Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 16 października 1998 r., III SA 2802/97

Teza

Strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 20 września 1990 r. Urząd Skarbowy w Ś. pozbawił Stanisława B. prawa do zwolnienia od podatków.

Zasadność pozbawienia strony zwolnienia od podatków ww. decyzją organu podatkowego pierwszej instancji była przedmiotem postępowania odwoławczego i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 14 listopada 1990 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Natomiast Sąd wyrokiem z dnia 22 lutego 1991 r. SA/Gd 17/91 oddalił skargę na decyzję Izby Skarbowej. Z treści uzasadnienia wyroku wynikało, iż nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego przy wydaniu zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego.

Pismem z dnia 21 października 1992 r. podatnik zwrócił się z wnioskiem do Izby Skarbowej w B. o wznowienie postępowania w przedmiocie pozbawienia prawa do zwolnienia od podatków z uwagi na okoliczności, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa.

Izba Skarbowa decyzją z dnia 23 grudnia 1992 r. odmówiła wznowienia postępowania. W uzasadnieniu do decyzji stwierdzono, że stanowisko Ministerstwa Finansów zawarte w przedłożonym przez podatnika piśmie nie zmieniło stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu podatkowym przed organem podatkowym pierwszej i drugiej instancji, a także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Od wspomnianej decyzji z dnia 23 grudnia 1992 r. wniesiono odwołanie do Ministra Finansów stwierdzając, iż ostateczną decyzję Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie wydano na podstawie fałszywych dowodów. Zarzucono również, iż w odpowiedzi na skargę do Sądu Izba Skarbowa powołała się na fałszywe "zeznania-fakty".

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Finansów decyzją z dnia 30 lipca 1993 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej. Stwierdził, iż w sprawie nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 145 par. 1 Kpa.

Na decyzję Ministra Finansów strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem Stanisława B. przy wydaniu tejże decyzji naruszono przepisy art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 4, 5 i 7 Kpa.

Jako żądanie ewentualne zgłoszono wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w trybie art. 156 par. 1 pkt 7 Kpa.

Sąd wyrokiem z dnia 16 lutego 1994 r. III SA 1546/93 skargę oddalił.

Pismami z dnia 2 i 18 lutego 1997 r. podatnik ponownie zwrócił się do Izby Skarbowej w B. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie pozbawienia prawa do zwolnienia od płacenia podatków z uwagi na wystąpienie sytuacji, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 2 Kpa. Uzasadniając wniosek powołał się na okoliczności towarzyszące czynnościom kontrolnym, wskazując, że w ich toku popełniono przestępstwo.

Izba Skarbowa w B. po rozpatrzeniu podania decyzją z dnia 7 marca 1997 r. odmówiła wznowienia postępowania podatkowego w sprawie pozbawienia prawa do zwolnienia od płacenia podatków.

Stwierdziła bowiem, iż wniosek strony o wznowienie postępowania został wniesiony z naruszeniem ustawowego terminu określonego w art. 148 par. 1 Kpa.

Od decyzji tej podatnik wniósł odwołanie do Ministra Finansów zarzucając, iż przy jej podejmowaniu nie ustosunkowano się do wskazanej okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania wymienionej w art. 145 par. 1 pkt 2 Kpa. Zdaniem strony Izba Skarbowa wydają rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 par. 1 Kpa winna wznowić postępowanie, a nie odmówić jego wznowienia.

Jednocześnie podatnik wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia 7 marca 1997 r. z uwagi na wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 156 par. 1 pkt 1, 2 i 7 Kpa.

Minister Finansów decyzją z dnia 19 września 1997 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podał, że podanie o wznowienie postępowania, w myśl art. 148 par. 1 Kpa wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Okoliczności, które towarzyszyły czynnościom kontrolnym były znane Stanisławowi B. w dniu przeprowadzenia tejże kontroli, a więc w dniu 28 lipca 1990 r.

Od tej też daty Izba Skarbowa liczyła w przedmiotowej sprawie miesięczny termin, o którym mowa powyżej. O tym, że miesięczny termin do złożenia wniosku nie mógł być liczony od wskazanego we wniosku momentu przeglądania akt sprawy nr DS 799/91 w prokuraturze /podatnik nie wskazał konkretnej daty/ świadczyły liczne przypadki wcześniejszego powoływania się przez stronę na fakt popełnienia przestępstwa przez kontrolujących. Na przykład w odwołaniu z dnia 20 października 1994 r. od decyzji Urzędu Skarbowego w Ś. w sprawie odmowy przyznania ulgi podatkowej z tytułu inwestycji.

Z wnioskiem o wznowienie postępowania z uwagi na wystąpienie przyczyny, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 2 Kpa podatnik wystąpił do Izby Skarbowej w B. dopiero w dniu 7 lutego 1997 r. Wniosek ten złożono zatem z naruszeniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Złożenie wniosku po terminie wyżej określonym, stosownie do art. 149 par. 3 Kpa, skutkowało wydaniem przez Izbę Skarbową decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. W tym przypadku, z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 148 par. 1 Kpa, brak było podstaw do ewentualnego wznowienia postępowania w drodze wydania stosownego postanowienia, o którym mowa w art. 149 par. 1 Kpa.

Na powyższą decyzję Stanisław B. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, że decyzja została wydana z naruszeniem jej zgodności z prawem oraz z naruszeniem zasad ogólnych postępowania.

W ocenie skarżącego naruszone zostały zasady ogólne postępowania /art. 7-11 Kpa/. Organy skarbowe błędnie powołują się na wcześniejsze orzeczenie NSA. Postępowanie winno zostać wznowione, gdyż kontrolujący dopuścili się kontrolnego zakupu, stanowiącego czyn przestępczy. Organ I instancji naruszył art. 75, art. 77 par. 1, art. 79, art. 80 i art. 81 Kpa.

Uzasadnienie decyzji nietrafnie porusza kwestię niedotrzymania terminu z art. 148 par. 1 Kpa, zgodnie bowiem z art. 148 par. 3 Kpa postępowanie powinno być wznowione z urzędu, pomimo niezachowania terminu.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej jest odmowa wznowienia postępowania i w tym zakresie Sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 149 par. 3 Kpa z powodu złożenia żądania wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 par. 2 Kpa i nie było podstaw do jego przywrócenia.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze.

W przedmiotowej sprawie zostało udowodnione ponad wszelką wątpliwość, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania strona wiedziała już najpóźniej od dnia 20 października 1994 r. tj. od daty wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w Ś. w sprawie odmowy przyznania ulgi podatkowej z tytułu inwestycji. Należy wskazać, że z treści skargi zdaje się wynikać, iż skarżący tych okoliczności jednoznacznie nie neguje i wskazuje na konieczność wznowienia postępowania z urzędu.

Z treści art. 147 Kpa wynika, że wszczęcie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia.

Obowiązek wznowienia natomiast ma miejsce w razie znalezienia przyczyny wznowienia.

W sprawie niniejszej było prowadzone postępowanie o wznowienie postępowania, z przyczyn podobnych do obecnie rozpatrywanych, które zakończone zostało orzeczeniem NSA z dnia 16 lutego 1994 r. III SA 1546/93. Zasadnie więc organy podatkowe uznały, że w sprawie niniejszej brak było podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Reasumując powyższe Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonych decyzjach i skargę, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, oddalił.