Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 kwietnia 2001 r., III SA 596/00

Rozpoznanie

w dniu 18 kwietnia 2001 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Mirosławy J.-W. oraz Zenona W. na decyzje Izby Skarbowej w W. z dnia 27 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - uchyla zaskarżone decyzje Izby Skarbowej w W., (...).

Teza

Każda umowa renty zawarta zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego jest w świetle art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./ ciężarem o trwałym charakterze. Izba skarbowa ponownie prowadząc postępowanie w sprawie określenia podatnikowi zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, powinna zbadać, czy umowa renty odpowiadała wymogom wynikającym z Kodeksu cywilnego i czy istniała podstawa do ustanowienia takich świadczeń, a także czy świadczenia te zostały spełnione zgodnie z przyjętymi zobowiązaniami.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Państwo Mirosława J.-W. i Zenon W. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na dwie decyzje Izby Skarbowej w W. z dnia 27 stycznia 2000 r., zawierające takie same zarzuty i argumentację. Decyzje bowiem dotyczyły podobnego stanu faktycznego, związanego z rozliczeniem się podatników z podatku dochodowego od osób fizycznych i oparte były na takich samych podstawach prawnych.

W decyzji (...) Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w M. M. z dnia 12 października 1999 r. (...), określającą małżonkom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w wysokości 49.394,70 zł, kwotę zaległości podatkowej w wysokości 3.960, 00 zł oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości w wysokości 2.299,70 zł, uznając że Zenon W. niesłusznie odliczył od dochodu kwotę 9.000 zł z tytułu renty, która nie nosiła znamion trwałości ciężaru.

W decyzji (...) Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w M. M. z dnia 12 października 1999 r. (...), określającą małżonkom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 w kwocie 70.835,70 zł, kwotę zaległości podatkowej w tym podatku w wysokości 8.000 zł oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości w wysokości 970,30 zł, uznając, że podatnicy niesłusznie odliczyli od dochodu łączną kwotę 20.000 zł z tytułu rent, które nie nosiły znamion trwałości ciężaru.

W skargach do NSA podatnicy zarzucili decyzjom Izby Skarbowej naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

• art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ poprzez uznanie, że umowa renty cywilnej zawarta na czas określony nie stanowi trwałego ciężaru w rozumieniu powołanego przepisu oraz
• art. 903 Kc poprzez uznanie, że konstytutywną cechą renty cywilnej jest zawarcie jej na czas nieokreślony.

Podnosząc powyższe zarzuty i przedstawiając na ich poparcie szeroką argumentację, a także powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego, zawarte w wyrokach III RN 192/99, III RN 193/99, III RN 194/99/, wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania Izbie Skarbowej w W. W odpowiedziach na skargi Izba Skarbowa wniosła o ich uwzględnienie. Wyjaśniła swoje stanowisko tym, że Sąd Najwyższy w powołanych przez skarżących wyrokach przyjął odmienną interpretację przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, niż zawarta w zaskarżonych decyzjach. Uznał m.in., że okres na jaki zawarto umowę renty nie jest elementem najistotniejszym umowy i wpływającym zasadniczo na możliwość dokonania odliczenia kwoty renty od dochodu do opodatkowania.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 219 Kpc w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zarządził połączenie obu spraw do łącznego rozpoznania i zważył, co następuje:

Skargi są zasadne. Przyznaje to zresztą w odpowiedzi na skargi organ, którego decyzje zostały zaskarżone.

Skład orzekający w tej sprawie podziela znaną stronom tego postępowania sądowego wykładnię art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dokonaną przez Sąd Najwyższy, w powołanych przez nie wyrokach, iż każda zawarta zgodnie z przepisami Kc umowa renty jest w świetle tego przepisu ciężarem o trwałym charakterze. Ze względu na przyjęcie odmiennego stanowiska w kwestii interpretacji tego przepisu przez organy podatkowe zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o NSA, był zobligowany uwzględnić skargi i uchylić wymienione w sentencji decyzje Izby Skarbowej w W. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.

Izba Skarbowa ponownie prowadząc postępowania w sprawie określenia podatnikom zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 i 1998 r. powinna zbadać, czy umowy renty odpowiadały wymogom, wynikającym z Kc i czy była causa do ustanowienia takich świadczeń, a także czy zostały, zgodnie z przyjętymi zobowiązaniami, spełnione.