Uzasadnienie
Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w O. decyzją z dnia 29 marca 1999 r. określił Romualdowi B. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. w kwocie 68.333, 20 zł, zaległość podatkową w kwocie 53.501, 20 zł i odsetki za zwłokę w kwocie 77.019, 50 zł.
W odwołaniu podatnik zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz sprzeczność ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego. Uzasadniając te zarzuty nie zgodził się z nieuznaniem przez organ pierwszej instancji za koszty uzyskania przychodów kwoty 50.000 USD - stanowiącej depozyt na rzecz Mitsubishi Corporation Tokio. Kwota ta została zapłacona zgodnie z kontraktem z dnia 31 stycznia 1995 r., z którego wynika, że kupujący w Mitsubishi musi dokonać wpłaty jako zabezpieczenia zakupów a dopiero później zawarty zostanie kontrakt na dostawę towarów. Jeżeli więc warunkiem otrzymania towarów było wniesienie kwoty zabezpieczenia to istniał bezpośredni związek wpłaconej kwoty z powstaniem przychodu.
Izba Skarbowa, po uzyskaniu w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej dodatkowego materiału dowodowego w postaci notatki służbowej z wyjaśnieniami inspektora w sprawie rozbieżności między wyliczeniami przedstawionymi w jego decyzji a zawartymi w załączonym do odwołania "rozliczeniu działalności", wydała decyzję z dnia 28 lipca 1999 r., (...), w której na podstawie art. 220 par. 2 i art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podkreśliła, że nie było podstaw do zakwalifikowania całej kwoty wynikającej ww. kontraktu do kosztów uzyskania przychodów za 1995 r. Z kwoty 50.000 USD /118.752 zł/ tylko część /77.028,95 zł/ dotyczyła przychodów tego roku bowiem znalazła pokrycie w zakupionych od firmy Mitsubishi towarach. Ponadto Izba Skarbowa nie zgodziła się z wyliczeniem dołączonym do odwołania, zarzucając podatnikowi błąd polegający na dwukrotnym zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów kwoty 77.028,95 zł. Raz bowiem kwotę tę ujął on w rejestrze zakupów VAT z marca 1995 r., a następnie jako sumę kwot wynikających z dokonanych w 1995 r. zakupów zaksięgowanych w pozycjach z kwietnia, maja i czerwca tego roku. Tym samym uznała za prawidłowe ustalenie kosztów uzyskania przychodów przez inspektora kontroli skarbowej.
W skardze do NSA na powyższą decyzję Izby Skarbowej i poprzedzającą ją decyzję inspektora kontroli skarbowej podatnik wniósł, o ich uchylenie jako sprzecznych z prawem i stanem faktycznym. Podtrzymał argumenty podniesione w odwołaniu o związku wpłacenia kwoty 55.000 USD na rzecz Mitsubishi z przychodem uzyskanym w roku 1995. Podkreślił także, iż nie miało miejsca podwójne odliczenie kwoty 77.028,95 zł. Zarzut taki nie pojawił się zresztą w decyzji organu pierwszej instancji, tylko w uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej. Ponadto zarzucił naruszenie przez organ odwoławczy art. 120, art. 123 i art. 192 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie brania udziału w postępowaniu odwoławczym.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Organ odwoławczy przeprowadził bowiem w sposób niezgodny z przepisami działu IV Ordynacji podatkowej postępowanie odwoławcze. Najpierw skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 229 Ordynacji podatkowej i zlecił 14 czerwca 1999 r. Inspektorowi Kontroli Skarbowej, który wydał zaskarżoną decyzję, przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego, w zakresie niezbędnym do rozpatrzenia odwołania, w związku rozbieżnością pomiędzy sposobem "wyliczenia kosztu własnego towarów sprzedanych", zawartym w załączonym do odwołania "rozliczeniu działalności", a wyliczeniem przedstawionym w zaskarżonej decyzji (...). Z korespondencji pomiędzy organami, a także z pisma informującego stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, wynikało, że powyższe postępowanie wyjaśniające przedłużyło się z uwagi na chorobę pełnomocnika podatnika, który dysponował księgami handlowymi za 1995 r. Następnie na powyższą, sporną okoliczność została sporządzona przez pracownika, zapewne z Izby Skarbowej - aczkolwiek nie wynika to jasno z akt administracyjnych - notatka służbowa podpisana przez Komisarza skarbowego Zbigniewa Ł. (...) z przyjęcia wyjaśnień od Inspektora Kontroli Skarbowej, który w dniu 23 lipca 1999 r. stawił się w Izbie Skarbowej wraz z st. referendarzem Ireną W. Po czym w dniu 28 lipca 1999 r. została wydana decyzja, zamykająca postępowanie odwoławcze.
