Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 lutego 2000 r., III SA 372/99

Teza

Umorzenie zaległości podatkowych będzie uzasadnione w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Innymi słowy należy stwierdzić, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową, bowiem zasadą jest płacenie podatków.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 stycznia 1999 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 19 października 1998 r. odmawiającą Michałowi T. umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres kwiecień-wrzesień 1994 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r.

W uzasadnieniu Izba Skarbowa powołując się na treść art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej stwierdziła, że podnoszone przez odwołującego okoliczności a mianowicie poniesienie w 1994 r. straty z tytułu prowadzonej działalności, uruchomienie przez podatnika własnego programu spłaty istniejącego zadłużenia, uregulowanie skromnej części zaległości nie stanowią okoliczności do przyznania dochodzonej ulgi.

Powyższe okoliczności nie są okolicznościami szczególnymi.

Wyjaśniła, iż organ podatkowy I instancji w sposób wnikliwy rozpoznał sprawę, podjął wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia sprawy, dopuszczając wszelkie dowody wskazane przez podatnika.

W skardze Michał T. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuca naruszenie art. 121-122, art. 180 oraz art. 210 par. 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Wywodzi, że organy podatkowe skupiły się na aspektach nie leżących w sferze art. 67 Ordynacji podatkowej i nie oceniły sytuacji materialnej podatnika ani też organ II instancji nie odniósł się do braku takiej oceny przez organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, do czego Sąd jest upoważniony z mocy art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należy stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie jest zasadna.

Stosownie do art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ zaległości podatkowe lub odsetki mogą być umorzone w całości lub w części w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowych organ podatkowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzą uzasadnione okoliczności wymienione w wyżej cytowanym przepisie, została pozostawiona organom podatkowym.

Należy stwierdzić, że umorzenie zaległości podatkowych będzie uzasadnione w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Innymi słowy należy stwierdzić, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową, bowiem zasadą jest płacenie podatków i z tego też względu okoliczności, na które powołuje się skarżący składając wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, winne być również wyjątkowe.

W rozpoznawanej sprawie zasadnym jest zarzut podniesiony przez Michała T. w skardze, iż organy podatkowe nie oceniły jego sytuacji materialnej. Faktem jest, iż organy podatkowe ograniczyły się do powołania ogólnych stwierdzeń oraz negacji powołanych przez skarżącego argumentów bez dokonania ich kompletnej oceny.

We wniosku o umorzenie odsetek skarżący powołał się na znaczne straty w zbiorach w 1994 r. /44,1 procent strat/, na kłopoty ze sprzedażą nieruchomości spowodowane działaniem banków, co jego zdaniem, utrudniło spłatę wierzytelności, w tym zaległości podatkowych. Ponadto skarżący podniósł fakt, że przyznano mu rentę inwalidzką z uwagi na pogorszenie zdrowia. Powyższa kwestia nie była przez organy podatkowe analizowana i oceniana.

Powyższe okoliczności świadczą o naruszeniu przez organy podatkowe art. 122, art. 180 i art. 191 Ordynacji podatkowej, co z kolei uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.