Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 25 maja 1992 r., III SA 236/92

Teza

W sytuacji gdy znany jest właściciel nieruchomości obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży w pierwszej kolejności na nim, a nie na posiadaczu nieruchomości, choćby posiadanie było samoistne.

Uzasadnienie

Decyzją bez daty i numeru Burmistrz Miasta i Gminy w G.-K. wymierzył Kazimierzowi G. podatek od nieruchomości za 1991 r. w kwocie 84.000 zł, powołując jako podstawę prawną ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. /Dz.U. nr 9 poz. 31/, bez skonkretyzowania przepisu i bez podania tytułu aktu prawnego. Powołano nadto uchwałę Nr 65/XII/91 Rady Miejskiej z dnia 19 lutego 1991 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Kazimierz G. zarzucił, że nieruchomość przy ul. S. 7 w G.-K. znajduje się we władaniu osób trzecich i one właśnie powinny zapłacić podatek. Mimo uzyskania wyroku eksmisyjnego przeciwko tym osobom, tzn. przeciwko Reginie i Jerzemu M., osoby te nie wydały nieruchomości właścicielowi, a egzekucja toczy się opieszale. Kazimierz G. mieszka w W. i nie włada swoją nieruchomością.

Decyzją z dnia 1 października 1991 r. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że z adnotacji na odpisie wykazu nieruchomości podpisanego "Kazimierz G." z dnia 29 stycznia 1985 r. wynika, że małżonkowie M. od marca 1983 r. nie uiszczali należnego czynszu ówczesnej właścicielce posesji - Katarzynie G. Kolegium na podstawie wspomnianej adnotacji wyprowadziło wniosek, że małżonkowie M. pozostawali z właścicielką w stosunku najmu, a w konsekwencji byli posiadaczami zależnymi, a nie samoistnymi.

Ponadto Kolegium wyraziło pogląd, że w świetle art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ obowiązek podatkowy obciąża posiadacza samoistnego jedynie wówczas, gdy nie istnieje inna osoba zachowująca się jak właściciel lub gdy właściciel nie przejawia swego władztwa nad rzeczą. Sytuacja taka w rozpatrywanej sprawie nie zaszła, gdyż Kazimierz G. wielokrotnie podkreślał w korespondencji swe właścicielskie prawa. Jego nieskuteczne działania windykacyjne nie mogły skutkować przejścia obowiązku podatkowego na osoby zajmujące nieruchomość, lecz nie kwestionujące jego prawa własności. W skardze na decyzję Kolegium Odwoławczego Kazimierz G. zarzucił "ciężkie naruszenia prawa". Jego zdaniem, adnotacja z 29 stycznia 1985 r. nie może świadczyć o braku przymiotu samoistnych posiadaczy po stronie małżonków M. Skarżący podkreślił, że przedmiotem sporu jest nieruchomość, a nie budynek lub lokal w tym budynku. Skoro wyrok eksmisyjny nakazał małżonkom M., aby wydali nieruchomość właścicielowi, to jest to - w przekonaniu skarżącego - najlepszy dowód na fakt władania nieruchomością przez osoby trzecie.

Kolegium odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Treść skargi polega na nieporozumieniu. Art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ obciąża podatkiem od nieruchomości właścicieli lub samoistnych posiadaczy nieruchomości. Do powstania obowiązku podatkowego wystarcza zatem, aby dana osoba odpowiadała jednej z dwóch wymienionych przesłanek podmiotowych. Jeżeli w sprawie występuje właściciel nieruchomości, to już ta okoliczność przesądza o obowiązku zapłaty podatku. Wspomniany przepis nie wymaga, aby właściciel był jednocześnie samoistnym posiadaczem nieruchomości. Innymi słowy, jeżeli właściciel utracił posiadanie na rzecz osób trzecich, lecz zachował prawa właścicielskie, to obowiązek podatkowy ciąży na nim nadal.

Nikt nie kwestionuje twierdzeń skarżącego, popartych treścią wyroku eksmisyjnego, że cała nieruchomość - a nie tylko lokal - znajduje się we władaniu małżonków M. Fakt ten nie zwalnia jednak właściciela od konieczności zapłaty podatku.

W tej sytuacji zupełnie bezprzedmiotowe są rozważania na temat charakteru posiadania nieruchomości przez Reginę i Jerzego M. Nawet gdyby byli posiadaczami samoistnymi, to okoliczność ta nie pozbawiłaby Kazimierza G. prawa własności, a w konsekwencji nie uchylałaby odpowiadającego temu prawu obowiązku podatkowego.

Jedynie ubocznie należy zauważyć, że skoro małżonkowie M. przesyłali skarżącemu pieniądze w związku z władaniem jego nieruchomością /m.in. 50.000 zł, o czym wspomniał skarżący w piśmie z dnia 26 marca 1991 r./ oraz nie zaskarżyli wyroku eksmisyjnego /o czym napisał skarżący w piśmie do Burmistrza z dnia 10 czerwca 1991 r./, to nie ulega wątpliwości, że ich posiadanie ma charakter posiadania zależnego w rozumieniu art. 336 in fine kodeksu cywilnego. Jakkolwiek bowiem mają rzecz w swoim wyłącznym posiadaniu, to jednak wspomniane wyżej zachowania świadczą o tym, iż nie czują się właścicielami. Pojęcie posiadania obejmuje dwa elementy: materialny /corpus/ i duchowy /animus/. O ile Regina i Jerzy M. dysponują rzeczą materialnie i spełniają pierwszy z wymienionych elementów, to brak drugiego elementu, w postaci uzewnętrznienia woli bycia właścicielami - przesądza o braku po ich stronie przymiotu posiadaczy samoistnych.

Jak już wspomniano wyżej, powyższe rozważania mają charakter jedynie marginesowy, gdyż dopóki Kazimierzowi G. przysługuje prawo własności, dopóki ma on obowiązek uiszczać podatek od nieruchomości. Ponieważ wszelkie inne okoliczności nie mają dla sprawy istotnego znaczenia, nie jest konieczne ich omawianie.

W okolicznościach sprawy należy skonstatować, że organy administracyjne nie naruszyły prawa, a skarga - jako bezzasadna - podlegała oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.