Uzasadnienie
Skarżący Piotr K. w lipcu 1999 r. wpłacił zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji Banku Handlowego (...) S.A., które nabył jako pracownik tej Spółki. W dniu 23 lipca 1999 r. skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym w P. deklarację PIT-13, w której określił dochód uzyskany ze sprzedaży tych akcji. W cztery dni później, to jest 27 lipca 1999 r., Piotr K. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w P. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Żądanie uzasadnił tym, że dochód uzyskany przez niego ze sprzedaży akcji Banku Handlowego (...) S.A. podlega zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.
Decyzją z dnia 27 października 1999 r. (...) Urząd Skarbowy w P. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że nabycie przez Piotra K. akcji Banku Handlowego (...) S.A. nie nastąpiło w ramach obrotu publicznego i tym samym dochód ze sprzedaży tych akcji nie podlega zwolnieniu od podatku w oparciu o powołany przepis art. 52 pkt 1 lit. "a" cytowanej ustawy.
W odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji skarżący zarzucił naruszenie prawa i wnosił o uchylenie tej decyzji oraz o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. W zaskarżonej decyzji z dnia 10 stycznia 2000 r. Izba Skarbowa w W. podzieliła stanowisko zajęte w sprawie przez Urząd Skarbowy w P., utrzymując w mocy decyzję tego Urzędu z dnia 17 października 1999 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Piotr K. wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia 13 stycznia 2000 r., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, to jest art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także przepisów postępowania - art. 210 par. 4 w związku z art. 229 i art. 235 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi wywodził, że prywatyzacja Banku Handlowego (...) S.A. nie została przeprowadzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 51 poz. 298 ze zm./. Jedynymi przepisami tej ustawy, które miały zastosowanie w procesie prywatyzacji tego Banku były art. 2a ust. 2 i art. 45b w związku z art. 23 ust. 2 ustawy. Art. 2a ust. 2 ustawy prywatyzacyjnej miał zastosowanie do Banku Handlowego (...) S.A. z uwagi na jego status jako spółki prawa handlowego. Skarżący stwierdził, że sprzedaż akcji Banku osobom w nim zatrudnionym odbywała się na szczególnych warunkach, określonych w regulaminie nabywania akcji przez pracowników Banku Handlowego (...) S.A. w ramach oferty publicznej. Piotr K. prezentował stanowisko, iż nabycie przez niego akcji Banku Handlowego (...) S.A. nastąpiło w ramach obrotu publicznego na podstawie publicznej oferty. Wobec tego dochód przez niego uzyskany ze sprzedaży tych akcji korzysta ze zwolnienia określonego w przepisie art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący wywodził, że akcje z transzy pracowniczej zostały dopuszczone do publicznego obrotu decyzją Komisji Papierów Wartościowych z dnia 7 maja 1997 r. (...).
Oferowanie akcji dla pracowników ma charakter publiczny, gdyż z ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi nie sposób wywieść, że publiczne oferowanie akcji ma miejsce jedynie wtedy, gdy skierowane jest wyłącznie do nieoznaczonego adresata. Wręcz przeciwnie ustawa definiując pojęcie "obrót publiczny" /art. 1 par. 1/ stwierdza, że obrót publiczny ma miejsce wówczas, gdy proponowanie nabycie akcji skierowane jest do więcej - niż 300 osób albo do nieoznaczonej grupy adresatów. Piotr K. ponadto wskazał, że gdyby prywatyzacja Banku odbyła się na podstawie ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, to pracownikom Banku przysługiwałoby prawo do zakupu do 20 procent ogólnej liczby akcji Banku a nie tylko do 7,14 procent, po cenie obniżonej a połowę w stosunku do osób fizycznych, obywateli polskich, oferowanej w pierwszym dniu sprzedaży /to jest za około 15 zł a nie za 4 zł/.
Skarżący powołał się na rozstrzygnięcia organów podatkowych, w których zwolniono od podatku dochody uzyskane przez pracowników Banku Handlowego ze sprzedaży akcji tego Banku nabytych w transzy pracowniczej.
Wskazywał także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. III SA 1003/97 - ONSA 1999 Nr 3 poz. 100. Orzeczenie to wprawdzie negatywnie rozstrzygnęło kwestię zwolnienia od podatku dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji nabytych przez pracowników w związku z prywatyzacją innego banku lecz pracownicy ci nabyli akcje na podstawie art. 24 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych a nie art. 23 tej ustawy, jak to miało miejsce w przypadku prywatyzacji Banku Handlowego (...) S.A.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji z dnia 13 stycznia 2000 r.
Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 27 września 2000 r. Piotr K. szczegółowo odniósł się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy odnieść się do twierdzenia skargi, że proces prywatyzacji Banku Handlowego (...) S.A. nie został przeprowadzony na podstawie obowiązującej w 1997 r. ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 51 poz. 298 ze zm./. Zdaniem Sądu przeczy temu treść kluczowej dla prywatyzacji tego Banku uchwały Nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. w sprawie udzielenia zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia części akcji Banku Handlowego (...) Spółka Akcyjna /M.P. nr 18 poz. 172/. W podstawie prawnej rozpatrywanego aktu prawnego powołano przepisy art. 2a ust. 2 i art. 23 ust. 2 w związku z art. 45b powołanej ustawy. Bank Handlowy (...) S.A., zwany dalej "Bankiem", został zaliczony przez Radę Ministrów w oparciu o przepis art. 2a ust. 1 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych do jednoosobowych Spółek Skarbu Państwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Skutkiem tego jego prywatyzacja wymagała zgody Rady Ministrów /art. 2a ust. 2 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych/. Wykonaniem omówionego przepisu ustawy była właśnie cytowana uchwała Nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. Kolejny z powołanych w podstawie prawnej uchwały przepisów prawa, to art. 45b ustawy prywatyzacyjnej. Stanowił on, że do zbycia należących do Skarbu Państwa wszelkich akcji lub udziałów w spółkach prawa handlowego, a więc i Banku, mają zastosowanie przepisy art. 23 tej ustawy. Wymieniony przepis w ust. 1 określał tryb zbywania akcji należących do Skarbu Państwa, który polegał na przetargu, ofercie ogłoszonej publicznie oraz na rokowaniach podjętych na podstawie publicznego zaproszenia.
W ust. 1 art. 23 użyto nadto sformułowania " z zastrzeżeniem przepisów art. 24". Należy wskazać, iż art. 24 ustawy prywatyzacyjnej określał tryb zbywania akcji pracownikom na preferencyjnych zasadach. Treść art. 23 ustawy prywatyzacyjnej pozwala wysunąć wniosek, iż ustawodawca przewidział i ten czwarty z kolei tryb zbywania akcji Skarbu Państwa /akcji tzw. pracowniczych/. Ostatni z powołanych w podstawie prawnej uchwały Nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. przepis prawa, to art. 23 ust. 2 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Upoważniał on Radę Ministrów do zezwolenia na inny niż określony ust. 1 art. 23 tryb zbycia akcji należących do Skarbu Państwa. W świetle brzmienia przepisu par. 2 ust. 1 uchwały Nr 18 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. tymi innymi niż wymienione w art. 23 ust. 1 ustawy prywatyzacyjnej trybami były rokowania podjęte na podstawie zaproszenia skierowanego do oznaczonych osób lub oferta skierowana do oznaczonych osób. Wymienione ostatnio formy zbycia akcji Banku dotyczyły nie więcej niż 73 procent akcji należących do Skarbu Państwa. Natomiast jak chodzi o zbycie akcji osobom zatrudnionym w Banku, to inny tryb niż w ustawie prywatyzacyjnej polegał na zmniejszeniu liczby akcji zbywanych pracownikom do nie więcej niż 7,14 procent i określeniu ceny zbywanych tej grupie osób akcji w wysokości ich wartości nominalnej /określone par. 3 ust. 1 uchwały/. Określenie szczegółowych zasad i warunków przydziału akcji pracownikom pozostawiono regulaminowi uchwalonemu przez Radę Ministrów i zatwierdzonemu przez Ministra Skarbu Państwa.
Należy podkreślić, że brzmienie art. 23 ust. 1 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i użyte w nim sformułowanie "z zastrzeżeniem przepisu art. 24" wskazuje także na to, że ustawodawca tryb zbywania akcji pracowniczych uznał za odrębny od innych trybów zbywania akcji wymienionych w tym przepisie, w tym i oferty ogłoszonej publicznie.
Przechodząc na grunt przepisów podatkowych, to stwierdzić trzeba, iż obowiązujące od 1995 r. nowe brzmienie przepisu art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ uzależnia zwolnienie od podatku dochodowego sprzedaży akcji od dopuszczenia ich do obrotu publicznego oraz nabycia ich na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych. Nie jest sporne między stronami, że w zakresie publicznego obrotu w sprawie niniejszej ma zastosowanie definicja zawarta w przepisie art. 1 par. 1 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239 ze zm./.
