Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 30 sierpnia 2002 r., III SA 502/01

Sprawa

sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Poligraficzno-Wydawniczego "U." S.A. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z 17.01.2001 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżoną decyzję.

Teza

Jednostka, której interes prawny nie wynika z przepisu materialnego prawa podatkowego nie ma statusu strony.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Izba skarbowa utrzymała w mocy decyzję urzędu skarbowego umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu Z.W. RSW różnicy podatku wynikającej z deklaracji VAT-7 za grudzień 1997 r. z uwagi na bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu decyzji izba skarbowa stwierdziła, iż w myśl art. 25 ust. 3 ustawy o VAT nie dokonuje się zwrotu różnicy podatku na rzecz podatników wykreślonych z rejestru. Wywiodła, że w dniu 9.01.1998 r. Z.W. RSW zostały sprzedane spółce "U." i złożyły w urzędzie skarbowym zgłoszenie VAT-Z o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających podatkowi VAT z dniem 31.12.1997 r. Składając 20.01.1998 r. deklarację podatkową VAT-7 za grudzień 1997 r. z wykazaną kwotą nadwyżek podatku naliczonego nad należnym Z.W. nie były już podatnikiem tego podatku i z całą pewnością nie była podatnikiem podatku VAT uprawnionym do przedmiotowej nadwyżki spółka "U.". Podniosła, że spółka "U." nie jest stroną niniejszego postępowania i nie daje mu takiego uprawnienia fakt nabycia Z.W. w trybie art. 55[1] Kc.

W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, którym zarzuciła naruszenie i niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 3 i art. 9 ust. 4 ustawy o VAT poprzez przyjęcie, że wykreślenie z rejestru podatku VAT pozbawia podatnika prawa do zwrotu różnicy podatku, naruszenie i niewłaściwe zastosowanie art. 55[1] Kc poprzez przyjęcie, że spółka "U." nie jest następcą prawnym Z.W.

W uzasadnieniu skargi wywodzi, że dokumenty dotyczące rozliczenia za grudzień 1997 r. złożone zostały przez Z.W. będące własnością spółki "U.", dokumenty podpisał pracownik spółki. Faktycznie więc dokumenty złożyła spółka "U.". Nietrafny jest zdaniem spółki zarzut dotyczący braku legitymacji procesowej odwołującego się. Zgodnie bowiem z art. 134 par. 1 Ordynacji podatkowej stroną w postępowaniu jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następcy prawni, a także osoby trzecie wymienione w art. 110-117 Ordynacji podatkowej. Zgodnie zaś z art. 112 par. 1 nabywca przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części odpowiada całym swym majątkiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W zakresie zobowiązań nabywca przedsiębiorstwa jest stroną postępowania. Ordynacja zawiera więc przepis dotyczący możności nabywcy przedsiębiorstwa do występowania jako strona postępowania. Przyznanie jedynie obowiązków, bez jednoczesnego przyznania uprawnień rodziłoby zaś zdaniem strony powstanie nierówności praw i obowiązków strony w postępowaniu podatkowym. Zdaniem skarżącego nabycie w trybie art. 55[1] Kc daje podmiotowi legitymację do bycia stroną postępowania podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przepis art. 25 ust. 3 ustawy o VAT stanowi, że obniżenia lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie dokonali zgłoszenia rejestracyjnego lub zostali wykreśleni z rejestru, o którym mowa w art. 9 cyt. ustawy. Innymi słowy nie może korzystać z obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku ten podatnik, który otrzymał fakturę z podatkiem naliczonym po wyrejestrowaniu prowadzonej działalności lub który kontynuuje działalność mimo jego formalnego wyrejestrowania.

Natomiast w przypadku podatnika, który w okresie kiedy był zarejestrowany jako podatnik VAT nabył prawo do odliczenia podatku naliczonego nad należnym, prawa tego nie traci pomimo zakończenia działalności czyniącej go podatnikiem VAT i zawiadomieniu o tym organu podatkowego sporządzającego wykreślenie z rejestru podatników. Wykreślenie z rejestru, o którym mowa w art. 9 cyt. ustawy, nie może pozbawić podatnika dobrze nabytego prawa /por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2001 r., III SA 209/00/.

W rozpoznawanej sprawie Z.W. złożyły 9.01.1998 r. zgłoszenie o zaprzestaniu z dniem 31.12.1997 r. wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o VAT miały obowiązek złożenia w urzędzie skarbowym deklaracji podatkowej VAT-7 za grudzień 1997 r. do 25.01.1998 r. Taką deklarację złożyły 20.01.1998 r. wykazując w niej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy spółki "U.".

W świetle wyżej przytoczonych przepisów organy podatkowe miały obowiązek przeprowadzenia postępowania w celu określenia, czy faktycznie podatnik nabył prawo do zwrotu różnicy podatku wskazanego w deklaracji i VAT-7 i w przypadku ustaleń pozytywnych powinny zwrócić wyliczoną kwotę na wskazany przez podatnika rachunek. Z całą pewnością wskazanie kont spółki "U." nie stanowiło wniosku tejże spółki o zwrot nadpłaty.

Odnośnie drugiej kwestii, która w sprawie nie ma znaczenia, gdyż uprawnionym do zwrotu różnicy podatku za grudzień 1997 r. jak to wyżej wykazano, jest podatnik tego podatku, wprawdzie wykreślony z rejestru, ale który nabył w prawidłowy sposób, a dotyczącej posiadania przez spółkę "U." przymiotu strony w rozumieniu art. 133 i nast. Ordynacji podatkowej należy wyjaśnić, iż skarżąca spółka nie jest stroną postępowania w przedmiocie zwrotu podatku VAT.

Pojęcie strony w postępowaniu podatkowym określają łącznie dwa przepisy: art. 133 i art. 134 Ordynacji podatkowej. Stąd też pod pojęciem "każdy" w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej należy rozumieć tylko podmioty wymienione w art. 134 związane z konkretnym zobowiązaniem podatkowym /por. wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., I SA/Gd 1613/98/. Oznacza to, że jednostka, której interes prawny nie wynika z przepisu materialnego prawa podatkowego nie ma statusu strony. Nie daje takiego prawa skarżącej spółce fakt nabycia przedsiębiorstwa na podstawie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa aktem notarialnym z 31.12.1997 r.

W myśl art. 93 par. 1 Ordynacji podatkowej następcami prawnymi osoby prawnej jest osoba prawna powstała w wyniku:

1/ przekształcenia, 2/ połączenia osób prawnych.

Natomiast zgodnie z art. 94 następcami prawnymi są również nabywcy przedsiębiorstw państwowych, które nabyły lub przejęły te przedsiębiorstwa na podstawie przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw. W rozpatrywanej sprawie żadna z wymienionych sytuacji nie wystąpiła, stąd też organy podatkowe zasadnie wywiodły, iż spółka "U." nie jest stroną postępowania w sprawie zwrotu różnicy podatku VAT.