Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą)z 24 października 2002 r., sygn. akt III SA 3298/01

Uzasadnienie

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 9 października 2001 r. wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa oraz w związku z art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi /Dz.U. nr 118 poz. 754 ze zm./ oraz uchwały nr 679 Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia 9 października 2001 r., na sutek wniesionego przez "O. C." S.A. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (...) z dnia 28 sierpnia 2001 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 150.000 zł z powodu niewykonania obowiązków określonych w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi Komisja Papierów Wartościowych i Giełd utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu decyzji Komisja napisała, że w dniu 1 marca 2000 r. zostało wszczęte postępowanie w celu ustalenia, czy "O. C." S.A. z siedzibą w W. właściwie wykonała obowiązki przekazywania informacji, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Przedmiotem postępowania były zagadnienia dotyczące przekazywania do publicznej wiadomości przez Spółkę "O. C." S.A. informacji o zatrzymaniu w dniu 21 lutego 2000 r. oraz o tymczasowym aresztowaniu w dniu 24 lutego 2000 r. ówczesnego Prezesa Spółki "O. C." S.A. Wiesława M., a następnie Przewodniczącego Rady Nadzorczej Spółki. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania zdaniem Komisji stwierdzono naruszenia przez "O. C." S.A. obowiązków informacyjnych określonych prawem:

1. - Spółka nie przekazała w wymaganym prawem terminie informacji o zatrzymaniu w dniu 21 lutego 2000 r. oraz o tymczasowym aresztowaniu w dniu 24 lutego 2000 r. byłego prezesa Zarządu Wiesława M. na wniosek Prokuratury Rejonowej w O. Przedmiotowa informacja powinna była zostać przekazana do publicznej wiadomości przez Spółkę "O. C." S.A. w ciągu 24 godzin od powzięcia przez Spółkę wiadomości w tej sprawie, na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w ramach postępowania wynika, iż Spółka "O. C." S.A. powzięła informację o rzeczonym aresztowaniu już w dniu 24 lutego 2000 r. O fakcie aresztowania byłego Prezesa "O. C." S.A., Spółka poinformowała Komisję Papierów Wartościowych i Giełd dopiero dnia 3 marca 2000 r.
2. - Dnia 1 marca 2000r. Rada Nadzorcza "O. C." S.A. odwołała Wiesława M. z funkcji Prezesa Zarządu Spółki. Również 1 marca 2000 r. Spółka przekazała do publicznej wiadomości raport bieżący dotyczący odwołania dotychczasowego Prezesa "O. C." S.A. Raport bieżący nie zawierał informacji dotyczących przyczyn odwołania osoby zarządzającej, do czego zobowiązał par. 33 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie rodzaju, formy i zakresu informacji bieżących i okresowych oraz terminów ich przekazywania przez emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu /Dz.U. nr 163 poz. 1160/.
3. - Walne Zgromadzenie "O. C." S.A. w dniu 25 czerwca 2001 r. uchwałą nr 15 powołał Wiesława M. do składu Rady Nadzorczej Spółki. Rada Nadzorcza "O. C." S.A. na pierwszym posiedzeniu w dniu 4 lipca 2001 r. podjęła uchwałę o ukonstytuowaniu się Rady nadzorczej Spółki i powierzyła Wiesławowi M. funkcję Prezesa Rady Nadzorczej. W raporcie bieżącym Spółki z dnia 6 lipca 2001 r. dotyczącym ww. zdarzenia Spółka pominęła opis zajmowanego wcześniej stanowiska oraz przebieg pracy zawodowej Wiesława M., do czego zobowiązana była przepisem określonym w par. 34 pkt 3 ww. rozporządzenia. Decyzją z dnia 28 sierpnia 2001 r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd nałożyła na spółkę "O. C." S.A. karę pieniężną w wysokości 150.000 zł, z powodu niewykonania obowiązków określonych w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

