Uzasadnienie
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska /RWKL/ w L. orzeczeniem z dnia 9 sierpnia 2000 r. uznała Damiana N. za zdolnego do służby wojskowej i zaliczyła do kategorii "A". W uzasadnieniu podano, że stwierdzono chorobę wrzodową dwunastnicy u osoby z nieżytem błony śluzowej żołądka oraz dwunastnicy oraz zespół bólowy korzeniowy piersi oraz lędźwiowo-brzuszny po przebytej chorobie Scheuermana, tj. odpowiednio par. 43 pkt 4 i par. 43 pkt 1 oraz par. 63 pkt 1 i par. 34 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. nr 57 poz. 278 oraz Dz.U. 1994 nr 31 poz. 113/, w konkluzji zaś podano, że stan zdrowia orzekanego czyni go zdolnym do służby wojskowej. Z akt sprawy wynika, że poborowy był skierowany przez RWKL m.in. na badanie gastroskopowe, badanie radiologiczne kręgosłupa oraz na badania przez lekarzy specjalistów. W odwołaniu od tego orzeczenia zarzucono, iż nie uwzględnia ono "nawrotliwości choroby wrzodowej" oraz konieczności jej systematycznego leczenia i wniesiono o ponowną wnikliwą analizę sprawy przy uwzględnieniu dotychczasowego przebiegu chorób, na które odwołujący cierpi. Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska /OWKL/ w W. orzeczeniem z dnia 13 września 2000 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie, podając w uzasadnieniu, że orzeczenie RWKL jest zgodne z wynikiem przeprowadzonych badań, przyjęte kwalifikacje są słuszne i odpowiadają kat. "A" zdolny do służby wojskowej. W skardze na to orzeczenie wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Damian N. wniósł o "przychylną opinię sądu", gdyż cierpi od 1998 r. na chorobę wrzodową i nawet w gastroskopii, na którą został skierowany przez RWKL stwierdzono istotne zmiany w dwunastnicy. Do akt sprawy załączono kopie dokumentów dotyczących schorzeń skarżącego, w tym wydaną 5 października 2000 r. opinię lekarza leczącego skarżącego od 1998 r. W opinii tej wyrażono pogląd, iż przedstawione dowody w pełni uzasadniają zakwalifikowanie pacjenta do grupy chorych, których choroba wrzodowa ma charakter przewlekły, nawracający i upośledzający stan zdrowia, ma to odniesienie zdaniem opiniującego w odpowiednich paragrafach regulujących kategorie wojskowe. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, gdyż właściwe leczenie w Poradni Gastrologicznej dało dobry efekt - nie doszło do powikłań, a wcześniej stwierdzone wrzody dwunastnicy uległy wygojeniu. Dowodem na to jest wynik badania gastrologicznego z dnia 7 sierpnia 2000 r. wykonanego na zlecenie RWKL. Podano także, że istniejący stan nie powoduje upośledzenia stanu zdrowia skarżącego /waga 80 kg przy wzroście 184 cm/ oraz podano, że wynik badania gastroskopowego odpowiada par. 43 pkt 1 i par. 43 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 czerwca 1992 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należało przypomnieć, że zgodnie z art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej i może zaskarżone orzeczenie /decyzję/ uchylić lub stwierdzić jego nieważność, jeżeli w istotny sposób narusza obowiązujące przepisy. Sąd natomiast nie jest uprawniony ani do oceny zaskarżonych orzeczeń, z punktu widzenia ich celowości czy też przestrzegania zasad współżycia społecznego.
Sąd też nie jest uprawniony do zastępowania organów administracji państwowej w ich kompetencjach przez wydawanie zamiast tych organów decyzji /orzeczeń/, chyba że przepis prawa stanowi inaczej. Kontrola przez Sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej obejmować będzie sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia poborowego, a w szczególności czy badania stanu zdrowia poborowego były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
W rozpatrywanej sprawie zgromadzono dość obfity materiał dowodowy, w tym w aktach sprawy znalazły się wyniki badań specjalistycznych łącznie z gastroskopią przeprowadzoną na zlecenie RWKL, lecz dokonana ocena tego materiału nasuwa wątpliwości. Zgodnie z par. 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać rozpoznanie lekarskie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, szczegółowe uzasadnienie i pouczenie o środkach odwoławczych. Wydane w niniejszej sprawie orzeczenia zawierają rozpoznanie lekarskie ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej i pouczenie o środkach odwoławczych. Orzeczenia te praktycznie rzecz biorąc nie zawierają nie tylko szczegółowego uzasadnienia, ale wręcz nie zawierają w ogóle uzasadnienia - za takie bowiem nie można uznać podanej choroby /ułomności/ i paragrafu, w którym tę chorobę /ułomność/ w załączniku nr 1 do rozporządzenia się wymienia. Tymczasem np. w par. 43 załącznika nr 1 do rozporządzenia w dwóch pkt /1 i 2/ jest mowa o przewlekłym nieżycie żołądka, dwunastnicy i jelit i też w dwóch pkt /4 i 3/ jest mowa o chorobie wrzodowej, przy czym nawet sama choroba wrzodowa bez nawrotów i powikłań w par. 43 pkt 4 może być różnie oceniana /A/D/ i dopiero w objaśnieniach szczegółowych podano, że osoby z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy w okresie remisji bez zmian w badaniu gastroskopowym lub radiologicznym należy kwalifikować do kat. "A". Ze znajdującego się w aktach sprawy badania gastroskopowego zdaje się wynikać, że u skarżącego zmiany wystąpiły /zniekształcenie opuszki dwunastnicy/. Z kolei z zaświadczenia z dnia 20 czerwca 2000 r. wystawionego skarżącemu przez prowadzącego lekarza w poradni gastrologicznej wynika, że skarżący od 1998 r. miał nawroty choroby wrzodowej dwunastnicy.
W orzeczeniach nie ustosunkowano się do tej kwestii, a w szczególności nie rozważono sprawy z punktu widzenia zaistnienia przesłanek do zakwalifikowania choroby skarżącego do par. 43 pkt 5 - choroba wrzodowa z licznymi nawrotami. Sygnalizowane uchybienia uniemożliwiają Sądowi ocenę legalności wydanych orzeczeń. Orzeczenia te zostały wydane także z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 80 Kpa, przy czym uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, należało stosownie do art. 22 ust. 2 pkt 3, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy o NSA orzec, jak w sentencji. Na marginesie sprawy należało przypomnieć, że przed Sądem w zasadzie nie toczy się postępowanie dowodowe. Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z tego względu Sąd nie mógł analizować treści kolejnego zaświadczenia /opinii/ lekarza prowadzącego z dnia 5 października 2000 r. załączonego do skargi. Opinia ta jednak powinna być wzięta pod uwagę przy powyższym rozpatrywaniu sprawy.