Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. połączył sprawy o sygn. akt 1 III SA 2692/02 i 1 III SA 2693/02, do jednoczesnego rozpoznania i postanowił prowadzić je pod numerem 1 III SA 1692/02.
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 marca 2002 roku, nr "[...]", Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 29 listopada 2001 roku w sprawie określenia należności i zaległości w opłacie skarbowej z tytułu czynności cywilnoprawnych - umów pożyczek oraz odsetek za zwłokę, należnej od C. S.A. w O., której następcą prawnym został A S.A. z/s w T. i B. sp.z o.o. z/s w W. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w Spółce C S.A. w O. przez Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w O., ustalono, że w dniach 21, 22 i 29.09.1999 r. oraz w dniu 29.12.1999 roku, jednostka kontrolowana zawarła porozumienia wekslowe z firmą B. sp.z o.o. z/s w W., na podstawie których przekazała tej Spółce - wystawcy 16 weksli, środki pieniężne w łącznej kwocie 29.000.000 zł.
W datach przelewu środków Strony podpisywały dokumenty określane mianem porozumienia wekslowe, a Spółka B wystawiła na rzecz C S.A. 16, własnych weksli opiewające na sumę wekslową 29.000.000 zł.
W okresie 2000 roku sumy te B zwrócił w pełnej wysokości.
Urząd Skarbowy w O. uznał te wpłaty jako pożyczki, od których nie uiszczono opłaty skarbowej wg stawki 2%, dlatego organ pierwszej instancji naliczył opłatę w kwocie 580.000 zł, a także odsetki w kwocie 507.782,60 zł, obliczone na dzień wydania decyzji, na podstawie art.1 ust.1 pkt 2 lit.c ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 4, poz.23 i zm.) oraz § 68 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 roku w sprawie opłaty skarbowej (Dz.U. nr 136, poz.705 zm.).
Kolejną, zaskarżoną decyzją z dnia 29 marca 2002 roku, nr "[...]" Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 29 listopada 2001 r. w sprawie określenia należności i zaległości w opłacie skarbowej tytułu czynności cywilnoprawnej - umów pożyczek i odsetek za zwłokę, należnych od C. S.A. w O. i od D sp. z o.o. w K., przy czym następcą prawnym firmy D stał się B sp. z o. o. w W. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że na podstawie wyników kontroli skarbowej ustalono, że C zawarła w dniu 22.07.1999 roku, z firmą D sp. z o. o. w K. porozumienia wekslowe, na podstawie których przekazała tej Spółce - wystawcy weksla, środki pieniężne w łącznej kwocie 8.000.000 zł. W datach przelewu środków Strony podpisywały dokumenty określane mianem porozumienie wekslowe, a Spółka D wystawiła na C weksle własne, opiewające na kwotę 8.000.000,00 zł. Sumy wekslowe D zwrócił w pełnej wysokości. Urząd Skarbowy w O. uznał te wypłaty jako pożyczki, od których nie uiszczono opłaty skarbowej w kwocie 160.000 zł, zaległość w tej samej wysokości i odsetek za zwłokę w wysokości 152.749,60 zł.
W skargach z dnia 30 kwietnia 2002 r. i z dnia 29 listopada 2002 roku, pełnomocnik Skarżących Spółek B, następcy prawnego Spółki D i C S. A., wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i utrzymanej nimi w mocy decyzji Urzędu Skarbowego w O. z dnia 29.11.2001 r.
