Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 września 1993 r., III SA 431/93

Teza

Opłata skarbowa podlega zwrotowi, gdy czynność cywilnoprawna jest nieważna lub prawomocnym orzeczeniem sądu została stwierdzona jej nieważność albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli /art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./.

Wynajmujący, jako władający nieruchomością, może ją skutecznie wynająć, nawet jeżeli w chwili zawarcia umowy najmu nie jest właścicielem nieruchomości.

Fakt, że nieruchomość nie jest własnością wynajmującego jest bez znaczenia dla zawarcia umowy najmu. Okoliczność taka nie stanowi również podstawy do uznania umowy za nieważną i zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie opłaty skarbowej.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Urzędu Skarbowego w P. z dnia 22 września 1991 r., którą odmówiono D. S., właścicielowi Przedsiębiorstwa Zagranicznego "D." zwrotu opłaty skarbowej, uiszczonej od zawartej przez niego z Zakładami Ceramiki Radiowej "C." umowy dzierżawy - w kwocie 79 300 tys. zł.

W związku z powołaniem się przez skarżącego, na nieważność dzierżawy, co miałoby uzasadniać żądanie zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej, organy podatkowe stanęły na stanowisku, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./. Wydzierżawiający, jako władający nieruchomością, mógł ją skutecznie wydzierżawić, nawet jeśli w chwili zawarcia umowy to jest w dniu 11 października 1990 r. nie był właścicielem nieruchomości. Dzierżawca nie działał pod wpływem błędu skoro z umowy /par. 1/ wynika wprost, że nieruchomość jest we władaniu wydzierżawiającego. Wiedział zatem, że nieruchomość nie jest własnością wydzierżawiającego, który to fakt jest bez znaczenia dla zawarcia umowy dzierżawy. Opłata skarbowa została pobrana prawidłowo. O ile orzeczeniem Sądu zostanie stwierdzona nieważność zawartej umowy będzie zachodziła podstawa do wznowienia postępowania i zwrotu uiszczonej opłaty.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej podatnik podniósł zarzut naruszenia art. 13 pkt 1 ust. 1 /chodziło skarżącemu zapewne o ust. 1 pkt 3 lit. "a"/ ustawy o opłacie skarbowej. W uzasadnieniu skargi wskazano na pozycję prawną Zakładów "C." po wejściu w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464/.

Wydzierżawiający nie był w chwili zawarcia umowy zarządcą, a jedynie użytkownikiem nieruchomości. Prawa użytkownika utracił podpisując umowę dzierżawy. Nadto, skoro nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością Gminy, umowa dzierżawy była nieważna z powodu błędu co do czynności prawnej. Od skutków swego oświadczenia woli skarżący się uchylił. Skutkiem nieważności umowy była konieczność zawarcia kolejnej umowy dzierżawy z Urzędem Gminy. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Opłata skarbowa podlega zwrotowi, gdy czynność cywilnoprawna jest nieważna, lub prawomocnym orzeczeniem sądu została stwierdzona jej nieważność albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli /art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" cyt. ustawy/. Pierwsza z przewidzianych w dyspozycji tego przepisu sytuacji zachodzi wówczas, gdy nieważność tej czynności jest oczywista /np. umowa zawarta bez wymaganej prawem - ad solemitatem - formy/. W sprawie niniejszej organy obu instancji nie znalazły podstaw do uznania zawartej umowy dzierżawy /będącej w istocie umową najmu - art. 659 Kc/ za nieważną, wyjaśniając szczegółowo i wyczerpująco swoje stanowisko w uzasadnieniach decyzji. W tej sytuacji niezrozumiałym wręcz jest postępowanie skarżącego, który sporne kwestie /jego kontrahent - Zakłady "C." prezentują odmienny pogląd na ważność umowy/ o charakterze cywilnoprawnym próbuje rozstrzygać na drodze postępowania podatkowego, zamiast przed właściwym sądem cywilnym.

Tym bardziej niezrozumiałe, że organy podatkowe wskazały na tę ostatnią możliwość informując, że zwrócą opłatę skarbową po przedstawieniu przez podatnika odpowiadającego treści cyt. przepisu orzeczenia sądowego.

Przed rozstrzygnięciem tej kwestii przez właściwy sąd zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej należało uznać za co najmniej przedwczesny.

W tej sytuacji skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu /art. 207 par. 5 Kpa/.