Zgodnie z wymienionym przepisem prawa publicznym obrotem jest proponowanie nabycia, nabywanie lub przenoszenie praw z emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystywaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowane nabycie skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata. Nie jest publicznym obrotem udostępnianie w procesie prywatyzacji przez Skarb Państwa akcji pracownikom danej spółki /art. 1 par. 1 pkt 1 Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych/ Przepis art. 24 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych daje podstawę do stwierdzenia, że pojęcie udostępnienia akcji pracownikom obejmuje zarówno proponowanie nabycia jak i nabywanie akcji przez pracowników prywatyzowanej Spółki. Takiemu procesowi niewątpliwie podlegały akcje Banku należące do Skarbu Państwa.
Cytowane Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych nie podaje jednoznacznej definicji publicznej oferty. Wprawdzie jego art. 2 pkt 3a stanowi, co należy rozumieć przez używane w ustawie pojęcie "pierwszej oferty publicznej", to definicja ta w istocie niewiele wyjaśnia w omawianym zakresie. Przepis ten stanowi bowiem, iż pierwsza oferta publiczna to oferowanie przez właściciela papierów wartościowych nabycia praw z emitowanych w serii papierów wartościowych, jeżeli oferta ma charakter publiczny.
W tej sytuacji publiczny charakter oferty trzeba wywieść z brzmienia początkowej części art. 1 par. 1 omawianego Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi (...). Przepis ten formułuje wprost definicję publicznego obrotu papierami wartościowymi, niemniej jednak zawiera i kwestie dotyczące oferty publicznej. Cechami wyróżniającymi publiczny obrót jest proponowanie nabycia papierów wartościowych z wykorzystaniem środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowane nabycie skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata. Jest to więc oferta o charakterze publicznym, o której mowa w art. 2 pkt 3a Prawa. Ustawodawca jednak pozbawia ofertę nabycia akcji przez pracowników danej spółki charakteru publicznego. Wynika to z art. 1 par. 1 pkt 1 Prawa o publicznym obrocie papierów wartościowych i funduszach powierniczych i pozostaje w oczywistym związku z przepisem art. 23 ust. 1 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Jak wyżej wykazano tryb zbycia akcji pracowniczych jest odrębny od innych sposobów zbywania akcji jednoosobowych spółek Skarbu Państwa wymienionych w powołanym przepisie, a więc i oferty ogłoszonej publicznie.
Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, iż akcje Banku Handlowego (...) S.A. nabyte przez pracowników tego Banku w procesie jego prywatyzacji nie spełniają przesłanek określonych w art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do zwolnienia sprzedaży tych akcji od podatku dochodowego. Takiego stwierdzenia nie zmieni stanowisko Komisji Papierów Wartościowych i Giełd wyrażone w postanowieniu z dnia 31 marca 2000 r. (...), wydanym na podstawie przepisu art. 113 par. 2 Kpa. Postanowienie to podlega bowiem takiej samej ocenie Sądu jak każdy inny składnik materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy. Zdaniem Sądu w postanowieniu abstrahuje się od kwestii podstawy prawnej prywatyzacji Banku Handlowego (...) S.A. Ma ona jednak niewątpliwy wpływ na konsekwencje prawnopodatkowe, jakie wynikają z obrotu akcjami Banku, nabytymi przez jego pracowników od Skarbu Państwa w procesie prywatyzacji Banku.
Skoro więc dochód uzyskany ze sprzedaży przez skarżącego przedmiotowych akcji podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie w świetle przepisów art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
W tej sytuacji należało oddalić skargę na podstawie przepisu art. 27 ust. 1 tej ustawy.
Glosa Leonarda Etela do wyroku NSA z dnia 29 września 2000 r. III SA 367/00.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi w art. 52 pkt 1 lit. "a", że dochody ze sprzedaży akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabyte na podstawie publicznej oferty, są zwolnione od podatku dochodowego. Rozpatrując sprawę sprzedaży akcji pracowniczych Banku Handlowego - NSA orzekł, iż akcje nabyte przez pracowników tego banku w procesie jego prywatyzacji nie spełniają przesłanek, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy podatkowej. Uzyskany ze sprzedaży akcji dochód podlega zatem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
- Głosowany wyrok NSA dotyczy opodatkowania dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji Banku Handlowego w W. Analiza tego wyroku wymaga przedstawienia stanu faktycznego.
