Uzasadnienie
Dwoma decyzjami z dnia 1 listopada 1990 r., zawartymi w zgłoszeniach celnych importowych /nr 11895/0101 i nr 11899/0101/, Dyrektor Urzędu Celnego w C. wymierzył Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowemu "B." w N.S. cła w wysokości 13.380.000 zł i 41.307.000 zł od win gronowych sprowadzonych w cysternach z Jugosławii. Towary te zakwalifikowano do pozycji 2205.90 taryfy celnej i przyjęto stawkę 15 procent.
W odwołaniu od obu decyzji przedsiębiorstwo "B." zarzuciło, że jest spółką z udziałem kapitału zagranicznego, utworzoną na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./. Zdaniem strony skarżącej, sprowadzone wino było środkiem przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu, w związku z czym podlegało zwolnieniu od cła na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy. (...)
Prezes Głównego Urzędu Ceł rozpoznał odwołanie decyzja z dnia 29 listopada 1991 r. nr DPC-II/I-O51-28/91 i utrzymał w mocy obie zaskarżone decyzje, uznając, że wykładnia art. 30 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy, zaprezentowana w odwołaniu, jest błędna. Nie są wolne od cła surowce ani półfabrykaty importowane na potrzeby produkcyjne i usługowe. To samo dotyczy przedmiotów przeznaczonych do sprzedaży, a zadeklarowanych jako wkład niepieniężny /aport rzeczowy/. W konsekwencji nie podlegają zwolnieniu wina importowane w celu dalszej odprzedaży w kraju. Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia - oprócz wspomnianego wyżej przepisu i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa - Prezes Głównego Urzędu Ceł powołał art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445; zm. Dz.U. 1991 nr 73 poz. 320/, par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1989 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 75 poz. 448/, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1990 r. w sprawie zawieszenia w 1990 r. pobierania ceł od niektórych towarów /Dz.U. nr 41 poz. 240/ i art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/.
W skardze na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł Przedsiębiorstwo "B." zarzuciło naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./, a także art. 7, art. 10, art. 77 i art. 107 par. 3 Kpa Strona skarżąca podniosła, że skoro ustawodawca zwolnił od cła określone przedmioty, to zwolnienie dotyczy wszystkich sfer działalności, a nie tylko produkcji wyrobów. Zgodnie z zezwoleniem Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych Spółka prowadzi między innymi rozlewnictwo win importowanych. Wino jest poddawane leżakowaniu i obróbce stabilizacyjnej, a częściowo jest wykorzystywane jako jeden ze składników do produkcji koktajli owocowych. Stanowi zatem środek służący do prowadzenia działalności określonej w zezwoleniu.
Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi. Oprócz dotychczasowej argumentacji podał, że ponieważ Spółka w odwołaniu wnosiła także o zwolnienie od cła, odmówił tego zwolnienia na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/. Ponadto wyraził pogląd, że ułatwienia celne miały służyć sprowadzeniu do kraju środków pracy przynoszących zysk po uruchomieniu określonej działalności, a nie poprzez ich sprzedaż.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Prezes Głównego Urzędu Ceł błędnie powołał jako jedną z podstaw prawnych decyzji art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/. Ustawa ta weszła w życie 4 lipca 1991 r., gdy tymczasem wino sprowadzane z zagranicy zostało zgłoszone do odprawy celnej dnia 1 listopada 1990 r. W tym czasie wspomniana ustawa nie obowiązywała.