Zaskarżonym decyzjom pełnomocnik Skarżących zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania podatkowego w stopniu mającym istotne znaczenie dla sprawy, w szczególności art.120, 121, 122 Ordynacji podatkowej, poprzez oparcie decyzji na sprzecznych z prawdą materialną i dowodami ustaleniach faktycznych, że Strony zawarły pożyczki zabezpieczone wekslami i porozumieniami wekslowymi oraz poprzez nie zastosowanie w sprawie art.3 ust.1 pkt 5 lit.a ustawy o opłacie skarbowej,
- 2. naruszenia prawa materialnego, w szczególności:
art.217 Konstytucji oraz art.1 ust.1 ustawy o opłacie skarbowej poprzez obciążenie Stron opłatą skarbową od czynności prawnych, nie podlegających tej opłacie, art.3 ust.1 pkt 5 lit.a ustawy o opłacie skarbowej - poprzez nie zastosowanie tego przepisu mimo, że stan faktyczny wypełnia przesłanki tej normy, art.7 ust.2 i art.10 ust.3 ustawy o opłacie skarbowej oraz § 68 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9.12.1994 roku w sprawie opłaty skarbowej w zw. z art.14 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, poprzez błędne zastosowanie, gdyż nie maja one zastosowania do dokonanych przez Strony nienazwanych czynności cywilnoprawnych, art.65k.c, poprzez ustalenie treści czynności cywilnoprawnych zawartych przez Strony w sposób sprzeczny z zamiarem stron i celem tych czynności.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że tytułem świadczeń były zobowiązania z weksla, a nie pożyczki. Wywodził również, gdyby nawet przyjąć, że doszło w sprawie do zawarcia umów pożyczek, to tego rodzaju czynności nie podlegałyby opłacie skarbowej z mocy art.3 ust.1 pkt 5 lit.a ustawy o opłacie skarbowej, powołując się przy tym na uchwałę NSA z dnia 2.07.2001 roku (FPS 3/01).
W odpowiedzi na skargi Izba Skarbowa w O. wniosła o oddalenie skarg, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji odwoławczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma treść art.3 ust.1 pkt 5 lit.a ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz.U nr 4, poz.23 i zm.), zgodnie z którym nie podlegają opłacie skarbowej następujące czynności cywilnoprawne:
umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art.5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /(Dz.U. nr 11, poz.50 i zm.), oraz inne tego rodzaju umowy, objęte zwolnieniem na podstawie art.7 ust.1 pkt 1 i 2, a także umowy sprzedaży zawierane przez podatników, o których mowa w art.14 tej ustawy, w zakresie czynności zwolnionych od podatku.
Przepis ten zawiera trzy wyłączenia z opłaty skarbowej:
- 1. wyłączenie umów sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art.5 ustawy o podatku od towarów i usług,
- 2. wyłączenie innych tego rodzaju umów objętych zwolnieniami na podstawie art. 7 ust.1 pkt 1 i 2 tej ustawy,
- 3. wyłączenie umów sprzedaży zawieranych przez podatników, o których mowa w art.14 tejże ustawy, w zakresie czynności zwolnionych od podatku.
Zatem każda sytuacja w/wym. stanowi samodzielną podstawę wyłączenia czynności cywilnoprawnych od opłaty skarbowej.
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze sporem, w zakresie oceny porozumienia wekslowego, zawartego przez podatników VAT, którą to umowę organy podatkowe zakwalifikowały do umowy pożyczki.
Z utrwalonej praktyki orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w uchwale 7 sędziów z dnia 2 lipca 2001 roku, sygn. akt FPS 3/01, wynika, że umowa pożyczki jest w rozumieniu art.3 ust.1 pkt 5 lit.a ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 4, poz. 23 i zm.) "inną umową tego rodzaju" co umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu (ONSA 2002/1/3).
Sąd w składzie rozstrzygającym sprawę, podziela pogląd wyrażony w uchwale NSA z dnia 2.07.2001 r., że ta czynność cywilnoprawna,jako umowa, jest wyłączona z opłaty skarbowej na podstawie art.3 ust.1 pkt 5 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej, bowiem jest zaliczana do innego rodzajów umów.
Zdaniem Sądu, organy skarbowe przy analizie spornej kwestii wadliwie zinterpretowały przepis art.3 ust.1 pkt 5 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej, przy ocenie umowy zawieranej przez podatników VAT, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Dlatego podlegają one uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270), o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.