Prywatyzacja Banku Handlowego została przeprowadzona na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r., w której wyrażona została zgoda na prywatyzację i na szczególny tryb zbycia części akcji. W uchwale tej określone zostały zasady zbycia akcji pracownikom, uszczegółowione w uchwalonym przez Radę Banku "Regulaminie nabywania akcji przez pracowników Banku Handlowego S.A. w ramach oferty publicznej". Regulamin ten został zatwierdzony, co należy podkreślić, przez Ministra Skarbu Państwa i był powszechnie dostępny /stanowił załącznik do prospektu emisyjnego/.
Pracownicy nabyli akcje banku w ramach "transzy pracowniczej" i następnie, po dwóch latach, niektórzy sprzedali je uzyskując dochód. W tym momencie pojawiły się wątpliwości, czy dochód ten podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Praktyka urzędów skarbowych była zróżnicowana." Brak jednolitego stanowiska organów podatkowych w tej sprawie spowodował wydanie przez Ministra Finansów pism z 29 września 1999 r. (...) i z 8 maja 2000 r. (...), w których stwierdzono, że sprzedaż akcji pracownikom banku nie nastąpiła w ramach obrotu publicznego, dlatego nie może być zastosowane zwolnienie z art. 52 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /dalej: ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych/.
Pisma te nie zakończyły sporów dotyczących zasad opodatkowania analizowanych dochodów. Sprawa trafiła do NSA, który 29 września 2000 r. wydał głosowany wyrok. Zdaniem sądu, dochód uzyskany ze sprzedaży akcji Banku Handlowego podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Stanowisko to zostało oparte o interpretację regulacji zawartych w ustawie o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i w ustawie - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
Na podstawie wykładni postanowień tych dwóch aktów prawnych sąd doszedł do wniosku, że zbycie akcji na rzecz pracowników banku nie zostało dokonane na podstawie oferty ogłoszonej publicznie, co powoduje, że nie są spełnione warunki zwolnienia określone w art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Pogląd ten nie został powszechnie zaakceptowany przez doktrynę; wskazuje się na pewne mankamenty wykładni dokonanej prze sąd. Podzielając w pełni zastrzeżenia co do poprawności wywodów NSA w powołanym wyroku, można wskazać dodatkowe argumenty za przyjęciem twierdzenia, że w analizowanej sprawie znajduje zastosowanie zwolnienie od podatku dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji.
- Przechodząc do analizy głosowanego wyroku należy wyjść od stwierdzenia, że podstawowy problem da się sprowadzić do następującego pytania: czy dochód uzyskany ze sprzedaży akcji z "transzy pracowniczej" jest zwolniony od podatku na mocy art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych? Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku dochodowego m.in. dochody uzyskane ze sprzedaży akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie oferty publicznej. Tak więc, aby zwolnienie mogło być zastosowane, co podkreśla H. Litwińczuk w glosie do powołanego wyżej wyroku NSA, muszą być spełnione dwa warunki:
- dopuszczenie akcji do obrotu publicznego,
- nabycie tych akcji na podstawie oferty publicznej.
Nie wzbudza kontrowersji pierwszy z tych warunków. O dopuszczeniu akcji do obrotu publicznego decyduje Komisja Papierów Wartościowych i Giełd w formie zgody na wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu, co miało miejsce w analizowanej sprawie.
Zgodności nie ma co do drugiego warunku, a mianowicie tego, czy nabycie tych akcji miało miejsce na podstawie oferty publicznej. Aby poprawnie odpowiedzieć na to pytanie, należy ustalić zakres pojęcia "oferta publiczna", użytego w art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. NSA w głosowanym wyroku ustala znaczenie tego pojęcia na podstawie ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych" i ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
W pierwszej ustawie, a konkretnie w jej art. 23, użyte jest zbliżone pojęcie "oferta ogłoszona publicznie". Wywód sądu sprowadza się do tego, że zbycie akcji banku nastąpiło w innym trybie niż określony w powołanym art. 23, gdzie mówi się o "ofercie ogłoszonej publicznie". Nie jest to zatem nabycie akcji na podstawie oferty publicznej, o której mowa w art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Sąd zakłada, że pojęcie "oferta publiczna" z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest równoznaczne z pojęciem "oferta ogłoszona publicznie" z art. 23 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw. Rozumowanie to narusza zasady wykładni prawa, które zakazują nadawania tego samego znaczenia dwóm pojęciom inaczej przez ustawodawcę określonym. Nie można przyjmować, jak to zrobił NSA, że pojęcie "oferta publiczna" znaczy to samo, co "oferta ogłoszona publicznie". Pojęcia te różnią się zatem - zgodnie ze wskazaną wyżej zasadą - nie można im nadawać takiej samej treści. Z tego powodu analiza powołanego przepisu nie jest wystarczająca do jednoznacznego ustalenia znaczenia pojęcia "oferta publiczna".
