Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 28 stycznia 2000 r., III SA 185/99

Teza

Wpływy z opłaty skarbowej, jak również odsetki za zwłokę od nieterminowo uregulowanej należności z tego tytułu, pobierane są przez urząd skarbowy. W sytuacji, gdy prezydent miasta nie wyrazi zgody na umorzenie odsetek za zwłokę, organy podatkowe wydając decyzję w przedmiocie umorzenia odsetek mogą tylko odmówić umorzenia odsetek.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 grudnia 1998 r. Izba Skarbowa na podstawie art. 233 par. 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 20 marca 1998 r. odmawiającą Wojciechowi W. umorzenia odsetek w kwocie 818,75 zł za zwłokę od zaległości w opłacie skarbowej od umowy pożyczki.

W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, iż termin płatności opłaty skarbowej wynosi 14 dni od dnia dokonania czynności cywilnoprawnej /umowy pożyczki/. Odwołujący uchybił powyższemu terminowi i z tego względu pozostawał w zwłoce z uiszczeniem opłaty skarbowej. W sprawie umorzenia odsetek wypowiedział się Prezydent, który postanowieniem z dnia 26 listopada 1997 r. nie wyraził zgody na umorzenie odsetek. Wobec nie złożenia zażalenia na to postanowienie, stało się ono ostateczne.

Organy podatkowe, w myśl art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin /Dz.U. nr 129 poz. 600 ze zm./ wydając decyzję w sprawie ulg w spłacie opłaty skarbowej zasięgają opinii władz gminy. W związku z tym, że opłata skarbowa jest w 100 procent dochodem gminy i jej władze nie wyraziły zgody na umorzenie odsetek - organ miał obowiązek orzec jak wyżej.

W skardze Wojciech W. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego, którym zarzuca naruszenie art. 67 par. 1 art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji odmawiającej umorzenia odsetek mimo nie rozważenia przesłanek wynikających z powyższych przepisów oraz naruszenie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin /Dz.U. nr 129 poz. 600 ze zm./ poprzez odmowę umorzenia odsetek z powodu negatywnego postanowienia Prezydenta, mimo że w zakresie umorzenia opłaty skarbowej gmina ma jedynie prawo opiniowania w sposób niewiążący dla urzędu skarbowego, a ponadto opiniowanie dotyczy ulg w opłacie skarbowej o co skarżący nie występował, nie zaś w zakresie odsetek.

Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Podnosi, że odsetki od nieterminowych należności takich jak między innymi opłata skarbowa są dochodem gminy /art. 5 ust. 5 ustawy o finansowaniu gmin/. W związku z tym, na mocy art. 10 ust. 2 cyt. ustawy, również w kwestii umorzenia odsetek wymagana jest zgoda zarządu gminy. Z uwagi na jej brak organy podatkowe miały obowiązek orzec jak w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga jest oczywiście bezzasadna. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych decyzji lub postanowień. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja lub postanowienie narusza przepisy prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchyla decyzję lub postanowienie /art. 22 ust. 1 i 2 cyt. ustawy/. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez organy podatkowe. Zgodnie z treścią art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Użyte w przepisie sformułowanie "może" świadczy, że norma ta upoważnia organ administracji państwowej do uznania, a to znaczy że organ ten, przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego z pośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym czy podatek powinien, czy nie powinien być umorzony nie rozstrzyga Sąd, gdyż takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracji państwowej, które w razie zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego mogą ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową. Opłata skarbowa stanowi jedno ze źródeł dochodów gminy /art. 4 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin - Dz.U. nr 129 poz. 600 ze zm./. Dochodami gmin są również odsetki od nieterminowo regulowanych należności określonych w art. 4 pkt 1, 2 i 6 /art. 5 pkt 5 cyt. ustawy/.

Udzielanie ulg, odroczeń, umorzeń oraz stosowanie zaniechania poboru w zakresie podatków i opłat stanowiących dochody gmin i wpłacanych bezpośrednio na rachunki gmin należy do kompetencji wójta, burmistrza /prezydenta miasta/. W zakresie podatków i opłat stanowiących dochody gmin, a pobieranych przez urząd skarbowy, urząd ten udziela ulg, odroczeń i umorzeń wyłącznie na wniosek lub za zgodą zarządu gmin. Zarząd gminy może upoważnić wójta, burmistrza /prezydenta miasta/ do rozstrzygania powyższych spraw /art. 10 ust. 1-3 cyt. ustawy/. W cytowanym art. 10 ustawy normodawca w sposób jednoznaczny określił wyłączne kompetencje zarządów gmin w sprawach udzielania ulg, odroczeń, umorzeń w zakresie podatków i opłat stanowiących dochody gmin. Oznacza to, że organy podatkowe są związane w powyższych sprawach orzeczeniami zarządów gmin lub upoważnionych przez zarządy orzeczeniami wójtów, burmistrzów /prezydentów miast/. Wpływy z opłaty skarbowej, jak również odsetki za zwłokę od nieterminowo uregulowanej należności z tego tytułu pobierane są przez urząd skarbowy. W sytuacji, gdy Prezydent miasta, jak to umiało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie wyrazi zgody na umorzenie odsetek za zwłokę, organy podatkowe wydając decyzję w przedmiocie umorzenia odsetek mogą tylko odmówić umorzenia odsetek.

Skarżący Wojciech W. znał treść postanowienia Prezydenta miasta z dnia 26 listopada 1997 r. w przedmiocie nie wyrażenia zgody na umorzenie odsetek. W sposób prawidłowy został pouczony o służącym mu prawie złożenia na powyższe postanowienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. To właśnie w postępowaniu przed organami samorządowymi skarżący mógł udowodnić zasadność swojego wniosku. Jednakże skarżący z prawa tego nie skorzystał.

W tej sytuacji stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego ani też procesowego - co mając na uwadze, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ miał obowiązek orzec jak w sentencji.