Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadził w Stosunku do W. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. egzekucję należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W dniu [...] lipca 2002 r. W. K. złożył do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku zobowiązany podnosił, że nie jest zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), gdyż posiada gospodarstwo o powierzchni mniejszej niż 1 ha oraz pozostaje w stosunku pracy i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu w ZUS, co wyłącza w stosunku do niego obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. złożony wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego uzasadnienie potraktował jako zarzut na postępowanie egzekucyjne w rozumieniu przepisów art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 36, popz. 161 ze zm.). Wniesiony zarzut organ egzekucyjny przekazał do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w celu wyrażenia przez wierzyciela stanowiska w przedmiocie wniesionego zarzutu.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 34 § 4 powołanej ustawy, uznał wniesiony zarzut za bezzasadny i postanowił o jego nieuznaniu.
Mając powyższe na uwadze Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. nie uwzględnił wniesionego przez W. K. zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego.
W. K. w dniu [...] sierpnia 2002 r. wniósł do dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę w sprawie prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi W. K. tak jak we wniesionym wcześniej zarzucie podnosił, że po jego stronie nie istniał obowiązek objęty egzekucją.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał wniesioną skargę za skargę, o której mowa w art. 54 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i po jej rozpatrzeniu, postanowieniem dnia [...] października 2002 r. skargę tę uznał za bezzasadną i oddalił ją.
Na postanowienie to W. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 13 maja 2003 r. sygn. akt. 3100/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora
Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wniesiony w dniu [...] sierpnia 2002 r. przez W. K. środek mimo jego nazwania "skargą" w rzeczywistości był zarzutem w sprawie postępowania egzekucyjnego, w którym W. K. podnosił nie istnienie po jego stronie obowiązku objętego egzekucją. Z tego względu Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i nakazał organom egzekucyjnym rozpatrzenie wniesionego zarzutu w trybie określonym w przepisach art. 34 § 1 - 5 powołanej ustawy.
W związku z oceną prawna wyrażona w wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w W. przekazał pismo wniesione przez W. K. w dniu [...] sierpnia 2002 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. celem jego rozpatrzenia jako zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. na podstawie art. 105 K.p.a. w związku z art. 110 K.p.a i art. 17 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie w sprawie złożonego prze zobowiązanego zarzutu. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, że wniesiony w dniu [...] sierpnia 2002 r. zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego stanowił powtórzenie zarzutu zgłoszonego w dniu [...] lipca 2002 r. w przedmiocie, którego organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia [...] sierpnia 2002 r., które to postanowienie uprawomocniło się. Z tego względu organ egzekucyjny uznał, że na podstawie art. 110 K.p.a. jest związany wydanym postanowieniem i nie ma prawa orzekać po raz drugi w tej samej sprawie.
Na postanowienie to W. K. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Na postanowienie to W.K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. zarzuty w niej wywiedzione uznał za bezzasadne i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należało podkreślić, że organy egzekucyjne rozpoznając na nowo sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) były związane oceną prawną wyrażoną w tym wyroku. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W zapadłym w sprawie wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesione w dniu 30 sierpnia 2003 r. przez skarżącego pismo nazwane przez niego skargą w rzeczywistości stanowiło zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33 pkt 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że
Izba Skarbowa wniesione przez skarżącą pismo zawierające zarzuty w zakresie postępowania administracyjnego, bezpodstawnie zakwalifikowała jako skargę określoną w art. 54 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd zważył, że organy przy rozpatrywaniu sprawy zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków powinny odczytywać według ich treści a nie według nazw nadanych przez uczestników postępowania. W świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę, co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (por. np. wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r., III SA 1111/93, ONSA 1995 r. Nr 3, poz. 120). Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r., sygn. III SA 92/87, GAP 1988 Nr 11, s. 44).
Zasada zgodnie, z którą ostatecznie sama strona decyduje, jaki ma charakter pismo i czego dotyczy jej żądanie, może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy w związku z zachodzącymi wątpliwościami organ administracji wyjaśnił rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1992 r., IV SA 949/92 niepublikowany).
