Uzasadnienie
III SA 3036/03
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 220 § 2, art. 233 § 1 pkt. 1 oraz art. 57 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] odraczającą – po rozpoznaniu wniosku A. N.- termin płatności podatku od spadku po zm. M. N. wraz z opłatą prolongacyjną do dnia 31 grudnia 2003 r..
W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej zmianę poprzez odroczenie terminu płatności podatku do czasu zakończenia sprawy o dział spadku, na co – według skarżącego – wyraził zgodę Prezydent W..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na fakt, że powszechnie obowiązującą zasadą jest płacenie podatków w wysokości i terminach określonych przepisami prawa. Wszelkie ulgi będące odstępstwem od tych zasad mogą być stosowane tylko wyjątkowo. Takimi nadzwyczajnymi okolicznościami – zgodnie z linią orzecznictwa NSA – są najczęściej nagłe zdarzenia losowe, niezależne od woli i sposobu działania podatnika, radykalnie obniżające jego zdolności płatnicze oraz tak zła sytuacja materialna, że pobranie podatku podważałoby podstawy egzystencji.
Podatek od spadku ustala się na podstawie postanowienia sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku oraz na dzień powstania obowiązku podatkowego, tj. na dzień uprawomocnienia się tego postanowienia.
Strona, występując z wnioskiem o nabycie spadku, musiała liczyć się z wynikającymi z tego faktu obciążeniami.
Postępowanie o dział spadku jest odrębnym postępowaniem od postępowania o nabycie spadku i – w związku z tym – nie ma ono wpływu na wymiar oraz termin płatności podatku od spadku.
Ze względu na to, że Prezydent W. uznał, że stan sytuacji majątkowej wnioskodawcy uzasadnia odroczenie terminu płatności podatku, Urząd Skarbowy, mając na względzie fakt, że odwołujący nie podał terminu ostatecznego zakończenia sprawy oraz dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a w szczególności zawiadomienie o terminie sprawy o dział spadku na dzień [...] września 2003 r., odroczył termin płatności podatku do 31 grudnia 2003 r..
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej – po przeanalizowaniu akt sprawy oraz sytuacji materialnej zobowiązanego – stwierdził, że sytuacja finansowa strony nie została w sposób drastycznym, zdarzeniem nagłym, losowym, nadzwyczajnym naruszona, zaś termin wyznaczony przez Urząd Skarbowy – uznał za wystarczający.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. N. powtórnie przedstawił swoją prośbę o odroczenie terminu płatności podatku od spadku do czasu zakończenia działu spadku, ze względu na trudną sytuację finansową.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 48 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku. W sprawach dotyczących pobieranych przez urzędy skarbowe podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, urzędy te mogą umarzać, odraczać, rozkładać na raty lub zaniechać poboru podatków wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki
III SA 3036/03 samorządu terytorialnego (art. 17 ust. 2 ustawy z 26.11.1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – Dz.U. Nr 150, poz. 983 ze zm.).
Sąd potwierdza zgodność z prawem stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w W., że pomimo zgody na odroczenie terminu płatności wyrażonej przez Prezydenta W., ostateczna decyzja w przedmiocie odroczenia terminu płatności należała do Urzędu Skarbowego.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514) jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek i skarżący – występując ze stosownym wnioskiem do Sądu – musiał liczyć się z wynikającymi z tego faktu obciążeniami podatkowymi. Dział spadku jest instytucją odrębną od stwierdzenia nabycia spadku i dokonanie – lub nie – działu spadku nie wpływa na wymiar oraz termin płatności podatku od spadku.
W ocenie Sądu wyniki analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, nie wskazują, że sytuacja finansowa skarżącego uległa, w sposób nagły i drastyczny, na skutek zdarzenia losowego, pogorszeniu, zaś termin, do którego Urząd Skarbowy odroczył płatność podatku nie był wystarczający.
Ponadto Sąd zwraca uwagę na fakt, że decyzje organów podatkowych w przedmiocie odroczenia płatności podatku są rozstrzygnięciami uznaniowymi, zaś rola Sądu ogranicza się do badania, czy postępowanie w tej sprawie nie nosi znamion dowolności i nie narusza – w ten sposób – prawa.
Bez wątpienia w sprawie skarżącego organy podatkowe przeprowadziły postępowanie z jego wniosku i odniosły się do twierdzeń skarżącego, czyli poddały rozwadze przesłankę "ważnego interesu podatnika" z art. 48 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu żaden przepis nie nakłada na organy podatkowe obowiązku odroczenia terminu płatności w zakresie większym, niż to uczyniły.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł, jak w sentencji.