Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 17 marca 2000 r., III SA 460/99

Sprawa

sprawy ze skargi Elżbiety L. na decyzję Izby Skarbowej w W. Oddział Zamiejscowy w R. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - oddala skargę.

Teza

Czynności w zakresie najmu lokali podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa, ponadto niezależnie od tego czy byty wykonywane w ramach działalności gospodarczej czy poza nią. Zwolnione od podatku od towarów i usług są jedynie usługi mieszkaniowe, z wyłączeniem jednakże wynajmu lokali w budynkach mieszkalnych na cele inne niż mieszkaniowe. Usługi najmu, sklasyfikowane zgodnie z Klasyfikacją Usług do grupowania 74.

Wynajem lokali mieszkalnych i użytkowych podlegają opodatkowaniu i to niezależnie od faktu, że od umów najmu pobrano opłatę skarbową. Brak bowiem jest przepisu wyłączającego powstanie obowiązku podatkowego VAT w odniesieniu do czynności najmu z uwagi na obciążenie zawartych umów opłatą skarbową. Obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa i sam fakt poboru opłaty skarbowej od umowy najmu nie powodował obowiązku organu podatkowego w zakresie informowania podatnika podatku VAT o konieczności obliczenia i opłacenia podatku VAT.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa /art. 6 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i sam fakt poboru opłaty skarbowej od umowy najmu nie powoduje obowiązku organu podatkowego w zakresie informowania podatnika podatku od towarów i usług o konieczności obliczania i opłacania tego podatku.

Zaskarżonymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzjami z dnia 1 lutego 1999 r. (...) Izba Skarbowa w W. po rozpatrzeniu odwołań pełnomocników Elżbiety L. od wymiarowych decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia 20 października 1998 r. w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 1994 r. uchyliła decyzje organu I instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, utrzymując je w mocy w pozostałej części.

W uzasadnieniu tych decyzji podano, że w wyniku kontroli przeprowadzonej u podatniczki stwierdzono, iż w miesiącach od stycznia do października 1994 r. osiągnęła ona przychody ze sprzedaży hurtowej i detalicznej artykułów wyposażenia wnętrz oraz z wynajmu lokali użytkowych na cele działalności gospodarczej. Przychodu z najmu nie ewidencjonowano w rejestrze sprzedaży prowadzonym dla celów podatków od towarów i usług, nie wykazywano w deklaracjach oraz nie naliczano od tego obrotu podatku. Ponadto podatniczka zaniżyła podatek należny opodatkowując w styczniu, marcu, maju, sierpniu i październiku 1994 r. sprzedaż detaliczną bezrachunkową stawką 7 procent zamiast rozliczyć ją według struktury zakupów, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Stwierdzono też, że w kwietniu, maju, lipcu, sierpniu, wrześniu i październiku 1994 r. odliczono podatek naliczony z faktur poprzedzających miesiąc ich otrzymania, błędne ewidencjonowanie w maju 1994 r. dwóch faktur sprzedaży, odliczenie w lipcu 1994 r. podatku naliczonego z rachunku uproszczonego a także błędne ewidencjonowanie w lipcu i sierpniu 1994 r. w ewidencji sprzedaży rachunków uproszczonych.

Odnosząc się do zarzutów odwołań od decyzji organu I instancji Izba Skarbowa w W. stwierdziła, że wbrew tym zarzutom usługi najmu własnego lokalu dla potrzeb działalności gospodarczej, sklasyfikowane w Klasyfikacji Usług w grupowaniu KV 741, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie są zwolnione od tego podatku na podstawie załącznika Nr 2 do ustawy. Bez znaczenia przy tym jest fakt, że od umów najmu pobrano opłatę skarbową albowiem ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie przewiduje zwolnień w tym podatku z uwagi na obciążenie opłatą skarbową. Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 121 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej polegającego na zaniechaniu poinformowania podatnika o przepisach prawa Izba Skarbowa wskazała, że podatnik w celu uzyskania wykładni przepisów może zwrócić się do doradcy podatkowego lub do Urzędu Skarbowego /zgodnie z art. 14 par. 4 i 5 Ordynacji podatkowej/. W myśl zaś art. 121 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są udzielać niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego na wniosek strony. Strona zaś z takim wnioskiem nie wystąpiła w związku z czym zarzut ten należy uznać za chybiony.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe decyzje pełnomocnik skarżącej Elżbiety L. wniósł o ich uchylenie zarzucając, że wydano je z naruszeniem:

