Uzasadnienie
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - Biuro Terenowe Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w (...) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na czynność pobierania przez Centralne Biuro Adresowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji opłaty za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz opłaty skarbowej. Skarżący zarzuca naruszenie prawa przez niewłaściwą interpretację przepisów art. 44h ust. 1, 2 oraz 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960 ze zm./ oraz przepisów art. 2 ust. 1 pkt 1e ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 86 poz. 960 ze zm./. Na tej podstawie wniósł o orzeczenie na mocy art. 23 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ braku obowiązku uiszczenia opłat za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz opłaty skarbowej od wniesionych wniosków i załączników do tych wniosków.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że prowadzi działalność na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 85 ze zm./. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ zaliczany jest do sektora finansów publicznych jako państwowy fundusz celowy. W myśl art. 12 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy Fundusz ma osobowość prawną (...). Wnioski o udostępnienie danych, kierowane do Centralnego Biura Adresowego, nie były rozpatrywane z powodu nieuiszczenia opłat. Pismem z dnia 5 września 2002 r. Fundusz wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa przez udostępnienie danych ze zbiorów bez pobierania opłat. W odpowiedzi potwierdzono obowiązek wniesienia opłat za udostępnienie danych, nie zajęto natomiast stanowiska co do obowiązku uiszczania opłaty skarbowej.
Skarżący nie zgodził się z przedstawionym stanowiskiem, uznając, że zgodnie z powołanymi na wstępnie przepisami dane udostępniane są nieodpłatnie organom administracji publicznej. Organem administracji publicznej jest minister właściwy do spraw pracy, który według ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych jest dysponentem Funduszu, a ponadto wykonuje on wszelkie zadania określone w ustawie za pomocą Krajowego Biura oraz biur terenowych Funduszu. Ma zatem pełne prawo do otrzymania danych bez obowiązku wnoszenia opłat określonych w par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawie wysokości opłat za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych oraz warunków i sposobu ich wnoszenia /Dz.U. nr 62 poz. 564/. Wypłata pracownikom świadczeń przez Fundusz powoduje z mocy prawa przejście na niego roszczenia wobec pracodawcy i na podstawie art. 2 ustawy o opłacie skarbowej wyłączeniu podlega obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od podań i załączników do podań o udostępnienie tych danych jako podania i załączników wnoszonych w sprawach zatrudnienia, wynagrodzenia za pracę.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, gdyż Fundusz nie wykazał, aby był organem administracji państwowej. Kierownik odpowiedniej jednostki Funduszu mógłby pełnić funkcje organu administracji jedynie na podstawie pełnomocnictwa, działając w imieniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. O pełnomocnictwie takim jednak nic nie wiadomo, a Fundusz wystąpił o udostępnienie danych w imieniu własnym. Podkreślił, że Centralne Biuro Adresowe nie odmówiło udostępnienia danych, a jedynie wezwało do usunięcia wad formalnych wniosku przez wniesienie opłaty (...).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ przedmiotem zaskarżenia mogą być akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest wezwanie skarżącego przez Centralne Biuro Adresowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji do uiszczenia opłaty za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych oraz opłaty skarbowej od podań i załączników do podań o udostępnienie tych danych.
Według art. 44h ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960 ze zm./ dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, następującym podmiotom: organom administracji publicznej, sądom, prokuraturze, organom Policji, Straży Granicznej, Służbie Więziennej, Wojskowym Służbom Informacyjnym, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, a także organom kontroli skarbowej i wywiadu skarbowego. Dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione innym państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym oraz podmiotom - w zakresie potrzebnym dla realizowania zadań publicznych określonych w przepisach prawa, osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny, jednostkom organizacyjnym - jeżeli po ich wykorzystaniu w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej lub rynku, dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli na ustalenie tożsamości osób, których dane dotyczą, a także innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą /ust. 2/.
Stosownie do art. 44h ust. 8 tej ustawy udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych następuje dla podmiotów, o których mowa w ust. 1 - nieodpłatnie, natomiast dla podmiotów, o których mowa w ust. 2 - odpłatnie.
W świetle powyższego Sąd przyjął za uprawnione stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w ust. 1 cytowanego artykułu, uprawnionych do nieodpłatnego udostępnienia danych. Mimo powoływanych okoliczności dotyczących statusu prawnego, jak również zarządzania Funduszem przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, nie ma podstaw do uznania, że Fundusz pełni funkcje organu administracji publicznej, co stanowiłoby przesłankę do zwolnienia go z opłaty za udostępnienie danych.
Odmiennie natomiast przedstawia się sprawa obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od podań /wniosków/ i załączników od podań o udostępnienie danych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e/ ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 86 poz. 960 ze zm./ nie podlegają tej opłacie podania i załączniki do podań w sprawach zatrudnienia, świadczeń socjalnych i wynagrodzeń za pracę. Sąd podziela przedstawiony przez skarżącego pogląd, że użyte przez ustawodawcę w tym przepisie określenie "w sprawach" wskazuje na wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej w każdej sprawie wynagrodzenia za pracę, w tym również objętych przepisami zawartymi w Kodeksie pracy i ustawie o ochronie roszczeń pracowniczych.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 15 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.