Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 17 października 2002 r., III SA 3419/01

Sprawa

sprawy ze skargi Jana W. na wezwanie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 22 października 1999 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej z zakresu nadzoru ubezpieczeniowego - uchyla zaskarżone wezwanie, (...).

Teza

W orzecznictwie Sądu wezwanie do uiszczenia opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych uznano za akt wymieniony w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Wezwanie to bowiem stwierdza istnienie obowiązku uiszczenia wymienionej opłaty, którego podstawę stanowi przepis art. 90e ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej /Dz.U. 1996 nr 11 poz. 62 ze zm./. Niewątpliwy wpływ na taki kierunek orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r. K 23/99 /OTK 2000 nr 3 poz. 89/, w którego uzasadnieniu wskazano na publicznoprawny charakter opłaty wnoszonej na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i przez ten Fundusz egzekwowanej.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Skarżący Jan W. wezwaniem z dnia 22 października 1999 r. (...) został zobowiązany przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny do uiszczenia opłaty w kwocie 3.200 zł za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Skarżący pismem z dnia 13 grudnia 1999 r. zwrócił się do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jego zdaniem nie ciążył na nim obowiązek zawarcia umowy wymienionego ubezpieczenia, gdyż samochód marki Fiat 125 numer rejestracyjny (...) nie był nigdy i nie jest jego własnością.

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny pismem z dnia 20 grudnia 1999 r. potwierdził zasadność obowiązku wniesienia przez Jana W. opłaty. Powołano się na zawiadomienie Komendy Wojewódzkiej Policji we W., z którego wynikało, że podczas kontroli drogowej w dniu 28 grudnia 1998 r. Jan W. był w posiadaniu przedmiotowego pojazdu, zarejestrowanego na zmarłego w dniu 9 lutego 1996 r. Henryka K. Powołano się na przepis par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązującego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej prowadzonych pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów /Dz.U. nr 96 poz. 475 ze zm./, zgodnie z którym do zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest zobowiązany posiadacz pojazdu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan W. wniósł o uchylenie wezwania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. W uzasadnieniu skargi podał okoliczności kontroli drogowej w dniu 28 grudnia 1998 r. Twierdzi, że pierwszy raz w życiu siedział za kierownicą przedmiotowego samochodu. Był on własnością nieżyjącego od 1996 r. jego sąsiada Henryka K. Samochód był niesprawny. Na prośbę rodziny zmarłego postanowił odholować samochód w celu złomowania. Syn skarżącego prowadził samochód holujący a sam skarżący siedział za kierownicą samochodu holowanego, czyli Fiata 125 numer rejestracyjny (...). Tuż przed złomowiskiem zatrzymał ich patrol Policji.

W odpowiedzi na skargę Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wniósł o jej odrzucenie, gdyż wezwanie do zapłaty nie jest decyzją, postanowieniem ani też innym aktem lub czynnością w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Nie podlega więc kontroli legalności sprawowanej przez ten Sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W orzecznictwie Sądu wezwanie do uiszczenia opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych uznano za akt wymieniony w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Wezwanie to bowiem stwierdza istnienie obowiązku uiszczenia wymienionej opłaty, którego podstawę stanowi przepis art. 90e ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej /Dz.U. 1996 nr 11 poz. 62 ze zm./. Niewątpliwy wpływ na taki kierunek orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r. K 23/99 /OTK 2000 nr 3 poz. 89/, w którego uzasadnieniu wskazano na publicznoprawny charakter opłaty wnoszonej na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i przez ten Fundusz egzekwowanej. W takiej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego zawartego w odpowiedzi na skargę, co do jej niedopuszczalności w świetle przepisów ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Jak chodzi o kwestię zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, to zarówno art. 4 pkt 1 cytowanej ustawy o działalności ubezpieczeniowej - jak i przepis par. 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r., obowiązek w tym zakresie nakłada na posiadaczy pojazdów mechanicznych. Oba przepisy prawa nie wymieniają jednak jakiej kategorii posiadaczy obowiązek ten dotyczy, a więc czy posiadaczy samoistnych czy też zależnych. Posłużenie się przez ustawodawcę ogólnym pojęciem posiadaczy oznacza, że obowiązek ten spoczywa na obu kategoriach posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Stan faktyczny sprawy niniejszej wskazywałby na to, że omawiany obowiązek mógł dotyczyć także następców prawnych zmarłego właściciela samochodu marki Fiat 125 numer rejestracyjny (...), a nie tylko jak to stwierdził Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny -skarżącego. Tym bardziej, że na rozprawie sądowej - skarżący złożył zaświadczenie nr 973, z którego wynika, że samochód o takim numerze rejestracyjnym jak wymieniony wyżej został w dniu 28 grudnia 1998 r. przyjęty do składnicy złomu. Okoliczności te świadczą o tym, że w istocie Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości którą z osób /posiadaczy samochodu/ obciążał obowiązek zawarcia wymienionej umowy ubezpieczenia. Należy przy tym podnieść, że początkowo wezwanie do uiszczenia opłaty (...) zostało skierowane do zmarłego właściciela samochodu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone wezwanie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa. Mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wezwanie skarżącego do uiszczenia przedmiotowej opłaty.

Należało zatem uchylić zaskarżone wezwanie na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz orzec o zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego po myśli art. 55 tej ustawy.