Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 29 grudnia 1998 r., III SA 2853/97

Teza

Jeżeli zważyć, że podatnik prowadził działalność gospodarczą polegającą na doradztwie prawnym, to trudno dopatrzyć się jakiegokolwiek związku przyczynowego pomiędzy wydatkami poniesione na koszt utrzymania posesji, w większości związane z zakupem narzędzi i roślin ogrodniczych oraz artykułów gospodarstwa domowego a uzyskanym przez niego przychodem w konkretnym roku podatkowym.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 23 maja 1997 r. Urząd Skarbowy w O. na podstawie art. 104 i 169 par. 1 Kpa, art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, art. 45 ust. 6 w zw. z art. 6 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 10, 18 i 23, art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "g", pkt 7 i 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ oraz par. 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1992 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. nr 99 poz. 496 ze zm./ określił podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1993 w kwocie 10.305,40 zł. Ustalając dochód za ten okres nie uznano za koszty uzyskania przychodu wydatków na kwotę 8.053,71 zł oraz wydatków na nabycie obligacji w kwocie 12.360 zł i dokształcanie w kwocie 1.500 zł z uwagi na fakt, iż w tym okresie podatniczka nie miała żadnych przychodów.

Wyliczony przy tych danych wyjściowych podatek w kwocie 10.297,46 zł powiększono o 10 procent zryczałtowany podatek z remanentu likwidacyjnego w wysokości 7,92 zł.

W uzasadnieniu stwierdzono, że księga przychodów i rozchodów za ten okres była prowadzona nierzetelnie.

W szczególności jako koszty uzyskania przychodu wpisano do niej wydatki nie związane z działalnością gospodarczą bądź zaewidencjonowane na podstawie wadliwych dokumentów, nie spełniających wymogów cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący, wnosząc o jej uchylenie lub zmianę, zakwestionował nieuznanie za koszt uzyskania przychodów wydatków w łącznej kwocie 3.403,62 zł, twierdząc, że artykuły gospodarstwa domowego /drobne artykuły pomocnicze i środki czystości/ niezbędne były w celu utrzymania lokalu w odpowiednim stanie. Dotyczy to stolika dziecinnego oraz roślin ozdobnych. Jeżeli natomiast chodzi o braki formalne w dokumentacji to Urząd Skarbowy nie zakwestionował, iż w rzeczywistości udokumentowane nimi wydatki nie zostały poniesione.

Ponadto podatnik, bez bliższego uzasadnienia, podniósł zarzut obrazy art. 7 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Decyzją z dnia 29 września 1997 r. Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 par. 2 Kpa utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podzielono w całości stanowisko organu I instancji podkreślając, iż wadliwe prowadzona dokumentacja uniemożliwiła uznanie niektórych wydatków.

Natomiast decyzja Urzędu Skarbowego ma charakter deklaratoryjny, a zatem w tym wypadku nie ma zastosowania art. 7 ust. 1 ww. ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, wnosząc o jej uchylenie, podniósł zarzuty jak w uzasadnieniu odwołania od rozstrzygnięcia organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała swoje stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna. Zawarte w art. 22 ust. 1 cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określenie "w celu" oznacza, że aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, to między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie tego przychodu. Istotne jest również, iż poniesione koszty winny być odpowiednio udokumentowane /por. np. wyroki NSA z dnia 29 listopada 1994 r., SA/Wr 1242/94 - ONSA 1996 Nr 1 poz. 11, z dnia 9 grudnia 1997 r. III SA 418/96 - nie publ./.

W niniejszej sprawie jako koszty uzyskania przychodu skarżący przyjął wydatki poniesione na koszt utrzymania posesji, w większości związane z zakupem narzędzi i roślin ogrodniczych oraz artykułów gospodarstwa domowego. Jeżeli zważyć, że prowadził on działalność gospodarczą polegającą na doradztwie prawnym, to trudno dopatrzyć się jakiegokolwiek związku przyczynowego pomiędzy tymi kosztami a uzyskanym przez niego przychodem w konkretnym roku podatkowym, tj. roku 1993.

Wbrew twierdzeniom skarżącego wadliwe dokumenty, czego on nie kwestionuje, stanowiły podstawę na mocy art. 169 par. 1, wówczas obowiązującego, Kpa do nieuznania za dochód w sprawie prowadzonej przez niego księgi przychodów i rozchodów. Była ona bowiem prowadzona z naruszeniem dyspozycji par. 10 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia w 1992 r. Jednocześnie należy zauważyć, że przedstawione przez niego w toku postępowania podatkowego rachunki zawierały tego rodzaju braki, które uniemożliwiałyby ustalenie czy wydatki nimi dokumentowane zostały w rzeczywistości przez Piotra S. poniesione. Ponadto z reguły dotyczyły one zakupu towarów nie związanych z przychodami uzyskanymi przez podatnika w roku 1993.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.