Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 6 grudnia 1995 r., III SA 423/95

Teza

Odroczenie terminu - oznaczające przesunięcie w czasie końcowej daty dokonania określonej czynności prawnej - możliwe jest jedynie w odniesieniu do terminów, które w dniu złożenia wniosku przez podatnika jeszcze nie upłynęły.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

J. B., podaniem z 21.12.1994 r., zwrócił się do Urzędu Skarbowego w W. o odroczenie - do 31.12.1994 r. terminu złożenia deklaracji podatkowej na podatek od towarów i usług za IX i X 1994 r. Z dniem 16.9.1994 r. jego obrót z prowadzonej działalności gospodarczej przekroczył kwotę 1,2 mld zł, co spowodowało utratę prawa do zwolnienia od podatku od towarów i usług. Nie wiedząc o tym nie składał deklaracji. 21.12.94 r. przekazał sprawę zaprowadzenia ewidencji VAT i sporządzania deklaracji Biuru Rachunkowemu.

Decyzją z 9.1.1995 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 3, art. 18 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych Urząd Skarbowy odmówił podatnikowi odroczenia terminu do złożenia deklaracji za wskazane we wniosku miesiące. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnicy zwolnieni od podatku są zobowiązani do zaewidencjonowania sprzedaży za dany dzień, nie później niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym, w związku z czym mogą w każdym momencie dokładnie określić wielkość sprzedaży.

W odwołaniu podatnik ponownie wniósł o odroczenie terminu złożenia deklaracji za IX i X 1994 r.; tym razem do 28 grudnia. O utracie zwolnienia dowiedział się przypadkowo 21 grudnia i natychmiast poinformował o tym Urząd Skarbowy.

Sporządził deklaracje i 28 grudnia złożył je Urzędowi.

Izba Skarbowa decyzją z 24.2.1995 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, decyzję Urzędu Skarbowego utrzymała w mocy.

Odwołujący się nie przedstawił żadnych istotnych argumentów usprawiedliwiających zwłokę w złożeniu deklaracji podatkowych.

Nie składając w przewidzianym terminie oświadczenia o utracie zwolnienia i nie sporządzając spisu z natury posiadanych zapasów towarów /na dzień utraty zwolnienia/ podatnik naraził się na sankcje przewidziane w ustawie.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej i utrzymanej nią w mocy decyzji Urzędu Skarbowego odmawiających odroczenia terminu do złożenia deklaracji podatkowych za IX i X 1994 r. jako niezgodnych z art. 7 i art. 8 Kpa, a w szczególności z zasadą uwzględniającą interes społeczny i słuszny interes strony oraz z zasadą zaufania do działań organu administracji państwowej.

Organy podatkowe wydając decyzje nie wczuły się w położenie podatnika. We wrześniu, w momencie przekroczenia sumy obrotu 1,2 mld zł zwrócił się do Urzędu Skarbowego o wyjaśnienie, czy nadal płaci ryczałt. Odpowiedziano mu, że tak. Potwierdzenie tego stanowiska znalazł w wypowiedzi prasowej Ministra W. Modzelewskiego. Jednak żadne z tych wyjaśnień nie odnosiło się do utraty prawa do zwolnienia od podatku od towarów i usług. Skarżący zrozumiał je w ten sposób, że dopiero w roku 1995 będzie płacił podatek dochodowy na zasadach ogólnych i VAT. W lipcu złożył sprawozdanie półroczne PIT-27. Płacił terminowo zryczałtowany podatek dochodowy i był przekonany, że Urząd Skarbowy orientuje się doskonale, że we wrześniu przekroczył 1,2 mld zł obrotu. Mając zaufanie do organów podatkowych zajął się prowadzeniem działalności gospodarczej i chorobą dziecka, które we wrześniu poddane było poważnej operacji i leczeniu pooperacyjnemu.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje

Skarga na uwzględnienie nie zasługuje.

Zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ organ podatkowy może, na wniosek podatnika, odraczać terminy przewidziane w przepisach podatkowych. Uprawnienie to odnosi się zatem i do terminów składania deklaracji na podatek od towarów i usług określonych w prawie podatkowym, a to w art. 26 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o VAT. Konstrukcja powołanego art. 13 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych jednoznacznie wskazuje na uznaniowy charakter wynikających z niego uprawnień organu /"organ podatkowy może (...)". Przepis nie zawiera kryteriów, jakimi organ winien się kierować rozpoznając wniosek. Oznacza to, że organ podatkowy właściwy do załatwienia konkretnej sprawy, we własnym zakresie analizuje i ocenia argumenty i dowody przedstawione przez podatnika - wnioskodawcę, stosując się przy tym do postanowień art. 80 Kpa.

W odniesieniu do decyzji uznaniowych, jeśli dokonana ocena stanu faktycznego sprawy przeprowadzona jest przez organ podatkowy poprawnie, to samo wyprowadzenie z takiej oceny wniosku o odroczeniu terminu bądź o odmowie odroczenia terminu przewidzianego w przepisach podatkowych, jest już rozstrzygnięciem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli sądu, powołanego wszak jedynie do badania legalności - zgodności z prawem - zaskarżonych decyzji. Ocenie zasadności wniosku podatnika o odroczenie mu terminu do złożenia deklaracji na podatek od towarów i usług na wrzesień i październik 1994 r., dokonanej przez organy podatkowe obu instancji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego zakreślonych powołanym już wyżej art. 13 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Sąd stwierdził równocześnie, że odroczenie terminu - oznaczające przesunięcie w czasie końcowej daty na dokonanie określonej czynności, możliwe jest jedynie w odniesieniu do tych terminów, które w dniu złożenia wniosku przez podatnika jeszcze nie upłynęły. Terminy do złożenia deklaracji na podatek od towarów i usług upłynęły: za wrzesień - 15.10.1994 r., za październik - 15 listopada 1994 r. /wskazany wyżej art. 26 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (...) w brzmieniu obowiązującym w 1994 r./. Wniosek o odroczenie tych akurat terminów datowany jest na 21.12.1994 r. Nie powinien być zatem przez organy podatkowe rozpoznawany merytorycznie.

Uznając jednak, że podjęcie decyzji w trybie art. 105 Kpa wywarłoby dla podatnika faktyczny skutek taki sam jak decyzja zaskarżona, a zatem że nie zostały w rozpoznawanej sprawie wyczerpane przesłanki z art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, w związku z art. 68 ustawy z dnia o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, orzekł jak w sentencji.