Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 kwietnia 1996 r., III SA 533/95

Teza

W postępowaniu podatkowym także stosuje się zasadę, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wyprowadza określone skutki prawne. Zatem podatnik, który odlicza od dochodu darowizny - obniżając w ten sposób podstawę opodatkowania - winien liczyć się z koniecznością wykazania, kiedy, komu, jaką kwotę i na jaki cel podarował.

Ze zmiany art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ wynika jedynie to, że od 1 stycznia 1994 r. dokonanie darowizny może być wykazane wyłącznie dokumentami, o jakich w tym przepisie mowa.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Trafnie podniosła skarżąca, że art. 26 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ w 1993 r. nie przewidywał wprost obowiązku dokumentowania wydatków na cele określone w ust. 1 pkt 1 tego przepisu. Obowiązek taki odnosił się do wydatków na cele mieszkaniowe podatnika /ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 5 i 6/. Zmiana brzmienia art. 26 ust. 6 ustawy dokonana art. 1 pkt 11 lit. "c" ustawy z dnia 16 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 134 poz. 646/ nie może oczywiście odnosić się do darowizn dokonanych przed wejściem tej zmiany w życie, tj. przed 1 stycznia 1994 r.

Nie oznacza to jednak, że przed wymienioną datą podatnik nie miał żadnych obowiązków wykazania, że określone wydatki /w tym i darowizny podlegające odliczeniu od dochodu/ podniósł. W postępowaniu podatkowym - co wielokrotnie potwierdzono w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - także stosuje się zasadę, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wyprowadza określone skutki prawne. Zatem podatnik, który odlicza od dochodu darowizny - obniżając w ten sposób podstawę opodatkowania - winien liczyć się z koniecznością wykazania, kiedy, komu, jaką kwotę i na jaki cel podarował. Ze zmiany art. 26 ust. 6 ustawy wynika jedynie, to, że od 1 stycznia 1994 r. dokonanie darowizny może być wykazane wyłącznie dokumentami o jakich w tym przepisie mowa.

Wcześniej mogło być dokumentowane przy pomocy wszelkich środków dowodowy /art. 75 par. 1 Kpa/.

W rozpoznawanej sprawie podatniczka nie podała żadnej informacji na tyle konkretnej aby możliwe było dla organów podatkowych skontrolowanie faktu poniesienia wydatków, w części pokrywanych przecież przez Skarb Państwa skoro odliczane są od dochodu przed opodatkowaniem. Suma darowizn zdaje się świadczyć o przekonaniu skarżącej, że w granicach limitu /10 procent dochodu/ nie była obowiązana do rozliczenia się z wydatków. Przekonania tego nie uzasadniało brzmienie omawianych przepisów.

Dokonana ocena wiarygodności zeznania podatkowego, zastrzeżeń podatniczki do protokołu z kontroli źródłowej i wyjaśnień złożonych przez nią do protokołu z 27.12.1994 r., w ocenie Sądu, mieści się w ramach prawa do swobodnej oceny dowodów wynikającego z art. 80 Kpa. Powołanie daty 4 kwietnia 1994 r. jako daty kontroli źródłowej jest oczywistą pomyłką, która wynikała z nieprawidłowego odczytania odręcznie napisanej daty protokołu kontroli i na wynik sprawy nie mogło mieć żadnego wpływu. Sąd nie dopatrzył się również istotnego naruszenia art. 168 Kpa. Skoro skarżąca nie potrafiła przekonująco uzasadnić zamieszczonych w zeznaniu odliczeń od podstawy opodatkowania to Urząd Skarbowy miał prawo uznać to zeznanie za nierzetelne. Postępowanie wyjaśniające w tej sprawie udokumentowane jest protokołem kontroli źródłowej z 08.09.1994 r. i zaprotokołowanymi wyjaśnieniami skarżącej z 27.12.1994 r.

Zgodnie z art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym przy opodatkowaniu dochodów osiągniętych w 1993 r. /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 w zw. z art. 1 pkt 21 lit. "c" i art. 11 ustawy z dnia 16 grudnia 1993 r. - Dz.U. nr 134 poz. 646/ "podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi wysokość podatku".

Zgodnie z art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa, sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję w wypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego chyba, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy bądź z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, że na wynik sprawy miało to wpływ istotny. Jak wykazano wyżej tego rodzaju zarzutów zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej postawić nie można.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, orzekł jak w sentencji.