Uzasadnienie
Inspektor Kontroli Skarbowej określił Aptece Prywatnej podatek od towarów i usług w kwotach odmiennych od wykazanych w deklaracji podatkowej, gdyż nie uznał za koszt uzyskania przychodu kosztów wyjazdu trzech osób do Francji. Zdaniem Inspektora, nie zachodził związek przyczynowy między wydatkiem, a osiągniętym przychodem. Z programu wycieczki, organizowanej przez Biuro Podróży wynikało, że był to wyjazd siedmiodniowy, z licznymi imprezami, wśród których były dwa odczyty, prowadzone przez uczestników wycieczki. Koszty tych odczytów nie były jednak ujęte w fakturze, wystawionej przez Biuro Podróży, a zawierające podatek VAT, odliczony następnie przez Aptekę od podatku naliczonego. Usługi Biura Podróży obejmowały natomiast przewóz uczestników autokarem, obsługę pilota tłumacza, zakwaterowanie z wyżywieniem w Paryżu oraz bilety do muzeów specjalistycznych. Inspektor Kontroli Skarbowej nie uznał za udowodnioną tezę podatnika, że wyjazd do Paryża wpłynął na rozszerzenie asortymentu leków. Przedstawione na tę okoliczność dwie faktury stwierdzały bowiem jedynie, że Apteka nabyła leki w hurtowni w Polsce.
W konsekwencji organ pierwszej instancji przyjął, że wydatek poniesiony przez właścicieli Apteki nie stanowił kosztu uzyskania przychodu w świetle art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to - zdaniem Inspektora - że z uwagi na treść art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, podatek naliczony, zawarty w fakturze dotyczącej wyjazdu do Paryża, nie podlega odliczeniu od podatku należnego.
Prowadzący aptekę odwołali się od decyzji Inspektora akcentując, że wyjazd do Paryża miał na celu uzyskanie większych przychodów, przez wprowadzenie między innymi sprzedaży nowego asortymentu leków.
Argumenty te nie przekonały Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Podzieliła pogląd organu pierwszej instancji, że apteka nie przedstawiła dowodów wskazujących na bezpośredni związek spornego wydatku z uzyskanym przychodem.
Prowadzący aptekę wnieśli do NSA skargę na decyzję Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie:
a/ art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez brak działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności wyjaśnienia, jakie nowe leki zostały wprowadzone przez podatnika po szkoleniu we Francji, b/ art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w związku z art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez przyjęcie, że wyjazd szkoleniowy do Francji nie został poniesiony w celu uzyskania przychodu.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Ciężar wykazania, że dany wydatek miał związek z uzyskanym przychodem lub też, że w celu uzyskania przychodów został poniesiony, obciąża podatnika. Od jego inwencji i staranności zależy, czy dowód ten przeprowadzi skutecznie.
Art. 180 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ umożliwia mu przedstawienie wszelkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Tymczasem w sprawie rozpatrywanej podatnik zachowywał się stosunkowo biernie, błędnie zakładając, że inicjatywa należy do organu podatkowego, który ma do wyboru: albo uznać odliczenie wydatku od przychodu, albo udowodnić kłamstwo po stronie podatnika. Takie założenie jest z gruntu niesłuszne. To podatnik poniósł wydatek, to podatnik wie, po co to uczynił, to podatnik wreszcie zamierza osiągnąć skutek, w postaci obniżenia dochodu do opodatkowania oraz podatku VAT. Do niego zatem należy inicjatywa dowodowa. Organ podatkowy wcale nie musi wykazywać kłamstwa podatnikowi. Organ jedynie ocenia, czy przedstawione dowody są przekonywujące, czy też nie. W tym drugim wypadku ogranicza się do stwierdzenia, że teza podatnika nie została udowodniona.
Prowadzący aptekę nie tylko nie przejawiali inicjatywy dowodowej, ale wręcz dozowali informacje na temat pobytu we Francji. Niewiele ujawniono Inspektorowi Kontroli Skarbowej, w trochę więcej wtajemniczono Izbę Skarbową, a najwięcej szczegółów, łącznie z wiadomościami fachowymi, podano w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tymczasem w fazie postępowania sądowego nie prowadzi się już ustaleń faktycznych. Sąd bada jedynie, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z treścią materiału zebranego w dniu wydania tej decyzji /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. w związku z art. 207, art. 191 i art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej/. Tym samym, twierdzenia na temat wartości handlowej niektórych betablokerów, spis leków zakupionych po powrocie z Francji, czy też uwagi na temat charakteru francuskiego muzeum, nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu. Sąd nie mógłby bowiem postawić Izbie Skarbowej zarzutu, że nie uwzględniła wspomnianych okoliczności, skoro zostały one ujawnione dopiero w skardze.
Jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że fakt zakupu leków nie jest jeszcze dowodem, iż bez wydatkowania kwoty na wyjazd do Francji, zakup ten nie mógłby być dokonany. Poza tym bardziej istotny od zakupu byłby przychód osiągnięty ze sprzedaży tych leków.
Wracając do stanu materiału dowodowego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, jego ocena przez Izbę Skarbową nie wykroczyła poza granice swobodnej oceny dowodów /art. 191 Ordynacji podatkowej/. Zestawienie faktu 7-dniowego pobytu w Paryżu ze zwiedzeniem dwóch muzeów i wygłoszeniem dwóch odczytów przez uczestników wycieczki, przy braku wniosków dowodowych podatnika, pozwala uznać za słuszną tezę Izby Skarbowej o niewykazaniu związku między wydatkiem, a osiąganiem przychodów.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, to przepis ten nakłada wprawdzie na organ podatkowy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale nie obliguje organu do wyręczania podatnika w zgłaszaniu wniosków dowodowych. Poza tym samo ustalenie rodzaju i liczby leków, zakupionych po powrocie z Francji, którego brak zarzucała skarżąca Spółka, nie byłoby wystarczające do przyjęcia, że zakup ten był następstwem siedmiodniowej wycieczki. O zarzucie naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej nie może być zatem mowy. W konsekwencji nie doszło też do naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.