Uzasadnienie
Podatnik w toku kontroli zwrócił się do inspektora kontroli skarbowej z wnioskiem o uwzględnienie prawa wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT. Uzasadniając odmowę, inspektor stwierdził, iż wyrażenie woli odliczenia w piśmie, a nie w fakturze korygującej, nie może być prawnie skuteczne.
Spór skupiał się wokół art. 10 w zw. z art. 19 ustawy o VAT. Zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy określi je w innej wysokości /art. 10 ustawy o VAT stan prawny na 1999 r./. W sprawie podatnik złożył stosowne deklaracje. Charakter jego działalności powoduje kilkakrotne korekty deklaracji. Zanim spółka zdążyła dokonać kolejnej korekty, wkroczył inspektor i "zamroził" prawo do odliczenia. Podatnik twierdził, że ze względu na to, że w trakcie kontroli podatnik nie może składać korekty deklaracji, na podstawie art. 10 ust. 2 może on złożyć stosowny wniosek i przedstawić wolę odliczenia. Jeżeli podatnik wykaże w sposób czytelny, jasny i zrozumiały przed wydaniem decyzji chęć odliczenia, organ podatkowy jest bezwzględnie zobowiązany do uwzględnienia owego wniosku.
Spółka powołała się na wyroki NSA z dnia: 24 stycznia 2001 r. III SA 3003/99 oraz z 4 kwietnia 2000 r. I SA 144/98, w których orzekł, iż w przypadku, gdy podatnik zadeklarował wolę odliczenia podatku naliczonego w innych okresach niż wynikające z art. 19 ustawy o VAT, organ podatkowy na podstawie art. 10 ust. 2 wydaje decyzję, w której uwzględnia podatek naliczony wykazany z wyprzedzeniem w deklaracji za miesiąc poprzedzający otrzymanie faktury. Różnica pomiędzy ww. wyrokami a omawianą sytuacją polega na tym, iż chęć odliczenia zadeklarowano w innej formie niż poprzez złożenie deklaracji.
Organy podatkowe podkreślały, że na mocy art. 10 ustawy o VAT podatnicy są obowiązani składać deklaracje podatkowe. Wskazały na treść uchwały NSA /FSP 9/97/, zgodnie z którą naruszenie przez podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej w terminie określonym wart. 10 ust. 1 w zw. z art. 26 ustawy o VAT i określenie przez urząd skarbowy zobowiązania w podatku od towarów i usług powoduje utratę przewidzianego w art. 19 ust. 1 tej ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zatem na podatniku ciąży bezwzględny obowiązek i zarazem prawo samoobliczenia podatku. Jeżeli podatnik nie skorzysta z tego prawa, organ tego za podatnika uczynić nie może /z jednym wyjątkiem w przypadku przedwczesnego złożenia deklaracji/. Powołane przez podatnika orzeczenia dotyczyły korekty przed wszczęciem kontroli.
NSA oddalił wszystkie skargi. Skład orzekający podzielił pogląd wyrażony w uchwale, powołanej przez organy podatkowe. Podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego, ale, ponieważ jest to jego prawo, musi być realizowane w prawnie przypisanej formie /deklaracja/. Nie ma innych możliwości realizacji tego prawa przez podatnika. Złożenie korekty deklaracji nie może nastąpić w trakcie kontroli skarbowej lub podatkowej. Inne rozumienie art. 19 ustawy o VAT pozbawiałoby kontrolę sensu. Zatem prawo do korygowania deklaracji kończy się z momentem wszczęcia kontroli. Ani organ podatkowy, ani organ kontroli skarbowej nie może zastępować księgowego u przedsiębiorcy. W razie przyjęcia stanowiska strony skarżącej, podatnicy mogliby nie prowadzić ewidencji, a z momentem wszczęcia kontroli wyrażaliby chęć odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego w dowolnej formie.
Nie można interpretować przepisów ustawy w zależności od specyfiki działalności podatnika. Nie można też z inspektora kontroli skarbowej albo organów podatkowych czynić kogoś, kto ma zaprowadzić porządek w dokumentacji podatnika. Jeżeli skarżąca nie jest w stanie zapanować nad deklaracjami, to oczekiwanie, iż zrobi to urząd kontroli skarbowej jest nieuzasadnione, gdyż nie znajduje oparcia w przepisach.