Poza tym sąd konstruuje definicję "oferty publicznej" w oparciu o pojęcie "oferta ogłoszona publicznie", które nie jest zdefiniowane w ustawie o prywatyzacji przedsiębiorstw. Nie można skonstruować pozytywnej definicji analizowanego pojęcia na podstawie innego pojęcia, które nie jest zdefiniowane. Sąd tego nie wyjaśnia, poprzestając jedynie na nieuzasadnionym, moim zdaniem, stwierdzeniu, że oferta nabycia akcji Banku Handlowego nie była publiczna.
Powyższe rozważania miały na celu wykazanie, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie zakresu pojęcia "oferta publiczna" na podstawie przepisów ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. W ustawie tej nie ma bowiem definicji tego pojęcia. Nie ma również podstawy, aby "ofertę publiczną" utożsamiać z "ofertą ogłoszoną publicznie", które to pojęcie również nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie.
- Druga ustawa, do której odwołał się NSA przy definiowaniu oferty publicznej", to prawo obrocie papierami wartościowymi; w jego art. 2 pkt 3a zawarta jest definicja bardzo zbliżonego pojęcia "pierwszej oferty publicznej". Zgodnie z nią, pierwszą ofertą publiczną jest oferowanie przez wprowadzającego nabycia praw z emitowanych w serii papierów wartościowych, jeśli oferta ma charakter publiczny. Z definicji tej, błędnie skonstruowanej, nie wynika nic, co mogłoby być przydatne przy ustalaniu pojęcia "oferta publiczna". Dlatego dobrze się stało, że sąd ją odrzucił. Zaskakujące jest jednak to, że odrzucając tę definicję jako nieprzydatną, NSA stwierdza, iż w takiej sytuacji dla ustalenia znaczenia pojęcia "oferta publiczna" należy sięgnąć do art. 1 par. 1 tej ustawy, gdzie jest zawarta definicja obrotu publicznego. Jest to najsłabszy punkt w rozumowaniu sądu.
Odrzucenie jednej definicji z ww. ustawy nie jest wystarczającą przesłanką do wyjaśniania znaczenia "oferty publicznej" na podstawie innej definicji z tej ustawy, w której pojęcie to w ogóle nie występuje. Zawiera ona bowiem określenie "obroty publicznego". Sąd dokonując analizy "obrotu publicznego" stwierdza, że "proponowanie nabycia papierów wartościowych z wykorzystaniem środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowane nabycie skierowane jest do więcej niż 300 osób albo nie do oznaczonego adresata" jest ofertą publiczną. Tak więc, zdaniem NSA, pojęcie "oferty publicznej" można określić posługując się definicją "obrotu publicznego". W tym przypadku następuje utożsamienie tych dwóch pojęć, co nie ma dostatecznego uzasadnienia.
Nie do przyjęcia jest też dalszy tok rozumowania sądu, zgodnie z którym, jeżeli do "obrotu publicznego" nie może być zaliczone udostępnianie akcji pracownikom banku /art. 1 par. 1 pkt 1 ustawy/, to nabycie tych akcji nie jest nabyciem w ramach oferty publicznej. Podkreślić należy, że ten przepis dotyczy tylko i wyłącznie "obrotu publicznego" i nie powinien być wykorzystywany do określenia "oferty publicznej". Są to dwa różne pojęcia zarówno na gruncie prawa o obrocie papierami wartościowymi, jak i - co ważniejsze - art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W obu tych ustawach występuje bowiem jedno i drugie pojęcie. Utożsamianie ich nie jest zgodne z powołanymi wyżej regułami wykładni.
Z przedstawionych powodów należy stwierdzić, że ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych nie pozwala na jednoznaczne zdefiniowanie "oferty publicznej". Zawarta tam definicja "pierwszej oferty publicznej" jest nieprzydatna, z uwagi na jej błędną konstrukcję. Nie znajduje też dostatecznego uzasadnienia ustalanie znaczenia "oferty publicznej" na podstawie definicji "obrotu publicznego".