Z tych względów w rozpoznanej sprawie organy będąc związane oceną prawną wyrażoną w zapadłym wyroku miały obowiązek potraktować wniesione przez skarżącego pismo jako zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego. W rozpoznanej sprawie skarżący wniósł w dniu [...] lipca 2002 r. zarzut nieistnienia obowiązku egzekucyjnego w sprawie, którego Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wydał postanowienie, którym nie uznał wniesionego zarzutu za zasadny. Postanowienie to wobec niewniesienia na nie zażalenia stało się prawomocne. W tej sytuacji wniesiony w dniu [...] sierpnia 2003 r. zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku należało uznać za powtórnie wniesiony zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, w tym samym przedmiocie tj. w przedmiocie nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Skoro w sprawie zarzut ten został rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem, które na podstawie art. 110 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 powoływanej ustawy wiązało organy egzekucyjne to organy nie miały możliwości orzekania w przedmiocie tego zarzutu po raz drugi.
Związanie organu wydanym aktem administracyjnym oznacza, że akt ten nie może być uchylany lub zmieniany w postępowaniu poza przypadkami wyraźnie wskazanymi w przepisach prawa. Tego rodzaju przypadkami są wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 - 8 K.p.a. oraz stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 1 - 7 K.p.a. które to instytucje na podstawie art. 126 w zw. z art. 18 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają zastosowanie do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Związanie organu wydanym postanowieniem oznacza również zakaz orzekania w tej samej kwestii, która już raz została rozstrzygnięta wydanym wcześniej postanowieniem, w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy mający wpływ na treść postanowienia nie uległ zmianie. W rozpoznanej sprawie nie doszło do wzruszenia wydanego wcześniej postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz nie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne mające wpływ na ocenę prawną wniesionego zarzutu, inne niż okoliczności istniejące w dniu wydania pierwszego postanowienia.
Z tego względu w ocenie Sądu Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie uznał postępowanie wszczęte w wyniku wniesionego powtórnie zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie.
Powoływana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przepisie art. 17 § 1 stanowi, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z uwagi na treść przytoczonego przepisu należy przyjąć, że postanowienie jest podstawową formą rozstrzygnięcia poszczególnych kwestii w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie to pełni w zakresie tego postępowania taką rolę jak decyzja w postępowaniu administracyjnym. Z tego względu zdaniem Sądu do spraw, w których zapada rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w formie postanowienia, zastosowanie mają również przepisy K.p.a. dotyczące decyzji w tym również art. 105 § 1 i 2 regulujący umorzenie postępowania.
W rozpoznanej sprawie, mimo że strona skarżąca nie podnosiła tej kwestii wątpliwości może budzić treść podjętego rozstrzygnięcia w szczególności wątpliwość może budzić okoliczność czy w sprawie zachodziła bezprzedmiotowość w zakresie zgłoszonego zarzutu. Sąd zważył jednak, że organy egzekucyjne w sposób szczegółowy uzasadniły wydane w sprawie postanowienia wskazując na brak możliwości uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącego zarzutu w zakresie postępowania egzekucyjnego z uwagi na związanie organów wcześniejszym postanowieniem w przedmiocie tego samego zarzutu. Z tego względu nawet, gdyby uznać, że w sprawie zgłoszonego zarzutu nie zachodziła bezprzedmiotowość, to i tak z powodu opisanych wyżej okoliczności a w szczególności ze względu na związanie organów egzekucyjnych wcześniejszym postanowieniem, zarzut skarżącego nie mógłby zostać uwzględniony. Tak więc w tej sytuacji należałoby przyjąć, że uprawnienia skarżącego nie zostały naruszone w sposób mający wpływ na wynik sprawy, gdyż przyjmując nawet, że w sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość należałoby stwierdzić bezzasadność zgłoszonego zarzutu, co w końcowym efekcie doprowadziłoby do nieuwzględnienia zgłoszonego zarzutu. Zatem końcowy efekt sprawy nawet przy założeniu, że nie wystąpiła w niej bezprzedmiotowość byłby taki sam jak przy założeniach przyjętych w rozpoznanej sprawie przez organy egzekucyjne.
Z tego względu Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpiły naruszenia prawa dające podstawę do wyeliminowania przez Sąd zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) lub do wydania orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.