Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo "U." S.A. złożyło do NSA osiem skarg na następujące decyzje Izby Skarbowej w W., utrzymujące w mocy, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzje Urzędu Skarbowego W.-P., określające wysokość nadpłaty w opłacie skarbowej i nienależnie uiszczonych odsetek za zwłokę (...).
W podstawach prawnych zaskarżonych decyzji Izba Skarbowa powołała art. 220 par. 2 i art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.
W niemalże takich samych uzasadnieniach organ odwoławczy stwierdził, że we wszystkich sprawach zostały uchylone wcześniejsze decyzje organu pierwszej instancji określające stronie opłatę skarbową wraz z odsetkami za zwłokę. Konsekwencją tego były decyzje Urzędu Skarbowego określające wysokość nadpłaty i odsetek za zwłokę.
Od tych decyzji pełnomocnik strony złożył odwołania, zarzucając organowi podatkowemu naruszenie art. 77 par. 1 i art. 207 par. 2 Ordynacji podatkowej i wnosząc o ich zmianę, poprzez określenie w sentencji decyzji, że nadpłata /należność główna + odsetki/ jest oprocentowana od dnia jej powstania w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu Izba Skarbowa we wszystkich sprawach stwierdziła, że zwrot kwot określonych zaskarżonymi decyzjami /należności głównej + oprocentowanie należności głównej - podatku + wpłaconych odsetek/ nastąpił w dniu 11 maja 2001 r. Tak więc żądanie zmiany decyzji w części zmiany decyzji odnoszącej się do należności głównej jest bezprzedmiotowe, w części zaś dotyczącej oprocentowania wpłaconych odsetek nie znajdowało podstaw prawnych. Na poparcie swojego stanowiska Izba Skarbowa powołała się na orzeczenie SN z dnia 14 września 1999 r. III RN 65/99, a także wyrok NSA z dnia 4 września 1998 r. I SA/Gd /bez podania nr sygnatury dopisek Sądu/.
Izba Skarbowa przyznała/ że powyższy problem budził wątpliwości prawne. Dodała że dopiero w wyniku uzupełnienia art. 72 Ordynacji podatkowej o par. 3 na mocy ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 39 poz. 459/ byłoby możliwe pozytywne załatwienie żądania odwołującego, gdyby nie fakt, że nowela weszła w życie dnia 5 czerwca 2001 r. Ponadto w art. 10 zawierała przepis przejściowy, z którego wynika, że stwierdzenia nadpłaty podatku wniesione przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych. Ponieważ tego typu sytuacja występowała w rozpatrywanych sprawach Izba Skarbowa nie znalazła podstaw do zmiany decyzji Urzędu Skarbowego i utrzymała je w mocy.
W skargach na ww. decyzje Izby Skarbowej pełnomocnik spółki wniósł o ich uchylenie oraz uchylenie poprzedzających je decyzji Urzędu Skarbowego W.-P., określających wysokość nadpłaty opłaty skarbowej, a także o orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie z art. 55 ustawy o NSA.
Uzasadniając swoje stanowisko nie zgodził się z Izbą Skarbową, że nie było podstawy prawnej do pozytywnego załatwienia spraw. Podkreślił, że podatnik nie świadczył zarówno opłaty skarbowej jak i należności ubocznych dobrowolnie tylko na podstawie decyzji, które następnie zostały uchylone.
Podniósł, że powołane przez Izbę Skarbową orzeczenia SN i NSA dotyczyły konkretnych spraw. Inne stanowisko zajmowało w tej kwestii Ministerstwo Finansów, prezentując je 23 października 2000 r. i 27 lutego 2001 r. na łamach Rzeczypospolitej. Właśnie stanowisko Ministerstwa doprowadziło do znowelizowania art. 72 Ordynacji, przy czym nowelizacja stanowiła potwierdzenie słuszności wcześniej prezentowanego poglądu Ministerstwa w tej materii.
