Postanowienie NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 maja 1985 r., III SA 369/85

Sprawa

w sprawie weryfikacji bilansu za rok 1983 r.

Teza

Decyzje dotyczące usunięcia nieprawidłowości w rocznym bilansie przedsiębiorstwa /par. 21 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1982 r. w sprawie weryfikacji rocznych bilansów przedsiębiorstw i innych państwowych jednostek organizacyjnych - Dz.U. nr 25 poz. 180/ nie są decyzjami objętymi art. 196 par. 2 pkt 4 i 11 Kpa, a możliwości ich zaskarżenia do sądu administracyjnego nie przewidują także ustawy szczególne /art. 196 par. 3 Kpa/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił na podstawie art. 204 par. 1 Kpa skargę Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia 27 lutego 1985 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia 24 kwietnia 1984 r.

Uzasadnienie

Zaskarżona decyzja została wydana w trybie par. 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1982 r. w sprawie weryfikacji rocznych bilansów przedsiębiorstw i innych państwowych jednostek organizacyjnych /Dz.U. nr 25 poz. 180/ w wyniku odwołania od decyzji Izby Skarbowej w K., wydanej w trybie par. 21 ust. 1 tego rozporządzenia.

Decyzje, o których mowa w par. 21 ust. 1 powyższego rozporządzenia, są wydawane w celu usunięcia nieprawidłowości w bilansie przedsiębiorstwa przez nakazanie wprowadzenia odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych i dokonania zmiany w sprawozdaniach finansowych. Wydawane w postępowaniu weryfikacyjnym decyzje zmierzają do zapewnienia rzetelności rocznego bilansu i prawidłowości danych, stanowiących podstawę do podziału wyniku finansowego oraz rozliczeń z budżetem państwa /par. 2 ust. 1 omawianego rozporządzenia/. Nie oznacza to jednak, że weryfikacja rocznego bilansu jest dokonywana w ramach postępowania podatkowego, a decyzje wydawane w toku postępowania weryfikacyjnego są decyzjami w sprawach zobowiązań podatkowych lub innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

Przede wszystkim należy podkreślić, że decyzje wydawane w postępowaniu weryfikacyjnym nie wywodzą swego bytu prawnego z przepisów podatkowych, lecz z przepisów ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 7 poz. 54/ oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia, o którym mowa. Natomiast w zakresie zobowiązań podatkowych podstawowymi aktami są: ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /wyżej cytowana/ oraz ustawa z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej /Dz.U. nr 7 poz. 55/, a w zakresie postępowania - przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, uwzględniające w Dziale III szczególne unormowania w sprawach podatkowych. Należy przy tym zauważyć, że w postępowaniu weryfikacyjnym obowiązuje odrębna procedura, a odesłanie w par. 22 cytowanego rozporządzenia do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie załatwiania odwołań odrębność tę potwierdza. Wskazać jednocześnie trzeba, że to odesłanie odnosi się wyraźnie i wyłącznie do załatwiania odwołań, nie obejmując innych trybów lub etapów postępowania administracyjnego /w tym między innymi zaskarżania decyzji do sądu administracyjnego - Dział VI Kpa/. Gdyby więc decyzje wydawane w postępowaniu weryfikacyjnym były decyzjami administracyjnymi /jak decyzje w sprawie zobowiązań podatkowych/, do których mają pełne zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, to omawiane wyżej odesłanie byłoby zbędne.

Podkreślić też należy, że jednostki gospodarki uspołecznionej są zobowiązane do obliczania i terminowego wpłacania należnych podatków bez wezwania organu podatkowego /art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej/, obowiązuje więc zasada tak zwanego samoopodatkowania. Konsekwencją tej zasady jest to, że w sprawach tych nie jest w ogóle wszczynane postępowanie podatkowe. Dopiero gdy zachodzi potrzeba korekty wpłat dokonanych do budżetu właściwy organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podstawy opodatkowania i wysokość zobowiązania podatkowego /art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a także art. 42 ustawy o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej oraz par. 24 ust. 4 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 1982 r./.

W odniesieniu do decyzji wydanych w postępowaniu podatkowym przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co stwarza zainteresowanej jednostce gospodarki uspołecznionej możliwość kwestionowania podstaw opodatkowania i rozliczeń z budżetem Państwa.

Z omawianych wyżej względów należało stwierdzić, że decyzje dotyczące usunięcia nieprawidłowości w rocznym bilansie przedsiębiorstwa /par. 21 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1982 r. w sprawie weryfikacji rocznych bilansów przedsiębiorstw i innych państwowych jednostek organizacyjnych - Dz.U. nr 25 poz. 180/ nie są decyzjami w sprawie zobowiązań podatkowych ani innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy o podatkach /art. 196 par. 2 pkt 11 Kpa/, ani nie podlegają sądowej kontroli z mocy art. 196 par. 2 pkt 4 Kpa, skoro przepis ten zawiera wyraźne wyliczenie przedmiotowe rodzajów decyzji podlegających zaskarżeniu do NSA, a decyzja w niniejszej sprawie nie jest decyzją, której przedmiotem byłby jeden z rodzajów "działalności" w tym przepisie wymienionych.

Skoro więc zaskarżona decyzja nie jest decyzją, od której przysługiwałaby skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego gdyż nie jest decyzją mieszczącą się w katalogu przedmiotowym wymienionym w art. 196 par. 2 Kpa, a także nie jest decyzją, której możliwość zaskarżenia do NSA przewidywałyby ustawy szczególne /art. 196 par. 3 Kpa/, to na podstawie art. 204 par. 1 Kpa skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.