W ustosunkowaniu się do zarzutów odwołania Komisja opisując wypowiedź świadków złożonych w trakcie postępowania administracyjnego M. Wiesława M., Elżbiety M. stwierdziła, że materiał dowodowy wskazuje, iż Spółka powzięła wiadomość z informacji prasowych o tymczasowym aresztowaniu prezesa 24 lutego 2000 r. i miała obowiązek poinformowania o tym fakcie Komisji Papierów Wartościowych i Giełd. Komisja dodała, że informacje prasowe, a nie "oficjalna z Sądu lub od ustanowionego adwokata" /która wpłynęła w dniu 3 marca 2000 r./, mogły być więc uznane przez Spółkę za źródło na tyle wiarygodne, że w dniu 1 marca 2000 r. zadecydowano o natychmiastowym odwołaniu aresztowanego Wiesława M. z funkcji Prezesa Zarządu.

W kwestii półtorarocznego okresu trwania postępowania administracyjnego Komisja wskazując na dotychczasowy jego przebieg stwierdziła, że przedłużenie czasu rozpatrzenia sprawy było wynikiem celowych działań Spółki.

W złożonej skardze na wymienioną decyzję "O. C." S.A. wniosła ojej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i błędne zastosowanie art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi w związku z art. 261 par. 3 Kpk oraz prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6-8, art. 10, art. 12, art. 35, art. 61 i art. 107 Kpa.

W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przed Komisją Papierów Wartościowych i Giełd wykazało, że w dniu 3 marca 2000 r. do spółki wpłynęło pismo adwokata Wojciecha T. informujące o fakcie tymczasowego aresztowania Wiesława M. Bezspornie była to pierwsza oficjalna pisemna informacja w przedmiotowej sprawie skierowana do spółki. W tym też dniu /3 marca 2001 r./ Spółka poinformowała o tym fakcie Komisję Papierów Wartościowych i Giełd. Dnia 6 marca 2000 r. natomiast /a więc w 11 dni po aresztowaniu/ Spółka otrzymała zawiadomienie z sądu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wobec Wiesława M. Tymczasem art. 261 par. 3 Kpk nakazuje sądowi niezwłoczne poinformowanie zakładu pracy o fakcie zastosowania tymczasowego aresztowania. Mimo podnoszenia tego faktu przez skarżącą w postępowaniu przed Komisją Papierów Wartościowych i Giełd nie wzięła ona go pod uwagę przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.

Oczywisty jest zdaniem skarżącej związek pomiędzy momentem przekazania tej informacji przez sąd a momentem powstania możliwości przekazania tej informacji przez skarżącą do Komisji Papierów Wartościowych i Giełd. Gdyby informacja taka dotarła do Spółki np. dnia 27 lutego 2000 r. zasadnie, w świetle zaistniałych okoliczności, można by jej stawiać zarzut naruszenia art. 81 ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

W ocenie Spółki tylko informacje pochodzące od osób wiarygodnych lub od instytucji zaufania publicznego mogły stanowić podstawę do wykonania obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Powyższe w ocenie strony świadczy o błędnej wykładni art. 81 ust. 1 pkt 2 i błędnym zastosowaniu art. 85 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Spółka podniosła, że w ogóle nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego i pomimo tego podjęto decyzję o "ukaraniu spółki" z powodu nie zamieszczenia w raporcie bieżącym z lipca 2000 r. opisu zajmowanego wcześniej stanowiska oraz przebiegu pracy zawodowej W M., powołanego następnie na przewodniczącego Rady Nadzorczej Spółki. Powyższe oznacza naruszenie art. 6-7, art. 10 par. 1, art. 61 i art. 77 par. 1 Kpa.

