Uzasadnienie
Biuro Importowe "B." Sp. z o.o. w piśmie z 22 grudnia 1997 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego W. powołując się na art. 33 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgłosiła zarzut do tytułu wykonawczego z 27 października 1996 r. wskazując, iż organ egzekucyjny nie zastosował art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Spółka wniosła o uchylenie tytułu i o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 28.01.1998 r., wydanym na podstawie art. 34 i art. 56 par. 1 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 123 Kpa, Urząd Skarbowy W.:
- pozostawił bez rozpatrzenia zarzut w zakresie uchylenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego,
- zawiesił postępowanie egzekucyjne w związku ze wstrzymaniem wykonania - z mocy prawa - zaskarżonego aktu w wyniku skargi złożonej do NSA w sprawie oznaczonej III SA 1809/96 w okresie od 3.04.1997 r. do dnia uprawomocnienia się wyroku NSA.
W zażaleniu na to postanowienie Spółka zarzuciła Urzędowi naruszenie art. 40 ust. 2 ustawy o NSA, w związku z art. 18 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przez ustalenie wadliwej daty początkowej wstrzymania wykonania zaskarżonego wyniku kontroli. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zatem początkowym momentem wykonania "powyższej" dyspozycji jest 15 dzień od dnia doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Izba Skarbowa w W. postanowieniem z 3.04.1998 r., wydanym na podstawie art. 18 i art. 56 par. 1 pkt 1 i par. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa, utrzymała w mocy postanowienie Urzędu wskazując na treść przepisu art. 40 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Spółka złożyła skargę do NSA na decyzję Ministra Finansów utrzymującą w mocy decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności wyniku kontroli. Odpis skargi został przekazany do Ministerstwa Finansów 3 marca 1997 r., natomiast odpowiedź na skargę wpłynęła do Sądu 17 maja 1997 r., co spowodowało naruszenie terminu przekazania odpowiedzi na skargę i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z mocy prawa. Zasadne zatem było stanowisko Urzędu Skarbowego, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów nastąpiło 3 kwietnia 1997 r. kiedy to upłynął termin z art. 38 ustawy o NSA. Izba Skarbowa stwierdziła, że postanowienie Urzędu wydane zostało zgodnie z art. 56 par. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka ponowiła, podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 40 ust. 2 ustawy o NSA, wskazała także na nieważność postępowania na skutek dopuszczenia do udziału w postępowaniu zastępcy dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie nie mającego należytego umocowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji należności pieniężnych jest urząd skarbowy.
Organem wyższego stopnia w stosunku do urzędu skarbowego jest izba skarbowa /art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych - Dz.U. nr 106 poz. 489 ze zm./.
Poza sporem jest, że organem, który wydał zaskarżone postanowienie była Izba Skarbowa w W. Nie zmienia tego faktu podpisanie tego aktu przez inna osobę niż Dyrektor Izby powołany, zgodnie z art. 5 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych do kierowania Izbą. Prawo zastępcy do podpisywania aktów administracyjnych /decyzji, postanowień/ za dyrektora wynika z samej istoty zastępstwa. Nawet gdyby zdarzyło się tak, że pewna grupa spraw - czego Sąd w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził - została wyłączona od rozpoznawania przez określonego personalnie zastępcę Dyrektora Izby, to podpisanie przez tę osobę rozstrzygnięcia Izby w takiej sprawie świadczyłoby jedynie o przekroczeniu kompetencji przez pracownika, a nie o naruszeniu właściwości organu, którym w dalszym ciągu pozostałaby Izba Skarbowa.
Zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych - w stosunku do zaległości Sp. "B." w takim podatku za 1993 r. prowadzone było postępowanie egzekucyjne - powstawały w sposób wskazany w art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych "z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania". W takiej sytuacji nie miał zastosowania powołany przez Spółkę art. 18 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach, odnoszący się do decyzji konstytutywnych - ustalających zobowiązania podatkowe /art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.
Zastosowany w sprawie przez organy egzekucyjne obu instancji art. 56 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ stanowi, że postępowanie egzekucyjne-ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania /egzekwowanej decyzji/.
Zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności następuje z mocy prawa, jeżeli organ, który wydał akt bądź dokonał czynności, nie przedstawił Sądowi odpowiedzi na skargę wraz z aktami w terminie, o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy, czyli w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu skargi. Zatem dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu niezbędna jest trzydziestodniowa "bezczynność" organu. Dopiero upływ tego terminu powoduje wstrzymanie, z mocy prawa, wykonania przedmiotu zaskarżenia. Wskazany przepis nie uzasadnia przekonania skarżącej Spółki, że wstrzymanie - w takiej sytuacji - jest skuteczne począwszy od następnego dnia po upływie terminu płatności; w rozpoznawanej sprawie musiałby to być termin określony w art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./.
Umknęło jednak uwadze, zarówno organów podatkowych, będących równocześnie organami egzekucyjnymi jak i uwadze skarżącej Spółki, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego była zaległość Spółki "B." w podatku dochodowym od osób prawnych za 1993 r. którego wysokość została określona w wyniku kontroli, a nie decyzji Ministra Finansów z dnia 8 listopada 1996 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności wyniku kontroli - wydane przez Ministra w II instancji. Wstrzymaniu z mocy prawa z dniem 3 kwietnia 1997 r., jak to prawidłowo wyliczył Urząd Skarbowy, nastąpiło wykonanie przedmiotu zaskarżenia czyli decyzji Ministra Finansów, co dla postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki "B." było bez znaczenia, jako że decyzja Ministra nie nadawała się do bezpośredniego realizowania w postępowaniu egzekucyjnym /odmawiała orzeczenia o nieważności innego aktu administracyjnego, określającego rozmiary obowiązku/.
Stwierdzić zatem należało, że zaskarżone postanowienie wstrzymujące postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki "B." oparte zostało na fałszywej przesłance faktycznej.
Zgodnie z art. 51 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Sąd nie jest związany granicami skargi. Nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Tego rodzaju "kwalifikowanego" naruszenia prawa Sąd nie stwierdził i dlatego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA miał obowiązek orzec jak w sentencji wyroku.