Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24.12.1996 r. Urząd Skarbowy uwzględniając częściowo wniosek Seweryna R. na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych umorzył 50 procent zaległości podatkowych w podatku VAT. Ogólna kwota zaległości istniejących przed umorzeniem wynosiła 46.782,00 zł.
Ponowny wniosek podatnika z dnia 25.08.1997 r. dotyczący umorzenia pozostałej kwoty zaległości podatkowych, rozpatrując sprawę po uchyleniu pierwotnej decyzji przez organ II instancji, Urząd Skarbowy rozpoznał w trybie art. 155 Kpa. Wniosku tego nie uwzględnił wyrażając pogląd, iż byłoby to sprzeczne z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela. Niekwestionowana należność Skarbu Państwa zmniejszona została już o połowę. Podatnik w najmniejszym stopniu nie próbował uregulować swojej należności, pomimo iż działalność gospodarcza, na tle której powstała zaległość podatkowa, jest kontynuowana przez jego żonę.
Izba Skarbowa w O. zaskarżoną decyzją utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W jej ocenie organ podatkowy zasadnie ocenił, iż podnoszone przez podatnika okoliczności nie stanowią o potrzebie uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji z uwagi na słuszny interes strony lub interes społeczny. Okoliczności faktyczne dotyczące trudnej sytuacji podatnika były brane pod uwagę przez organ podatkowy umarzający zaległość podatkową w 50 procentach. Zasada równości obywateli realizowana w prawie podatkowym oraz ochrona interesu budżetu państwa istotnie przemawiały za nieuwzględnieniem wniosku.
Decyzję tę zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Seweryn R. W skardze wnosił o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu zakwestionował ocenę dotyczącą braku przesłanek z art. 155 Kpa do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych. Zobowiązanie w podatku VAT powstało z powodu braku wiedzy po jego stronie. Rzeczywiste uszczuplenie dochodów Skarbu Państwa wyniosło tylko 253 zł. Realnie poniósł on obciążenie w postaci kary grzywny w kwocie 600 zł oraz 1.200 zł kosztów egzekucyjnych. Obecnie nie jest w stanie spłacić zaległości, gdyż z dochodów żony w kwocie 800 zł miesięcznie musi utrzymać się 4-osobowa rodzina, on sam jest bezrobotny.
W jego ocenie słuszny interes strony, który przemawia za uwzględnieniem wniosku, to możliwość stworzenia minimalnych warunków do przeżycia. W interesie społecznym jest natomiast żeby nie stał się on osobą utrzymywaną przez ośrodek pomocy społecznej.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie nie objętym granicami skargi na podstawie art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd stanął na stanowisku, iż decyzja ta nie może się ostać, gdyż narusza przepisy postępowania administracyjnego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o NSA/.
Sprawa nie została wyjaśniona należycie, przez co rozpoznano ją niezgodnie z rzeczywistą intencją strony, a tym samym naruszona została też zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 8 Kpa.
Zaskarżona decyzja Izby Skarbowej oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Urzędu Skarbowego powzięta została w trybie określonym w art. 155 Kpa, a więc w trybie służącym eliminacji z obrotu ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Ten kierunek rozpoznania sprawy wyznaczony został decyzją Izby Skarbowej w O. z dnia 12.11.1997 r., która uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego w N. z 18.09.1997 r. odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Decyzja ta oparta jest na błędnej interpretacji art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa. Ostateczne rozpoznanie sprawy o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług w kwocie 46.782,00 zł zakończone umorzeniem tej zaległości w 50 procent nie stanowiło automatycznie, że kolejne podanie o umorzenie zaległości w pozostałej części wniesione zostało w warunkach powagi rzeczy rozstrzygniętej /art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa/.
Pogląd taki jaki zaprezentowała Izba Skarbowa byłby zasadny wówczas, gdyby podatnik powoływał się na te same okoliczności faktyczne jako na te, które gospodarczo lub społecznie uzasadniają umorzenie zaległości podatkowych. W rozpoznawanej sprawie tak nie było. Podanie z dnia 25.08.1997 r. oraz odwołanie od decyzji organu I instancji powołują się na okoliczności, które nie były przedmiotem rozważań w decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia 24.12.1996 r., takie jak zmiany w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług dotyczące wymiaru dodatkowego zobowiązania podatkowego a także fakt poniesienia kary w postępowaniu karno-skarbowym i wyegzekwowania orzeczonej tam kary majątkowej.
Decyzja Izby Skarbowej z dnia 12.11.1997 r. zawiera również niekonsekwencję pomiędzy wypowiedzianym w uzasadnieniu poglądem, że decyzja organu I instancji powzięta została w warunkach określonych w art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa stanowiących o jej nieważności, a jej rozstrzygnięciem - uchyleniem decyzji organu I instancji.