Spółka wnosiła w odwołaniu o "zwolnienie od cła", jednakże Prezes Głównego Urzędu Ceł nie był władny "odmówić" zwolnienia od cła /zwrotu takiego użyto w odpowiedzi na skargę/, Gdyż o zwolnieniu takim decyduje ustawodawca. Rola organów celnych sprowadza się jedynie do oceny, czy dany towar jest, czy nie jest wolny od cła w świetle przepisów ustawy. Zwalnianie bądź odmawianie zwolnienia byłoby przypisywaniem sobie kompetencji, których organ celny nie posiada. Zaskarżona decyzja jednak nie zawierała cytowanych zwrotów, w związku z czym jej redakcja była prawidłowa. Jednakże sugerowanie w odpowiedzi na skargę, że w treści decyzji zawarta jest odmowa zwolnienia a tym samym negatywne załatwienie wniosku zamieszczonego w odwołaniu, nie da się pogodzić z faktem, iż obowiązujące przepisy nie przewidują procedury składania i załatwiania wniosków o zwolnienie od cła. W żadnym też razie treść odwołania nie uzasadniała powołania jako podstawy zaskarżonej decyzji art. 37 ust. 5 omawianej ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r.
Innym uchybieniem zaskarżonej decyzji było powołanie Dziennika Ustaw z 1991 nr 73 poz. 320 i odniesienie go do trafnie zastosowanej w sprawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne. Nowelizacja prawa celnego weszła w życie w dniu 19 sierpnia 1991 r., w związku z czym - przytaczając art. 23 ust. 1 tej ustawy - należało ograniczyć się do powołania Dziennika Ustaw z 1989 nr 75 poz. 445.
Zbędnie wreszcie Prezes Głównego Urzędu Ceł przytoczył jako podstawę rozstrzygnięcia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1990 r. w sprawie zawieszenia w 1990 r. pobierania ceł od niektórych towarów /Dz.U. nr 41 poz. 240/. Wprawdzie na podstawie par. 1 tego rozporządzenia Dyrektor Urzędu Celnego w C. zasadnie nie pobrał cła od etykiet, jednakże ta cześć decyzji organu I instancji nie została zaskarżona, a co za tym idzie - nie wchodziła w zakres kognicji organu odwoławczego.
Powyższe uchybienia jednak nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż pozostałe przepisy powołane w zaskarżonej decyzji uzasadniały utrzymanie w mocy wymiaru cła dokonanego przez Dyrektora Urzędu Celnego w C. Wbrew poglądowi strony skarżącej art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ nie dawał podstaw do uznania, że sprowadzone z zagranicy wino jest towarem wolnym od cła. Przy wykładni użytego w tym przepisie sformułowania "środki przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu" trzeba mieć na względzie poprzedzające je przykładowe wyliczenie takich środków, a mianowicie maszyn, urządzeń i wyposażenia. Innymi słowy, przy ocenie, czy dany towar spełnia kryteria wspomnianego "środka", należy rozważyć, czy rola badanego przedmiotu w działalności gospodarczej jest podobna do roli maszyny, urządzenia lub wyposażenia.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy nasuwa się wniosek, że o ile ostatnio wymienione rzeczy służą jedynie do zapewnienia prowadzenia działalności, nie będąc przy tym jej przedmiotem, o tyle sprowadzone z zagranicy wino - poddawane obróbce lub wchodzące w skład koktajli - jest wyłącznie przedmiotem działalności strony skarżącej. Odmienność roli zatem jest tu ewidentna.
Przedmiot działalności gospodarczej nie może być uznany za środek przeznaczony do jej prowadzenia w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./. Przemawia za tym nie tylko dokonana wyżej wykładnia gramatyczna, ale także ogólna dyrektywa interpretacyjna, że wyjątków od zasady nie wolno traktować rozszerzająco. Nie ulega wątpliwości, że zasadą jest obowiązek uiszczenia cła wynikający z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/, a zwolnienia ustawowe mają, charakter wyjątkowy.
Z tych względów nie można było uznać, że wino gronowe, sprowadzone przez stronę skarżącą z Jugosławii, podlegało zwolnieniu od cła.
Skoro organy celne prawidłowo wymierzyły cło, stosując 15-procentową stawkę na podstawie par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1989 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 75 poz. 448/, skarga okazała się bezzasadna i podlegała oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.
Zarzuty naruszenia art. 7, art. 10, art. 77 i art. 107 par. 3 Kpa - pomijając ich ogólnikowość - nie mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia, które zależało wyłącznie od wykładni prawa materialnego.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.