Naruszenie art. 107 par. 1 Kpa uzasadniono zamieszczeniem opisu naruszeń w uzasadnieniu do decyzji a nie w sentencji co rażąco narusza prawo procesowe. To decyzja /jej sentencja/ bowiem, jako akt indywidualny rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego adresata. Uzasadnienie natomiast, zgodnie z art. 107 par. 3 Kpa powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej /uzasadnienie faktyczne/ oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naruszenie art. 8 Kpa. Spółka uzasadniła brakiem określenia i nie zróżnicowania stopnia naganności każdego z naruszeń. Zwrócono także uwagę na mylne stanowisko Komisji, że brak udzielenia odpowiedzi przez Spółkę, na pismo Komisji z dnia 17 stycznia 2001 r. świadczy o celowym działaniu Spółki. Dodała, że przewlekłość trwającego półtora roku postępowania stanowi naruszenie art. 12 i art. 35 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Komisja Papierów Wartościowych i Giełd podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosła o jej oddalenie. Jednocześnie wskazując na przyczyny nie zgodziła się z zarzutem Spółki o naruszeniu art. 107 par. 3 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przede wszystkim w pierwszym rzędzie należało ustalić w sposób nie budzący wątpliwości mając na uwadze zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7-8, art. 10, art. 12, art. 35 Kpa, co jest kwestią sporną w sprawie, czy moment w którym do wiadomości Spółki dotarła informacja o aresztowaniu Prezesa Wiesława M., czy też jakie zdarzenia w tej konkretnej sprawie powinny nakładać na Spółkę - emitenta - obowiązek przekazywania Komisji informacji, które miałyby wpływ na cenę lub wartość papieru wartościowego - art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi /Dz.U. nr 118 poz. 754 ze zm./. Do takiego wniosku w ocenie Sądu prowadzi m.in. treść pisma Spółki z dnia 19 czerwca 2000 r., w którym informuje o przyczynie nie złożenia informacji o aresztowaniu Prezesa wskazuje, iż taka informacja została "przekazana do wiadomości publicznej przez środki masowego przekazu w dniach wcześniejszych" (...).

Natomiast z pkt 4 tego raportu wynika, że do dnia 3 marca 2000 r. do "O. C." jak i do najbliższej rodziny nie wpłynęło zawiadomienie o tymczasowym aresztowaniu W. M. Z kolei w piśmie z dnia 28 sierpnia 2000 r. (...), Spółka wnosi o uzupełnienie materiału dowodowego o przesłuchaniu W. M. na okoliczność kiedy i komu z władz Spółki przekazał wiadomość o swoim aresztowaniu oraz o przesłuchaniu E. M. - prokurenta Spółki na okoliczność od kogo dowiedziała się o aresztowaniu prezesa. Jednocześnie w piśmie tym wskazuje, że wynikający z art. 261 par. 3 Kpk obowiązek informowania zakładu pracy o tymczasowym aresztowaniu został spełniony dopiero przez Sąd Rejonowy 6 marca 2000 r.

Powyższe świadczy o pewnej niekonsekwencji strony skarżącej. Skoro Spółka składa wnioski dowodowe dotyczące ustalenia momentu, w którym dowiedziała się o tymczasowym aresztowaniu prezesa, to oznacza, że nie może być mowy o błędnej wykładni art. 81 ust. 1 pkt 2 ostatnio cytowanej ustawy. A zatem jeśli Spółka złożyła wnioski dowodowe a Komisja wnioski te uwzględniła, to skutkiem wywiązania się przez KPWiG z nałożonych obowiązków /art. 6-8, art. 10, art. 12 Kpa/ było przedłużenie trwającego postępowania. A zatem nie można w konsekwencji uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 35 Kpa.

W tym miejscu należy stwierdzić, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ w sposób jednoznaczny wskazuje, że do Spółki informacja o aresztowaniu prezesa zarządu dotarła 24 lutego 2000 r., czego także nie kwestionowała skarżąca.

W myśl art. 81 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy od dnia udostępnienia prospektu do publicznej wiadomości emitent jest obowiązany do równoczesnego przekazywania Komisji, Spółce prowadzącej giełdę lub spółce prowadzącej rynek pozagiełdowy, na których są notowane papiery wartościowe emitenta informacji, o wszelkich zdarzeniach, które mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego.

Użyte w tym przepisie sformułowanie, "o wszelkich zdarzeniach" oznacza, że chodzi o takie sytuacje, okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na cenę i wartość papierów wartościowych.

Jeżeli emitent uzna, że określone zdarzenie może mieć wpływ na wartość lub cenę papieru wartościowego, to w terminie do 24 godzin ma obowiązek informacji takiej udzielić Komisji do której z kolei należy prawo do ewentualnego jej wykorzystania. W tym miejscu należy wskazać, iż także w ocenie Spółki fakt tymczasowego aresztowania prezesa zarządu mógł mieć wpływ na cenę lub wartość papieru wartościowego, o czym mowa w art. 81 ust. 2 ustawy, a na co wskazują także zarzuty skargi.

