Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 4 marca 2003 r., III SA 1996/01

Sprawa

sprawy ze skargi Agaty M. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 2 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek - oddala skargę.

Teza

Po 1 stycznia 1998 r. wysokość odsetek od zaległości podatkowych wynosi 200 procent podatkowej stopy kredytu lombardowego ustalanej przez Radę Polityki Pieniężnej.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Agata M. pismem z dnia 17 maja 2001 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego W. zwrot niesłusznie pobranych odsetek - stanowiących nadpłatę w podatku dochodowym oraz podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, iż w związku z art. 59 par. 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz.U. nr 140 poz. 938/ począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r. stawka odsetek powinna wynosić "0 procent". Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia 4 czerwca 2001 r., wydaną na podstawie art. 51, art. 52, art. 53, art. 56 i art. 207 par. 1 Ordynacji podatkowej odmówił zwrotu odsetek wpłaconych z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu powołano się na art. 56 par. 1 i par. 3 Ordynacji podatkowej, podano według jakich stawek odsetki zostały naliczone i wyjaśniono, że rzeczywiście od 1 stycznia 1998 r. stopa oprocentowania kredytu lombardowego jest ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej, a nie Prezesa NBP. Nie zmienia to jednak, zdaniem Urzędu, faktu, że Minister Finansów, wypełniając delegację ustawową z art. 56 par. 3 Ordynacji podatkowej, w drodze obwieszczenia ogłasza stawkę odsetek za zwłokę, w odwołaniu od tej decyzji Agata M. ponowiła argumentację podnoszoną we wniosku inicjującym postępowanie. Dodatkowo podano, że skoro Prezes NBP od stycznia 1998 r. nie ustala wysokości stóp procentowych, to Minister Finansów bezprawnie ogłaszał w drodze obwieszczenia odsetki za zwłokę i obwieszczenia te nie mają mocy obowiązującej.

Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 2 lipca 2001 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, podając w jej uzasadnieniu, iż co do zarzutu bezprawności obwieszczeń Izba Skarbowa nie może się wypowiedzieć, z uwagi na brak umocowania prawnego do stwierdzenia niekonstytucyjności aktów prawnych; jako organ właściwy w tym zakresie podano Trybunał Konstytucyjny.

W skardze na tę decyzję wniesionej przez Agatę M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiono o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi powtórzono dotychczasową argumentację co do braku podstaw prawnych do ogłaszania w drodze obwieszczenia przez Ministra Finansów stawek odsetek za zwłokę. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie należało przypomnieć, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej, a więc w ustawie podano, iż stawka odsetek za zwłokę wynosi 200 procent podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej przez Prezesa NBP. Uprawnienie do ustalania stopy kredytu lombardowego Prezes NBP czerpał nie z przepisów podatkowych, lecz z przepisów ustawy o NBP. Podobnie obecnie tj. począwszy od 1 stycznia 1998 r. uprawnienia do ustalenia wysokości stóp procentowych NBP Rada Polityki Pieniężnej czerpie z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o NBP /Dz.U. nr 140 poz. 938/. Tak więc stawka oprocentowania kredytu lombardowego jest ustalana na podstawie przepisów ustawy o NBP. Zasady ustalania wysokości stawki odsetek wynikają z art. 56 par. 1 i par. 2 Ordynacji podatkowej i pozostają w relacji do stopy kredytu lombardowego udzielanego przez NBP bankom komercyjnym. Natomiast obwieszczenie Ministra Finansów, o którym mowa w art. 56 par. 3 Ordynacji podatkowej dotyczące stawki odsetek za zwłokę ma jedynie charakter porządkowy, informacyjny, a nie stanowiący, a jego celem jest ułatwienie obliczenia odsetek.

Podobnie zresztą, także obwieszczenie Prezesa NBP, o którym mowa w art. 54 pkt 4 ustawy o NBP dotyczące ogłoszenia o wysokości oprocentowania m.in. kredytu lombardowego miało jedynie charakter informacyjny o powziętej przez Radę Polityki Pieniężnej - uchwale.