Ponadto zarzucił organowi pierwszej instancji, że w swoich rozstrzygnięciach o oprocentowaniu nadpłaty nie ustalił od jakiej kwoty i od kiedy należne jest oprocentowanie. Przytoczenie w uzasadnieniu decyzji treści art. 77 par. 2 Ordynacji podatkowej nie spełniało wymogu określonego w art. 210 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa podzieliła takie stanowisko Urzędu Skarbowego.
Pełnomocnik podkreślił, że cała zapłacona kwota: z tytułu opłaty skarbowej i odsetek /opłaty prolongacyjnej/ stanowiła dla "U." nadpłatę.
W odpowiedziach na skargi Izba Skarbowa wniosła o ich oddalenie i podtrzymała stanowisko prezentowane w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 219 Kpc w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ postanowił połączyć ww. sprawy do wspólnego rozpoznania i zważył, co następuje:
Skargi nie są zasadne.
Problem traktowania odsetek za zwłokę tak jak nadpłaty budził wątpliwości w orzecznictwie, w którym nie prezentowano w tej kwestii jednolitego stanowiska /por. uwagi do art. 72 w B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska "Ordynacja podatkowa, komentarz, TNOIK Toruń 2002, str. 273-274 i tam podane przykłady wyroków/. Spór co do tego czy do kwoty nienależnie uiszczonej przez podatnika, zaliczonej na poczet odsetek, mogą mieć zastosowania przepisy dotyczące nadpłaty podatku, w tym art. 77 par. 1 Ordynacji podatkowej został rozwiązany w wyniku nowelizacji art.
- Polegała ona na dodaniu do tego przepisu par. 3, na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 39 poz. 459/, która w tym zakresie weszła w życie 5 czerwca 2001 r. Zgodnie z tym przepisem jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę.
Jednakże wbrew twierdzeniom zawartym w skargach i pismach procesowych skarżącej, złożonych jako głos do protokołu, przedstawiona zmiana Ordynacji podatkowej nie potwierdza słuszności stanowiska spółki. Z art. 10 noweli wynika bowiem, że żądania stwierdzenia nadpłaty wniesione przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych. Tym samym, zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, ustawodawca przesądził, że regulacja prawna zawarta w art. 72 Ordynacji podatkowej, obowiązująca przed wejściem w życie noweli, nie była tożsama z tą, która zaczęła obowiązywać od dnia 5 czerwca 2001 r. Innymi słowy nie można przedstawionej zmiany tego przepisu traktować jako zmiany o charakterze interpretacyjnym, która usuwała istniejące wątpliwości od początku jego obowiązywania tj. od dnia 1 stycznia 1998 r. W takim przypadku konieczne byłoby nadanie przepisowi mocy wstecznej albo przynajmniej nie wprowadzanie przepisu przejściowego, który wyraźnie określa stany załatwiane na podstawie "starego" prawa.
W rozpatrywanych sprawach zwrot przysługujących spółce kwot z tytułu nienależnie uiszczonej opłaty skarbowej nastąpił, jak podaje Izba Skarbowa, dnia 11 maja 2001 r., na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 kwietnia 2001 r., określających wysokość nadpłaty opłaty skarbowej i nienależnie uiszczonych odsetek. Żądanie zmiany tych decyzji poprzez orzeczenie także o oprocentowaniu nienależnie uiszczonych odsetek strona zawarła w odwołaniach z dnia 17 maja 2001 r., a więc zanim weszła w życie zmiana art. 72 Ordynacji podatkowej.
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonych decyzjach Izby Skarbowej, w których zastosowano art. 72 Ordynacji w brzmieniu sprzed nowelizacji, powołując się przy jego wykładni na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 14 września 1999 r. III RN 65/99, naruszenia prawa materialnego, ani też takiego naruszenia przepisów postępowania podatkowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik spraw.
W związku z powyższym skargi na podstawie art. 27 ust. 1 ww. ustawy o NSA podlegały oddaleniu.