A zatem do rozstrzygnięcia pozostała kwestia ustalenia, czy w rozpatrywanej sprawie nastąpiło naruszenie prawa materialnego poprzez błędną, jak twierdzi strona skarżąca, wykładnię art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. -prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i błędne zastosowanie art. 85 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy w zw. z art. 261 par. 3 Kpk.

W ocenie Sądu chybione jest stanowisko skarżącej, że z art. 81 ust. 1 pkt 1 wynika, iż termin od którego należy liczyć obowiązek poinformowania Komisji, biegnie od chwili zawiadomienia przez Sąd zakładu pracy o zastosowaniu tymczasowego aresztowania /art. 261 par. 3 Kpk/. Z jednoznacznego brzmienia art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy nie wynika, aby obowiązek do przekazywania informacji uzależniony był od ich uzyskania w szczególnej formie. Za taką argumentacją świadczy użyte sformułowanie "wszelkich informacji" które mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że skarżąca w sposób oczywisty naruszyła obowiązki wynikające z dyspozycji art. 81 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że spółka o tymczasowym aresztowaniu prezesa dowiedziała się najpóźniej w dniu 24 lutego 2000 r., czemu sama nie zaprzeczyła a na co wskazują wyniki postępowania dowodowego. Natomiast oczekiwanie na zawiadomienie sądu o tymczasowym aresztowaniu prezesa /art. 261 par. 3 Kpk/ nie mogło zwolnić emitenta z nałożonego obowiązku informowania o zdarzeniach, które mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na cenę lub wartość papieru wartościowego. Co do podniesionego zarzutu skargi w pkt III dotyczącego braku przeprowadzenia postępowania dotyczącego braku przeprowadzenia postępowania w przedmiocie "ukarania Spółki" za brak zamieszczenia w raporcie bieżącym z lipca 2001 r. opisu zajmowanego wcześniej stanowiska oraz przebieg pracy zawodowej Wiesława M., powołanego w tamtym okresie na przewodniczącego Rady Nadzorczej należy stwierdzić, że w zasadzie strona nie przedstawiła żadnych okoliczności czy dowodów, które mogłyby przemawiać o naruszeniu par. 33 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. oraz, że przyczyną odwołania prezesa nie były informacje prasowe.

Ocenie przedłożonej w uzasadnieniu decyzji nie można zarzucić zdaniem Sądu żadnej dowolności, gdyż oparta została na zgromadzonym materiale dowodowym i płynące wnioski nie są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na uznaniowy charakter przepisu art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o czym świadczy brak przesłanek wymiaru kary. Wymierzenie zatem kary w wysokości 150.000 zł przez Komisję nie naruszyło prawa. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do dokonania oceny zasadności decyzji co do wysokości kary, bowiem organ wymierza karę według własnego uznania.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zasadności decyzji z punktu widzenia zasad słuszności, w sytuacji gdy organ administracyjny ma możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy /por. wyrok SN z dnia 19 marca 1988 r. III ARN 18/83/. Wkraczanie przez NSA w granice pozostawione uznaniu organu stanowiłoby naruszenie przez Sąd art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Co do zarzutu strony skarżącej o naruszeniu art. 107 par. 3 Kpa należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie decyzji zawiera integralną część decyzji. Z uzasadnienia ma wynikać ocena faktów, prawa i subsumcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie Sąd nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem. A zatem już z tych powodów zarzut o naruszeniu art. 107 par. 3 nie może zasługiwać na uwzględnienie.

Należy jednakże wskazać, że zdaniem Sądu zaskarżona decyzja w osnowie zawiera właściwą podstawę prawną a jej uzasadnienie wyjaśnia rozstrzygnięcie.

Ponieważ w sprawie strona nie wykazała aby został naruszony art. 8 Kpa jak również inne przepisy wskazane w skardze, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA należało orzec jak w sentencji.