• art. 2 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy o podatku od towarów i usług, polegającym na uznaniu, że wynajmowanie lokali użytkowych w 1994 r. było usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
• art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej polegającym na tolerowaniu sytuacji sprzecznej, zdaniem Urzędu Skarbowego, z ustawą w warunkach, gdy Urząd wiedział o fakcie wynajmowania lokali z uwagi na wydanie decyzji w przedmiocie opłaty skarbowej.

W skardze podniesiono, że organom obu instancji nie udało się dostrzec, że umowy najmu zostały zawarte w 1994 r. Nie można zatem, w oparciu o obecnie obowiązującą Klasyfikację Usług uznawać, że były to usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Umowy najmu były zgłoszone w Urzędzie Skarbowym i przyjęto od nich opłatę skarbową a okoliczności te były znane Urzędowi. Sytuację taką przyjmowano za prawidłową i nikt nigdy nie wskazywał podatniczce, że winna umowy te opodatkować podatkiem od towarów i usług. Wymogu takiego nie było skoro wynajmowanie lokali odbywało się nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zakres tej działalności został ustalony w czasie kontroli przeprowadzonej w 1997 r. Dopiero po upływie roku wydano decyzję. Powyższa sytuacja świadczy, że nawet Urząd Skarbowy nie wiedział w jaki sposób powinny być opodatkowane tego rodzaju czynności, jak wynajem lokali na cele użytkowe.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonych decyzjach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zarzutom pełnomocników skarżącej niewątpliwe jest, że w 1994 r. usługi najmu lokalu dla potrzeb działalności gospodarczej podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Usługi takie objęte były bowiem dyspozycją przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, który to przepis wyraźnie określał, iż opodatkowaniu tym podatkiem podlega czynność "odpłatnego świadczenia usług" na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl zaś przepisu art. 2 ust. 4 powołanej ustawy czynności określone w art. 2 ust. 1 i 3, a więc i czynności w zakresie najmu lokali podlegały opodatkowaniu niezależnie od tego czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa, ponadto niezależnie od tego czy były wykonywane w ramach działalności gospodarczej czy poza nią. W załączniku Nr 2 do powołanej ustawy określono jedynie zwolnienie od podatku od towarów i usług, usług mieszkaniowych z wyłączeniem jednakże wynajmu lokali w budynkach mieszkalnych na cele inne niż mieszkaniowe.

Trafnie przyjęły ponadto orzekające organy obu instancji, że usługi najmu, sklasyfikowane zgodnie z Klasyfikacją Usług do grupowania 741 "Wynajem lokali mieszkalnych i użytkowych" podlegały w 1994 r. opodatkowaniu i to niezależnie od faktu, że od umów najmu pobrano opłatę skarbową. Brak bowiem było przepisu wyłączającego powstanie obowiązku podatkowego w odniesieniu do czynności najmu z uwagi na obciążenie zawartych umów opłatą skarbową. Podkreślić też trzeba, że obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa /art. 6 ust. 1 i art. 26 powołanej ustawy/ i sam fakt poboru opłaty skarbowej od umowy najmu nie powodował obowiązku organu podatkowego w zakresie informowania podatnika podatku od towarów i usług o konieczności obliczania i opłacania tego podatku.

Mając to na uwadze nie dopatrzył się Naczelny Sąd Administracyjny aby zaskarżona decyzja naruszała prawo i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.