Uzasadnienie
Pismem z dnia 13.06.2000 r. Krzysztof G. zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27.03.2000 r., wystawionego przez wierzyciela KRUS OR w S., dotyczącego składki za ubezpieczenie społeczne rolników za okres II.-III kw. 1992 r. i II kw. 1994 r. - I kw. 1996 r. w kwocie 884 zł, podnosząc przedawnienie obowiązku i wniósł o umorzenie tego postępowania.
Postanowieniem z dnia 20.06.2000 r. (...), wydanym z powołaniem na art. 34 par. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zarzuty uznał za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z informacji otrzymanych od wierzyciela wynika, że składka objęta tytułem wykonawczym została ustalona decyzją z dnia 28.02.1997 r., doręczoną zobowiązanemu w dniu 11.03.1997 r. Tak więc dopiero w dniu doręczenia powstał obowiązek opłacania należnych składek, który nie uległ przedawnieniu.
Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 28.07.2000 r., wydanym na podstawie art. 5 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. nr 106 poz. 489 ze zm./, art. 138 par. 2 Kpa oraz art. 33 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchyliła postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie przy rozpatrywaniu zarzutów art. 7 i art. 14 par. 1 Kpa, a także art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji gdyż lakoniczne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zostało uzyskane w drodze telefonicznej.
Po ponownym zbadaniu zarzutów i uzyskaniu stanowiska wierzyciela, zawartego w piśmie z dnia 8.08.2000 r., do którego dołączono wyroki: Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 17.04.1997 r. (...) w którym zmieniono decyzję KRUS OR w S. z dnia 28.02.1997 r., ustalając, że Krzysztof G. nie ma obowiązku zapłaty składki za ubezpieczenie społeczne rolników za I kwartał 1992 r., w pozostałym zakresie dot. istnienia takiego obowiązku za II, III kwartał 1992 r., II, III i IV kwartał 1994 r.. I, II, III, IV kwartał 1995 r. i I kwartał 1996 r.; skargę oddalono oraz Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 24.07.1997 r. (...), którym /oddalono apelację od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S./, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 18.08.2000 r., wydanym z powołaniem na art. 34 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 123 Kpa zarzuty uznał za nieuzasadnione.
Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 15.09.2000 r., wydanym na podstawie art. 5 ust. 7 pkt 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 33 pkt 1, art. 34 par. 4 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, że w ponownym postępowaniu organ egzekucyjny uzyskał wyczerpujące stanowisko wierzyciela. Wynika z niego w sposób nie budzący wątpliwości, że należność objęta tytułem wykonawczym nie uległa przedawnieniu, zaś zasadność i wymagalność składek zobowiązanego na ubezpieczenie społeczne rolników była przedmiotem postępowania sądowego. Z uzasadnień ww. wyroków sądowych wynika, że należności z tytułu składek ustalone w decyzji KRUS z dnia 28.02.1997 r., są zasadne i wymagalne, z wyjątkiem składki za I kwartał 1992 r., która uległa przedawnieniu.
W postępowaniu prowadzonym w sprawie rozpatrzenia zarzutów wierzyciel przedłożył Izbie Skarbowej zarówno decyzję z dnia 28.02.1997 r., jak decyzję z dnia 16.05.1997 r., uwzględniającą wyrok Sądu o wyłączeniu składki za I kwartał 1992 r. W decyzji tej stwierdzono i określono kwotę, jako zobowiązany winien uiścić, wskazano dzień 16.06.1997 r. jako termin zapłaty i pouczono, że od niewpłaconej w terminie kwoty zostaną pobrane odsetki, jak również zagrożono ściągnięciem składki przymusowo w trybie egzekucji administracyjnej wraz z kosztami.
W związku z powyższym został przerwany bieg terminu przedawnienia wynikający z art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych /Dz.U. 1989 nr 25 poz. 137 ze zm./ w zw. z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników /Dz.U. 1998 nr 7 poz. 25 ze zm./, który stanowi, iż pięcioletni bieg przedawnienia od dnia wymagalności należności z tytułu składek, zostaje przerwany, w szczególności przez "każdą inną czynność zmierzającą do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik". Przy czym składek, mimo przerwania biegu przedawnienia, nie można dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat.
W tym stanie rzeczy Izba Skarbowa uznała, że żądanie zobowiązanego, dotyczące umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie egzekwowanego obowiązku było niezasadne. Jednocześnie poinformowała go, że w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być badane inne kwestie związane z zasadnością wydanej decyzji, jak również zarzuty naruszenia prawa przez KRUS.
W skardze do NSA na powyższe postanowienie, uzupełnionej dodatkowo pięcioma pismami skarżący, wniósł o pisemne potwierdzenie, że będzie "otrzymywał 2 świadczenia odnośnie renty lub emerytury od KRUS S. P.". Uzasadnił to tym, że wydzierżawią nieoficjalnie ziemię. Natomiast nie jest rolnikiem. i jej nie użytkuje, nie posiada też stodoły, ani obory, nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Od 30.06.2000 r. jest bezrobotny. Ma jednak za sobą 23 lata pracy na państwowej posadzie.
W tej sytuacji wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego gdyż nie jest w stanie uiścić należności. Dodał też, że zrzeka się świadczenia z KRUS i złożył w skardze na tę okoliczność stosowne oświadczenie.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Dodała też, że organy egzekucyjne nie mają podstaw do weryfikowania obowiązków w zakresie ubezpieczenia społecznego, które powstają z mocy samego prawa, niezależnego ani od woli rolnika, ani organu rentowego. Poinformowała też, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 29.09.2000 r. na podstawie art. 59 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył prowadzone przeciwko Krzysztofowi G. postępowanie egzekucyjne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, mając na względzie treść skargi i uzupełniających ją pism procesowych, że przedmiotem sądowej kontroli w rozpatrywanej sprawie jest tylko zgodność z prawem postanowienia Izby Skarbowej w W. z dnia 15.09.2000 r., w którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 18.08.2000 r. o uznaniu zarzutów zgłoszonych przez dłużnika w sprawie prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez KRUS OR za nieuzasadnione. Sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie ma natomiast podstaw prawnych do oceny ciążących na skarżącym obowiązków z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, które zresztą jak wynika z materiału zebranego w aktach 2 postępowania egzekucyjnego były przedmiotem prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych. Takich uprawnień dotyczących wypowiadania się w kwestii przysługujących Krzysztofowi G. przyszłych uprawnień emerytalnych nie posiadają również organy egzekucyjne, co prawidłowo zostało wyjaśnione skarżącemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Powyższe wynika z faktu, że zgodnie z art. 29 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Postępowanie egzekucyjne ma służyć bowiem wyegzekwowaniu takiego obowiązku, a nie stanowić kolejną drogę prawną do jego weryfikacji.
Biorąc natomiast pod uwagę zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku, który także był przedmiotem oceny organów orzekających w tej sprawie to Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w ich stanowisku. Na stronie 3 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej w W. szczegółowo, zgodnie z art. 124 par. 2 i art. 107 par. 3 w zw. z art. 126 Kpa i z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym, uzasadniono dlaczego bieg terminu przedawnienia uległ w tej sprawie przerwaniu, stosownie do art. 35 ust. 4 ustawy o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było dopuszczalne. Kwestia ta była zresztą przedmiotem kontroli sądów powszechnych, weryfikujących decyzje KRUS. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do dokonywania kontroli orzeczeń sądów powszechnych.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ją oddalił.