Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 11 lipca 1997 r., III SA 489/96

Teza

Nie może istnieć w obiegu prawnym decyzja, którą w sposób dowolny ustala się wartość udziałów w nieruchomości, nie zważając na jednoznaczne i nie wymagające jakiejkolwiek wykładni brzmienie przepisu.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do przepisów art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy w tym podatku, w wypadku nabycia w drodze darowizny, powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego; jeżeli zaś ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

W sprawie niniejszej występuje drugi ze stanów faktycznych i prawnych, gdyż przedmiotem darowizny były udziały w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oraz udziały we własności usytuowanego na tej działce budynku mieszkalno-usługowego. Stosowne oświadczenia darczyńca i obdarowani złożyli przed notariuszem, co wynika z aktu notarialnego z 4.10.1994 r. /repertorium A nr 1808/. Kolejny przepis cytowanej wyżej ustawy o podatku od spadków i darowizn, a mianowicie art. 8 ust. 3 przewiduje, że wartość rynkową rzeczy i praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z dnia złożenia zeznania podatkowego urzędowi skarbowemu lub pobrania podatku przez płatnika. Podatek od darowizny w niniejszej sprawie pobrał notariusz, jako płatnik. Świadczy o tym treść par. 9 powołanego wyżej aktu notarialnego. Wynika stąd, że wartość rynkową udziałów w przedmiotowej nieruchomości należało ustalić według cen z dnia pobrania podatku przez płatnika.

Wartość nieruchomości określały dwie wyceny. Pierwsza wykonana na zlecenie skarżących przez zespół biegłych "P." ustaliła tę wartość na 625.754.000 zł /przed denominacją/. Druga zaś, sporządzona na zlecenie Urzędu Skarbowego przez biegłego sądowego, opiewała na 86.341,70 zł. Jak wynika z treści obu wycen - pierwsza została sporządzona w oparciu o stan techniczny nieruchomości ustalony podczas wizji lokalnej dokonanej w dniu 17.11.94 r., druga zaś - w dniu 13.3.1995 r.

Niewątpliwy jest zatem wniosek, że opinia sporządzona na zlecenie skarżących w większym stopniu uwzględniała stan faktyczny nieruchomości oraz jej wartość w czasie zbliżonym do dnia pobrania podatku przez płatnika. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego, jak i w odwołaniu skierowanym do Ministra Finansów, skarżący podnieśli, że między pierwszą a drugą wyceną były wykonywane prace wykończeniowe, które tym samym podnosiły wartość obiektu już na stan z marca 1995 r. Ani Izba Skarbowa, ani też Minister Finansów do tych twierdzeń skarżących nie ustosunkowali się.

Przyjmując do ustalenia wartości nieruchomości wycenę dokonaną na dzień 13.3.1995 r., organ podatkowy I instancji naruszył przepis art. 8 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, który przewiduje, iż wartość udziałów w przedmiotowej nieruchomości należało określić według cen z dnia pobrania podatku przez płatnika.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał to naruszenie prawa za rażące. Nie może bowiem istnieć w obiegu prawnym decyzja, którą w sposób dowolny ustala się wartość darowanych udziałów w nieruchomości, nie zważając na jednoznaczne i nie wymagające jakiejkolwiek złożonej wykładni brzmienie stosownego przepisu prawa. Mieć trzeba także na uwadze znaczną, o ponad 30 procent, różnicę na niekorzyść skarżących w wypadku wyceny dokonanej na zlecenie Urzędu Skarbowego.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez stworzenie możliwości zawyżenia podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.

Z tego też powodu należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekając o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących w myśl art. 55 tejże ustawy.