Z notatką służbową, która jak wynika z akt sprawy, jest jedynym efektem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 229, przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, podatnik nie został zapoznany. W ewidentny sposób został więc naruszony art. 123 par. 1 i art. 192 Ordynacji podatkowej, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo Sąd zauważa, że w rozpatrywanej sprawie nie było potrzeby korzystania z możliwości, którą przewiduje druga część /po słowie "albo"/ art. 229 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie może bowiem służyć tak jak miało to miejsce w będącym przedmiotem sądowej kontroli postępowaniu, do uzupełniania stanowiska organu pierwszej instancji w sprawie zarzutów zawartych w odwołaniu. Odpowiednim instrumentem prawnym do załatwiania tej kwestii jest bowiem art. 227 par. 2 Ordynacji podatkowe W aktach sprawy znajduje się zresztą obszerne stanowisko inspektora kontroli skarbowej z dnia 30 kwietnia 1999 r. w sprawie odwołania, w którym na str. 3-6 ustosunkował się szczegółowo do wyliczeń zawartych w załączniku do odwołania. Ocena prawidłowości argumentacji, przedstawionej w tym stanowisku w zestawieniu z zarzutami, wyrażonymi w odwołaniu należy do organu odwoławczego. W rozpatrywanej sprawie nie wymagała delegowania uprawnień tego organu do uzupełniania dowodów i materiałów przez organ pierwszej instancji, co potwierdza treść sporządzonej przez komisarza skarbowego notatki służbowej, o której mowa wyżej.
Ponadto Sąd stwierdza, że najistotniejsze w tej sprawie dowody - sporządzona w języku angielskim umowa zawarta pomiędzy podatnikiem, a Mitsubishi Corporation oraz faktura - zebrane w toku kontroli skarbowej (...), co do treści których istnieje spór pomiędzy podatnikiem a orzekającymi organami, nie zostały oficjalnie przetłumaczone na język polski. W aktach sprawy znajdują się bowiem tylko ich robocze tłumaczenia, nie potwierdzone przez tłumacza przysięgłego i nie wiadomo przez kogo sporządzone. Obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, nie mogą, w świetle art. 180 par. 1 Ordynacji podatkowej, być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem Zgodnie bowiem z przepisami, obowiązujące o w czasie prowadzenia postępowania w tej sprawie, dekretu z dnia 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samorządowych władz administracyjnych /Dz.U. nr 57 poz. 324/ oraz art. 27 Konstytucji językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski /w czasie rozpatrywania sprawy przez Sąd analogiczną regulację zawiera art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - Dz.U. nr 90 poz. 999 ze zm., którą uchylono dekret z dnia 30 listopada 1945 r./ Oznacza to, że nie tylko rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ale również cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów.
Wobec stwierdzenia przedstawionych wyżej naruszeń przepisów postępowania podatkowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w O. Sąd nie dostrzega potrzeby prowadzenia ponownego postępowania przez organ pierwszej instancji, o co wnioskował skarżący domagając się uchylenia także decyzji inspektora kontroli skarbowej. Stwierdzone naruszenia prawa mogą być bowiem usunięte w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym, w którym przede wszystkim na podstawie urzędowo przetłumaczonych materiałów i zebranych innych dowodów, zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu, należy ustalić koszty uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1995, uzyskanego z uwagi na współpracę z firmą japońską.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.