Uzasadnienie
Urząd Skarbowy na podstawie własnego tytułu wykonawczego wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko spółce z o.o. Zakłady Przemysłowo-Handlowe. Spółka posiadała bowiem zaległości wobec Skarbu Państwa z tytułu podatku od płac za 1991 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Egzekucji dokonano zajmując konto dłużniczki w banku. Spółka postawiła zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego w podatku od płac w 1991 r., bowiem w tym roku nie była jednostką gospodarki uspołecznionej, a co za tym idzie, nie ciążył na niej obowiązek podatkowy w podatku od płac. W okresie od 12.4.1990 r. do 18.12.1991 r. udziałowcami spółki byli: Skarb Państwa - reprezentowany przez Urząd Miejski - w 20 procent, Gminna Spółdzielnia - w 13 procent, w pozostałym kapitale 18 procent udział miał Cech Rzemiosł Różnych, który nie był i nie jest jednostką gospodarki uspołecznionej.
Urząd Skarbowy zarzut o braku obowiązku podatkowego w podatku od płac oddalił, powołując się na art. 9 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, z którego wynika, że cech jest organizacją społeczno-zawodową i gospodarczą, a takie osoby prawne są jednostkami gospodarki uspołecznionej w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 12 ustawy o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej, zatem, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania, spółka jest - do końca 1991 r. - podatnikiem podatku od płac. Spółka obowiązana była opłacać ten podatek zgodnie ze składanymi przez siebie deklaracjami, z uwzględnieniem ewentualnych nadpłat z tytułu podatku od wynagrodzeń.
W zażaleniu na postanowienie Urzędu Skarbowego spółka podtrzymała zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego wobec tego, że na dzień 1.1.1991 r. udziały w Spółce należały do: Urzędu Miejskiego w 20 procent, Gminnej Spółdzielni w 13 procent, Cech Rzemiosł Różnych w 18 procent i różnych osób fizycznych w 49 procent.
Bezzasadnie Urząd Skarbowy potraktował Cech jako jednostkę gospodarki uspołecznionej. Cech nie prowadził i nie prowadzi działalności gospodarczej, zatem przepisy o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej nie miały i nie mają do niego zastosowania.
Izba Skarbowa utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu postanowienia Izba Skarbowa wskazała na to, że w 1991 r. 51 procent udziałów w spółce należało do Skarbu Państwa i jednostek gospodarki uspołecznionej, zatem podlegała ona przepisom o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej, a tym samym była podatnikiem podatku od płac. Fakt, że Cech nie płacił podatku obrotowego, świadczy nie o tym, że nie był jednostką gospodarki uspołecznionej, a o tym, że prowadził wyłącznie działalność statutową. W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze na postanowienie spółka domaga się jego uchylenia jako niezgodnego z prawem.
Do chwili zmiany przepisów Kc, dokonanej 28.7.1990 r., przy określaniu jednostek gospodarki uspołecznionej wymogiem bezwzględnym, co potwierdza doktryna, było prowadzenie działalności gospodarczej. Zatem objęcie udziałów w spółce przez cech nie może być uznane za objęcie udziałów przez jednostkę gospodarki uspołecznionej. Od zmiany Kc nie obowiązuje nazewnictwo jednostka gospodarki uspołecznionej. Jeśli więc ustawa generalna została zmieniona, to w przypadku niedostosowania się ustawy szczegółowej w przepisach nastąpiła "luka prawna". Przyjęcie przez Urząd Skarbowy, że spółki handlowe, w których Skarb Państwa albo jednostki gospodarki uspołecznionej posiadają udział ponad 50 procent kapitału zakładowego, podlegają przepisom ustawy o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej, jest błędne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a skarga, jako nie zasługująca na uwzględnienie, podlega oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.
Postępowanie egzekucyjne w rozpatrywanej sprawie prowadzone było zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 161 ze zm./.
Sąd nie podzielił poglądu skarżącej, że po zmianie przepisów Kc dokonanej w 1990 r. i polegającej m.in. na uchyleniu tych przepisów, które dotyczyły jednostek gospodarki uspołecznionej, powstała luka prawna pozwalająca na wyłączenie spółek prawa handlowego spod działania ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej /Dz.U. 1987 nr 12 poz. 77 ze zm./.
Wbrew twierdzeniom spółki Kc nie definiował pojęcia jednostka gospodarki uspołecznionej. Określał jedynie w art. 33 /obecnie uchylonym/, które jednostki gospodarki uspołecznionej są osobami prawnymi. Oczywiście uprawniało to do twierdzenia, że osoby prawne wymienione w art. 33 Kc są równocześnie jednostkami gospodarki uspołecznionej.
Zmiana przepisów Kc nie pociągnęła za sobą automatycznej zmiany wszystkich innych przepisów używających określenia jednostka gospodarki uspołecznionej, w tym przepisów podatkowych.
Aczkolwiek byłoby rzeczą pożądaną, żeby to samo określenie w każdej dziedzinie prawa i w każdym przepisie miało takie samo znaczenie, to stan faktyczny jest zgoła inny. Konkretnym pojęciom, w różnych dziedzinach prawa bywa nadawane różne znaczenie. Nie ma bowiem zakazu tworzenia definicji pojęć na potrzeby konkretnego aktu prawnego. Tak też jest i w prawie podatkowym. Ustawa z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej w art. 1 ust. 1 wymienia te jednostki organizacyjne, do których ma zastosowanie; tworzy - dla celów podatkowych - katalog jednostek gospodarki uspołecznionej, które w szczegółowych postanowieniach określa jako "jednostki gospodarcze", co nie oznacza, że wszystkie bez wyjątku mają obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej.
Jednostkami gospodarki uspołecznionej w rozumieniu powołanej ustawy są m.in. spółki handlowe, w których Skarb Państwa albo jednostki gospodarki uspołecznionej posiadają udział wynoszący ponad 50 procent kapitału zakładowego /art. 1 ust. 1 pkt 10 ustawy/. Równocześnie jednostkami gospodarki uspołecznionej, zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 12 tej samej ustawy, są organizacje polityczne, społeczne i zawodowe.
Cech jest organizacją społeczno-zawodową i gospodarczą. Skoro tak, to jest jednostką gospodarki uspołecznionej w rozumieniu prawa podatkowego. Zatem udział Cechu Rzemiosł Różnych w kapitale zakładowym skarżącej spółki wraz z udziałami Urzędu Miasta i Gminnej Spółdzielni przekraczającym 50 procent tego kapitału powoduje, że spółka jest jednostką gospodarczą, na której - na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. - ciąży obowiązek uiszczenia podatku od płac, na zasadach określonych w rozdziale 3 tej ustawy.
Kogo dla celów podatkowych należy traktować jako jednostkę gospodarki uspołecznionej, wyjaśnia też art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 30 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 9 poz. 30/, odsyłający do art. 1 cytowanej wyżej ustawy o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej.
Stwierdzając, że postanowienie Urzędu Skarbowego oraz postanowienie Izby Skarbowej są zgodne z prawem, Sąd skargę oddalił.