Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 5 stycznia 2001 r., III SA 2067/99

Sprawa

sprawy ze skargi Józefy i Jana K. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 20 lipca 1999 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. - skargę oddala.

Teza

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylający decyzję nie wyznaczył sposobu załatwienia sprawy. Z jego uzasadnienia wynika jedynie, że izba skarbowa naruszyła jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Ten błąd stał się podstawą wyroku kasacyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sądowa kontrola decyzji administracyjnych pozwala na zwiększoną ochronę interesu prawnego obywateli, ale nie może ona zastąpić organów administracji w wykonywaniu jej zadań.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

W związku z wyrokiem NSA z dnia 26 stycznia 1999 r. III SA 979/98 na podstawie art. 127 par. 2 i art. 138 par. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./ w związku z art. 335 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa z dnia 22 października 1997 r. od decyzji Urzędu Skarbowego w O. z dnia 8 października 1997 r. (...) określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. w kwocie 69.070,50 zł - Izba Skarbowa w O. uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na tę decyzję Józefa i Jan K. złożyli skargę wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej decyzji zarzucili rażące naruszenie prawa procesowego, poprzez uchybienie art. 15 Kpa w ten sposób, iż uchylona została "niejako w trzeciej instancji" decyzja Urzędu Skarbowego w O. po uprzednim utrzymaniu tej samej decyzji w mocy "Skarżący zwrócili uwagę, iż wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1999 r. III SA 979/98 uchylając decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 1997 r. (...) rozstrzygnął "definitywnie kwestię poprawności postępowania administracyjnego". W ocenie skarżących, wydanie przez organ II instancji trzeciej decyzji w sprawie rażąco narusza prawo.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa zauważyła, iż od 1 stycznia 1998 r. w postępowaniu podatkowym przestała obowiązywać ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a zaczęła być stosowana Ordynacja podatkowa. Zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego unormowana została w Ordynacji podatkowej w art. 127. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Izba Skarbowa stwierdziła, iż w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. Józefie i Janowi K., w postępowaniu odwoławczym wydane zostały dwie decyzje, a nie trzy jak podnosi strona skarżąca. Uchylenie przez NSA wyrokiem z dnia 26 stycznia 1999 r. decyzji Izby Skarbowej z dnia 15.12.1997 r. skutkowało tym, iż w myśl art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, ocena prawa wyrażona w orzeczeniu Sądu była wiążąca w sprawie. Tym samym Izba Skarbowa w myśl powołanego artykułu wspomnianym wyrokiem NSA zobowiązana była do zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu Janowi K. Ustalenie to oparto na fakcie, iż wszczynając postępowanie podatkowe do udziału wezwano jedynie Józefę K. i ją tylko zapoznano z materiałem dowodowym. Ponieważ z uzasadnienia przytoczonego wyroku NSA wynika, że skarżący został pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed obu instancjami, to wydając w dniu 20.07.1999 r. zaskarżoną decyzję Izba Skarbowa była zobowiązana orzec o uchyleniu decyzji Urzędu Skarbowego i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu usunięcia wad proceduralnych.

Powyższe działanie Izby Skarbowej nie naruszyło - zasady dwuinstancyjności, bowiem nie wykonanie uzasadnienia orzeczenia Sądu skutkowałoby pozostawieniem odwołania Józefy i Jana K. z dnia 22.10.1997 r. bez rozpatrzenia, a nade wszystko naruszeniem art. 30 ustawy o NSA. W tej sytuacji wniesiono o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem bezzasadnym okazał się zarzut naruszenia przez Izbę Skarbową w O. przepisu art. 15 Kpa. Wbrew twierdzeniom skarżących, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 1999 r., III SA 979/98 uchylający wcześniejszą decyzję tejże Izby nie wyznaczył sposobu zakończenia postępowania odwoławczego przed organami, o którym mowa. Z jego uzasadnienia wynika jedynie, że wydając decyzję z dnia 15 grudnia 1997 r. w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r., Izba Skarbowa w O. naruszyła zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, uniemożliwiając Janowi K. wypowiedzenie się co do zgromadzonych w sprawie materiałów i dowodów. Tak skategoryzowana wadliwość postępowania, wskazana jednoznacznie w wyroku Sądu pozwalała - w rozpatrywanym stanie faktycznym i prawnym - na podjęcie decyzji o charakterze kasacyjnym, tj. zastosowanie art. 138 par. 2 Kpa przez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania. Ten sposób procedowania stwarza gwarancję pełnego uczestnictwa jednej ze stron /Jana K./ w toczącym się U80026 10 par. 1postępowaniu, a więc czyni zadość dyrektywie płynącej z art. 10 par. 1 Kpa.

Sąd nie dopatrzył się również tego, aby zaskarżona decyzja w jakikolwiek inny sposób naruszała obowiązujące prawo. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.