Uzasadnienie
Minister Przekształceń Własnościowych przekazał Ministrowi Finansów dokumenty Spółki z o.o. zawierające wniosek o zwolnienie tejże Spółki od podatku dochodowego na podstawie art. 23 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/.
Z dokumentów tych wynikało, że przedmiotem działalności Spółki, której udziałowcami są Przedsiębiorstwo Eksportu firma angielska jest produkcja półkoksu i energii cieplnej.
Minister Przekształceń Własnościowych poparł wniosek Spółki wskazując m.in., że 80 procent produkcji Spółki będzie przeznaczone na eksport zaś pozostałe 20 procent, które stanowi energia cieplna w postaci pary będzie sprzedawana na miejscu na ogrzewanie budynków. Przed podjęciem decyzji Minister Finansów stosownie do art. 23 ust. 1 powołanej ustawy zwrócił się do Ministra Przemysłu i Handlu, który wniosek Spółki o zwolnienie od podatku dochodowego zaopiniował negatywnie. W opinii tej stwierdził, że produkcja półkoksu w Polsce jest w trakcie likwidacji głównie ze względów ekologicznych. Dotychczas zlikwidowano już 80 procent zdolności produkcyjnych tego asortymentu. W tej sytuacji produkcja półkoksu może być podejmowana przez Spółkę wyłącznie na własne ryzyko, na warunkach finansowych ogólnie obowiązujących w Polsce, z zachowaniem wszelkich norm ekologicznych. Minister Finansów odmówił Spółce zwolnienia od podatku dochodowego powołując się w swojej decyzji na argumenty merytoryczne podane w opinii Ministra Przemysłu i Handlu.
W skardze na decyzję Ministra Finansów Spółka zarzuciła sprzeczność jej ustaleń z treścią wniosku o zwolnienie w szczególności przez pominięcie zawartego w nim stwierdzenia odnośnie czystości ekologicznej procesu produkcyjnego. W dalszych wywodach skargi Spółka powołała się na Projekt Zakładu Uszlachetniania Węgla Kamiennego oraz posiadane opinie autorytetów w tej dziedzinie.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podkreślając, że warunkiem zwolnienia od podatku jest uzyskanie pozytywnej opinii właściwego ministra oraz uznaniowy charakter decyzji wydawanych w tych sprawach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 14 maja 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/ uzależnia wydanie przez Ministra Finansów decyzji w przedmiocie zwolnienia od podatku dochodowego od uzyskania pozytywnej opinii właściwego ministra. Wymagana jest również opinia Ministra Przekształceń Własnościowych /art. 23 ust. 4 ustawy/. Nie ma wątpliwości co do tego, że do decyzji wydawanych w tych sprawach mają zastosowanie przepisy Kpa.
Zgodnie z art. 106 par. 1 Kpa jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ /wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie/, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. W myśl art. 106 par. 5 Kpa zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Regulacje zawarte w art. 106 Kpa stanowią jedną z ważnych gwarancji procesowych, umożliwiających stronie czynny udział w każdym stadium postępowania i zapobiegają naruszeniu jawności postępowania. Chodzi tu o to, aby o prawach strony we wstępnej fazie postępowania nie decydowano bez jej udziału i by miała ona również w tej fazie zapewnioną możliwość obrony swoich interesów. Brak jest uzasadnienia prawnego dla którego gwarancje procesowe przewidziane w art. 106 Kpa nie miałyby mieć zastosowania, gdy organami współdziałającymi z mocy prawa są naczelne organy administracji państwowej jak ma to miejsce przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 23 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. Odmienność od postępowania dwuinstancyjnego polega tylko na tym, że orzeczenia /decyzje i postanowienia/ naczelnych organów administracji państwowej nie podlegają zaskarżeniu w normalnym trybie odwoławczym lecz strona niezadowolona z decyzji wydanej w pierwszej instancji przez taki organ może zwrócić się do niego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji /art. 127 par. 3 Kpa/. Mając na uwadze treść art. 144 Kpa, w myśl którego w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań należy przyjąć, że art. 106 Kpa ma pełne zastosowanie w sytuacji, gdy organami współdziałającymi są naczelne organy administracji państwowej, a stronie przysługują uprawnienia w tych przepisach przewidziane. Od opinii wyrażonej przez ministra w formie postanowienia może ona bowiem wnieść środek w postaci zwrócenia się o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawiając argumenty i dowody uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Takiej możliwości strona jest całkowicie pozbawiona, gdy opinia zostanie wyrażona w formie pisma pomiędzy ministrami, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Strona skarżąca dopiero w skardze do NSA powołała się na dowody w postaci ocen i opinii, które miały zaprzeczać stanowisku i argumentom wyrażonym w opinii Ministra Przemysłu i Handlu. W ten sposób ciężar postępowania dowodowego miałby być przeniesiony na postępowanie sądowe, co oczywiście byłoby niemożliwe ze względu na to, że Sąd nie jest uprawniony do oceny dowodów i merytorycznego rozstrzygania sprawy, a nadto kontrolując tylko legalność zaskarżonych decyzji nie wnika we względy celowości, polityki gospodarczej poszczególnych resortów ani też polityki finansowej.
Reasumując - należy stwierdzić, że postępowanie w niniejszej sprawie naruszało przepisy art. 106 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
Z tych względów - na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylono zaskarżoną decyzję.