Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 13 grudnia 1993 r., III SA 471/91

Teza

Uchylenie przez radę gminy powszechnego, ustawowego obowiązku podatkowego wobec wszystkich mieszkańców gminy władających budynkami mieszkalnymi, aczkolwiek w odczuciu rady "sprawiedliwe", w ocenie sądu jednoznacznie koliduje z zasadą powszechności opodatkowania i - konsekwentnie - z regułą, że zwolnienia podatkowe mogą być stosowane wyjątkowo, w uzasadnionych i jednoznacznie określonych przypadkach.

Uzasadnienie

Uchwałą z dnia 20 stycznia 1993 r., (...), w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 1993 r., Rada Gminy w D. ustaliła stawkę tego podatku dla budynków nie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej lub ich części, na 8.000 zł za m2 powierzchni użytkowej i równocześnie /w par. 2 pkt 1/ zwolniła od podatku budynki mieszkalne lub ich części.

Jako podstawa materialnoprawna uchwały, powołane zostały art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

Wojewoda B., rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 26 lutego 1993 r., na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, stwierdził nieważność uchwały w części objętej par. 2 pkt 1, jako sprzecznej z prawem.

Zdaniem Wojewody, generalne zwolnienie od podatku od nieruchomości wszystkich mieszkańców gminy narusza postanowienia art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przez przekroczenie uprawnień, jakie z tego przepisu dla organów gminy wynikają.

Uchwałą z dnia 26 marca 1993 r., (...), Rada Gminy D. postanowiła o wniesieniu skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody B. Załącznik do tej uchwały zawiera uzasadnienie skargi.

Nie wskazując, na czym polega naruszenie przez Wojewodę - rozstrzygnięciem nadzorczym - prawa /art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym/, Rada stwierdza, że:

• podejmując uchwałę, kierowała się opinią społeczną mieszkańców gminy, których sytuacja finansowa jest obecnie trudna. Gmina D. jest gminą typowo rolniczą i zwolnienie np. tylko budynków stanowiących własność osób prowadzących gospodarstwa rolne byłoby krzywdzące dla pozostałej niewielkiej grupy posiadaczy budynków mieszkalnych,
• art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nie określa kryteriów, którymi powinna kierować się rada gminy przy wprowadzaniu dodatkowych zwolnień podatkowych, wobec tego przyjęła kryteria własne,
• za politykę podatkową na terenie gminy odpowiada jej rada.

Z tych względów, zwalniając od podatku wszystkich posiadaczy budynków mieszkalnych, Rada kierowała się sprawiedliwością podatkową, traktując ich jednakowo. Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym zasadę tę podważył.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda B. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie; wniosek o odrzucenie skargi wniesionej w terminie określonym w art. 98 ust. 1 ustawy samorządowej - nie został uzasadniony.

Rozpatrując skargę, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje:

Skarga na uwzględnienie nie zasługuje. Trafnie zauważył Wojewoda B. w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, iż, mimo że art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie wymienia budynków mieszkalnych jako kategorii stanowiącej odrębny przedmiot opodatkowania - to jednak obowiązek podatkowy ciążący na właścicielach, posiadaczach i zarządcach nieruchomości jest obowiązkiem powszechnym. Generalne zwolnienie wszystkich tych osób ma charakter zwolnienia "globalnego", a nie "kategorialnego", jak to określił B. Brzeziński w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1991 r., SA/Ka 381/91 - POP 1993 nr 2 poz. 39 str. 119/ dotyczącego zwolnienia przez radę gminy wszystkich mieszkańców gminy od podatku od posiadania psów/.

Uchylenie przez Radę Gminy powszechnego, ustawowego obowiązku podatkowego wobec wszystkich mieszkańców Gminy D. władających budynkami mieszkalnymi, aczkolwiek w odczuciu Rady "sprawiedliwe", w ocenie Sądu jednoznacznie koliduje z zasadą powszechności opodatkowania i - konsekwentnie - z regułą, że zwolnienia podatkowe mogą być stosowane wyjątkowo, w uzasadnionych i jednoznacznie określonych przypadkach.

To właśnie są oczywiste kryteria, które rada powinna stosować przy wykorzystywaniu uprawnień z art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Przedstawiony wyżej pogląd utrwalony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. wyroki: III SA 1471/92 - ONSA 1993 Nr 2 poz. 53 i III SA 1510/92 - nie publ./.

Jeśli z powodów, które w uchwale - skardze nie zostały wyeksponowane, celowe było zwolnienie od podatku budynków mieszkalnych stanowiących własność osób prowadzących gospodarstwa rolne, to za "niesprawiedliwe" wobec tych samych osób uznać należy zwolnienie - niejako "przy okazji" - innych osób, nie posiadających przymiotu rolnika.

Uznając, iż rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody B. prawa nie narusza, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, orzekł jak w sentencji.