Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 stycznia 2001 r., III SA 2992/99

Teza

Nie jest uzasadniającą umorzenie odsetek okoliczność niemożności zakończenia likwidacji Spółki z powodu istnienia zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa. Okoliczność tak przedstawiona jest nieprawdziwa. Istnienie zobowiązań podatkowych czyni jedynie proces likwidacji bardziej skomplikowanym i wydłużonym w czasie oraz mniej korzystnym dla udziałowców i likwidatora.

Zmiana strategii gospodarczej przez głównego partnera strony skarżącej, negatywnie rzutująca na interesy Spółki, to element ryzyka gospodarczego, które każdy podmiot ponosi we własnym zakresie. Gdyby przyjąć stanowisko odmienne, budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo ponosiłoby skutki nieumiejętnych działań gospodarczych.

Uzasadnienie

Wnioskami z 30.04.1999 r. oraz 18.05.1999 r. Spółka z o.o. "D." w likwidacji wystąpiła o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych określonych decyzjami dotyczącymi podatku dochodowego za 1996 i 1997 r. W uzasadnieniu tego żądania podkreśliła, iż kwoty zaległości podatkowych zostały zapłacone. Umorzenie odsetek pozwoliłoby zakończyć proces likwidacji spółki. Posiadane rezerwy finansowe nie są wystarczające dla pokrycia obciążających podatniczkę odsetek.

W odwołaniu od negatywnej decyzji Urzędu Skarbowego Spółka powołała się dodatkowo na regularne wywiązywanie się z obowiązków podatkowych. Brak środków na dalszą działalność był rezultatem zmiany zasad dystrybucji towarów przez głównego partnera Spółki - firmę B. S.A.

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W zgodnej ocenie organów obu instancji za uwzględnieniem wniosku nie przemawia interes publiczny, gdyż nadzwyczajna pomoc w postaci uznaniowej ulgi podatkowej winna służyć przede wszystkim podmiotom gospodarczym, które można w ten sposób uchronić przed likwidacją lub upadłością. Uregulowanie zaległości podatkowych nie może być uznane za przejaw rzetelności i dobrej woli, skoro zaległości te określono w decyzjach organów podatkowych.

Ostateczną decyzję Izby Skarbowej zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego "D." Spółka z o.o. Zarzucając jej naruszenie art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa wniosła o jej uchylenie. W jej ocenie przyjęcie założenia, że uznaniowej ulgi polegającej na umorzeniu odsetek nie można stosować w stosunku do likwidowanych spółek, jest sprzeczne z tym przepisem. Umożliwienie sprawnego zakończenia postępowania likwidacyjnego jest zgodne nie tylko z ważnym interesem podatnika, ale także z interesem publicznym.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi stwierdzając, że szybkie zakończenie postępowania likwidacyjnego to głównie interes likwidatora.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wszczynająca postępowanie sądowe skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ ma charakter normy spełniającej funkcje swoistego wentylu bezpieczeństwa dającego możliwość uwzględnienia sytuacji nadzwyczajnych, których nie przewidział prawodawca w przepisach regulujących powstanie obowiązku podatkowego w danym podatku, jako podmiotowego lub przedmiotowego zwolnienia z podatku. Spełnianie tego rodzaju funkcji wymaga od omawianej normy maksymalnej elastyczności. Powyższą cechę nadało przepisowi oparcie jego konstrukcji na tak zwanym uznaniu administracyjnym. W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym zaległości podatkowe i odsetki mogą być umorzone. Oznacza to, że jeżeli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne, organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległości lub odsetki. Przepisy o tego rodzaju konstrukcji praktycznie uchylają się od kontroli legalności, którą wykonuje NSA, ponieważ decyzja negatywna nie narusza prawa materialnego zarówno wtedy, gdy ważny interes podatnika lub interes publiczny wystąpiły, jak i wtedy, gdy ich nie było. Już tylko z tego powodu zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 67 Ordynacji podatkowej nie są uzasadnione. Jednakże nie tylko te względy decydują uznaniu decyzji za zgodną z prawem. Podniesione przez stronę skarżącą okoliczności, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, ocenione zostały jako nie dające się zakwalifikować jako przypadki, w których ważny interes strony lub interes publiczny nie przemawiają za umorzeniem odsetek. Kryterium tego nie spełnia powołana przez Spółkę rzetelność podatkowa. Po pierwsze Spółka nie miała zbyt długiej historii, gdyż została zawiązana umową z dnia 25 maja 1995 r., po drugie, jak słusznie wskazuje Izba Skarbowa, podatek dochodowy od osób prawnych za lata 1996 i 1997 r. określany był decyzyjnie. Nie jest również uzasadniającą umorzenie odsetek okoliczność niemożności zakończenia likwidacji Spółki z powodu istnienia zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa. Okoliczność tak przedstawiona jest nieprawdziwa. Istnienie zobowiązań podatkowych czyni jedynie proces likwidacji bardziej skomplikowanym i wydłużonym w czasie oraz mniej korzystnym dla udziałowców i likwidatora. Zmiana strategii gospodarczej przez głównego partnera strony skarżącej, negatywnie rzutująca na interesy Spółki, to element ryzyka gospodarczego, które każdy podmiot ponosi we własnym zakresie. Gdyby przyjąć stanowisko odmienne, budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo ponosiłoby skutki nieumiejętnych działań gospodarczych.

Przedstawione wyżej rozważania stanowią, dokonaną niezależnie od granic skargi, ocenę zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa procesowego, która przy decyzjach o charakterze uznaniowym jest podstawowym zadaniem sprawującego kontrolę o charakterze legalnościowym sądu administracyjnego.

Biorąc pod uwagę brak trafnych zarzutów skargi oraz niestwierdzenie, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób, który sąd byłby zobligowany uwzględnić z urzędu, skargę oddalono na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.