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Obliczenie i pobranie podatku przez płatnika ma miejsce wówczas, gdy obowiązek podatkowy powstaje z mocy prawa i nie ma potrzeby jego ustalenia w drodze decyzji. Kontrola zaś organu podatkowego wynikająca z art. 175 par. 1 Kpa polega na badaniu, czy po stronie podatnika powstał obowiązek podatkowy z mocy prawa oraz czy podatek został właściwie obliczony przez płatnika. Jeżeli obowiązek uiszczenia podatku wynika z przepisu prawa, to organ podatkowy działający w trybie art. 175 par. 1 Kpa nie może orzec o nieistnieniu tego obowiązku.

Obowiązek podatkowy w podatku obrotowym od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy określony został w art. 1 ust. 5 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym. W art. 1 ust. 1 tej ustawy Minister Finansów został upoważniony do wprowadzenia podmiotowych i przedmiotowych zwolnień od podatku oraz do określenia warunków zwolnienia. Wykorzystując to upoważnienie Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 15 lutego 1991 r. /Dz.U. nr 15 poz. 69/ w par. 1 oraz w par. 2 ust. 1-5 określił zakres podmiotowy i przedmiotowy zwolnień od podatku stanowiąc równocześnie w par. 2 ust. 6, że warunkiem zwolnienia jest złożenie przez podatnika lub jego pełnomocnika urzędowi celnemu pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej, które powinno m.in. zawierać przeznaczenie sprowadzonego towaru. Są to więc zwolnienia z mocy prawa, które mogą być jednakże stosowane tylko przy spełnieniu warunku określonego w par. 2 ust. 6, gdyż brak byłoby jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego do selektywnego stosowania przepisów rozporządzenia. Oznacza to, że przy spełnieniu wszystkich kryteriów zwolnienia określonych w rozporządzeniu urzędy celne, będące płatnikami omawianego podatku, podatku tego nie obliczają i nie pobierają.

Natomiast organy podatkowe działające w trybie art. 175 par. 1 Kpa o nieistnieniu obowiązku podatkowego mogłyby orzec tylko wówczas, gdyby wszystkie warunki zwolnienia zostały spełnione, a pomimo to podatek zostałby naliczony i pobrany przez płatnika. W razie niespełnienia tych warunków - co ewidentnie miało miejsce w niniejszej sprawie - organ podatkowy nie ma podstawy stwierdzić nieistnienia obowiązku podatkowego, gdyż byłoby to niezgodne z przepisami rozporządzenia.

W związku z podniesiona przez skarżącego na rozprawie kwestią, że par. 2 ust. 6 rozporządzenia powinien ulec zmianie należy zauważyć, że zarówno organy administracji państwowej jak i Sąd zobowiązane są stosować przepisy prawa powszechnie obowiązującego, dlatego też subiektywny pogląd skarżącego na słuszność przepisu nie mógł mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Skoro zatem zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów prawa, skarga - na podstawie art. 207 par. 5 Kpa podlegała oddaleniu.