- W jaki zatem sposób należy określić znaczenie tego pojęcia, gdy odrzuciliśmy jako nieprzydatne dwie główne ustawy dotyczące obrotu papierami wartościowymi? Wbrew pozorom, odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. W przypadku braku definicji danego pojęcia zarówno w akcie, w którym ustawodawca nim się posłużył, jak i innych aktach regulujących daną problematykę, należy ustalać znaczenie tego pojęcia w oparciu o dyrektywy wykładni językowej. Pojęciu "oferta publiczna" należy przypisać znaczenie takie, jakie ma w "naturalnym języku potocznym." O publicznym charakterze oferty decyduje zatem zgodnie z rozumieniem potocznym, podanie jej do powszechnej wiadomości. Potencjalna możliwość zapoznania się z nią nieograniczonej liczby zainteresowanych decyduje, moim zdaniem, o publicznym charakterze oferty. W analizowanej sprawie oferowanie akcji do nabycia nastąpiło na podstawie prospektu emisyjnego, odpowiadającego warunkom określonym przepisami prawa." Prospekt emisyjny, co nie wymaga uzasadnienia, jest niewątpliwie publiczną formą zaoferowania nabycia akcji.
Publiczny charakter oferty sprzedaży akcji banku potwierdza również decyzja Komisji Papierów Wartościowych z 7 maja 1997 r. w sprawie zgody na wprowadzenie do publicznego obrotu akcji Banku Handlowego. Wynika z niej, co zostało zresztą potwierdzone w późniejszym postanowieniu tej komisji, że oferta sprzedaży wszystkich akcji miała charakter publiczny. " Ustalając znaczenie tej decyzji w analizowanej sprawie, należy wskazać na postanowienia art. 194 ordynacji podatkowej, zgodnie z którymi dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej, stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo potwierdzone.
Organy podatkowe oraz NSA - rozpatrując analizowaną sprawę - powinni zatem uwzględniać wyżej wskazane stanowisko KPWiG, traktując je jako urzędowe poświadczenie charakteru oferty sprzedaży akcji. Mogą one oczywiście je odrzucić, jako jeden z dowodów w sprawie, ale wymaga to, zgodnie z art. 194 par. 3 ordynacji, przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tej decyzji. Uważam, że dowód taki nie został w niniejszej sprawie przeprowadzony. Samo bowiem stwierdzenie, że KPWiG nie wzięła pod uwagę podstawy prawnej prywatyzacji Banku Handlowego, nie jest wystarczającym argumentem, który pozwala na pominięcie stanowiska tego organu.
Kolejną okolicznością wskazującą na publiczny charakter oferty banku w rozpatrywanym ujęciu, są postanowienia "Regulaminu nabywania akcji przez pracowników Banku Handlowego w W. w ramach oferty publicznej". W jego par. 1 określono jednoznacznie, że udostępnianie akcji pracownikom będzie następowało w ramach oferty publicznej. Postanowienia regulaminu, będącego załącznikiem do prospektu emisyjnego, potwierdzają, że w powszechnym odbiorze - sprzedaż akcji następowała na podstawie oferty publicznej. Jest to zgodne z wcześniejszymi ustaleniami dotyczącymi sposobu rozumienia oferty publicznej w "naturalnym języku potocznym".
Na zakończenie należy wskazać dodatkowo na "ludzki" aspekt analizowanej sprawy, który w rozważaniach NSA został całkowicie pominięty. Otóż nabywcy akcji banku mieli uzasadnione podstawy /regulamin, decyzja KPWiG oraz wyjaśnienia urzędów skarbowych/ do tego, żeby traktować zakupione akcje jako nabyte na podstawie oferty publicznej, a zatem zwolnione od podatku dochodowego. Przekonanie to wynikało z przepisów regulujących proces emisji akcji, których postanowienia nie zostały zakwestionowane i, formalnie rzecz ujmując, obowiązują nadal. W takiej sytuacji przyjęcie innego rozumienia "oferty publicznej", na podstawie dosyć skomplikowanej wykładni, oderwanej od postanowień aktów prawnych, z którymi nabywca mógł się zapoznać, narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa. Jest to również ewidentny przejaw przerzucania na podatnika wątpliwości wynikających z niedoskonałości regulacji prawnych. Postępowanie takie nie może być akceptowane.
- Z wyżej przedstawionych powodów nie można zgodzić się z poglądem sądu zawartym w głosowanym wyroku. Dochody uzyskane ze sprzedaży akcji Banku Handlowego korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Akcje te były dopuszczone do obrotu publicznego, a ich nabycie nastąpiło na podstawie oferty publicznej. Spełnione zostały zatem dwa warunki stosowania zwolnienia z powołanego przepisu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.