Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 6 października 1998 r., III SA 607/97

Teza

Przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ wiążą powstanie obowiązku w tym podatku z rozpoczęciem wykonywania czynności będących przedmiotem opodatkowania, a nie z momentem rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Alicja D. w grudniu 1993 r. rozpoczęła działalność handlową /zakup towarów/, a pierwszej sprzedaży dokonała w dniu 24 stycznia 1994 r.

Decyzją z dnia 4.09.1996 r. Urząd Skarbowy określił podatniczce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń-grudzień 1994 r., gdyż podatniczka przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży nie złożyła oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku, przewidzianego w art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - dalej ustawą o VAT.

W odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego Alicja D. podniosła m.in., że:

• nie przeprowadzono dowodu na okoliczność kiedy rozpoczęła działalność gospodarczą; gdyby przyjąć, że podjęła ją w 1993 r. to mogła korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT z uwagi na to, że wartość sprzedaży w poprzednim roku nie przekroczyła 1.2 mld zł.,
• nie została pouczona o potrzebie złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT,
• decyzja Urzędu Skarbowego oraz poprzednie decyzje uchylone przez Izbę Skarbową zawierały różne rozstrzygnięcia co do wysokości podatku.

Decyzją z dnia 19.03.1997 r. Izba Skarbowa uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego z 4.09.1996 r. i określiła zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń-grudzień 1994 r. w kwotach niższych niż organ I instancji, który - zdaniem Izby - bezpodstawnie zastosował art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT.

W uzasadnieniu swojej decyzji Izba Skarbowa wyjaśniła, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podlega sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług. Podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą w ciągu roku mogą wybrać zwolnienie od podatku. W tym celu są obowiązani złożyć w urzędzie skarbowym oświadczenie przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży czy wykonania usługi /art. 14 ust. 6 ustawy/. Oświadczenie to powinno określać przewidywaną wartość sprzedaży, przy czym nie mogła ona przekroczyć - w proporcji do okresu sprzedaży - 1,2 mld st. zł. Niezłożenie takiego oświadczenia powodowało powstanie obowiązku podatkowego w podatku VAT z chwilą dokonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu.

W niniejszej sprawie strona nie złożyła wymaganego oświadczenia, dlatego powinna naliczać podatek z tytułu sprzedaży towarów z chwilą rozpoczęcia czynności będących przedmiotem opodatkowania. Podatniczka w grudniu 1993 r. nabyła towar handlowy jednakże art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT odnosi się do tych podatników, którzy w poprzednim roku podatkowym nie tylko rozpoczęli działalności, ale przede wszystkim wykonywali czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej Alicja D. zarzuciła naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 ustawy o VAT. Zdaniem skarżącej zwolnienie od podatku w roku 1994, przewidziane w art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczyło podatników, którzy rozpoczęli działalność w 1993 r. chociaż nie dokonali w tym roku czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Skoro ustawodawca w przepisie tym określił pewną wartość sprzedaży, to ten przepis ma zastosowanie do wszystkich, którzy tej wartości nie przekroczyli, w tym również do tych podmiotów, które nie dokonały sprzedaży, a rozpoczęły działalność gospodarczą.

Potwierdza to art. 14 ust. 6, który mówi, że podatnicy rozpoczynający działalność w ciągu roku mogą, wybrać zwolnienie przez złożenie oświadczenia przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży. Zatem podatnik musiałby złożyć oświadczenie przed zaistnieniem sprzedaży nie mając możliwości oceny czy sprzedaż taka nastąpi. Wybór zwolnienia uzależniony jest więc od zdarzenia przyszłego i niepewnego.

Skarżąca podniosła też, że w styczniu 1994 r., gdy rejestrowała w Urzędzie Skarbowym ewidencję dla celów zryczałtowanego podatku dochodowego nie została pouczona o możliwości złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług wiążą powstanie obowiązku w tym podatku z rozpoczęciem wykonywania czynności będących przedmiotem opodatkowania, a nie z momentem rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Tak więc okoliczność, że skarżąca w 1993 r. podjęła działalność gospodarczą i w grudniu tego roku dokonała zakupu towarów jest dla celów podatku VAT bez znaczenia, skoro w 1993 r. nie dokonała czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zwolnienie podmiotowe przewidziane w art. 14 ust. 1 pkt 1 dotyczyło tylko podatników, którzy w poprzednim roku podatkowym, w tym przypadku w roku 1993, dokonywali sprzedaży towarów w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 3 i tych, u których wartość tej sprzedaży nie przekroczyła łącznie 1,2 mld st. zł.

Ponieważ skarżąca w roku 1993 nie dokonała żadnej sprzedaży towarów zwolnienie od podatku przewidziane w art. 14 ust. 1 pkt 1 nie miało do niej zastosowania.

Aby móc korzystać ze zwolnienia od podatku VAT w 1994 r. powinna złożyć oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży tj. przed dniem 24.01.1994 r., jak wymagał tego art. 14 ust. 6 ustawy o VAT.

Ponieważ skarżąca oświadczenia takiego w określonym terminie nie złożyła zasadnie uznały organy podatkowe, iż powstał po jej stronie obowiązek podatkowy w podatku VAT z chwilą dokonania pierwszej czynności opodatkowanej tym podatkiem.

Z uwagi na to, że warunek korzystania ze zwolnienia określonego w art. 14 ust. 6 ustawodawca sprecyzował jednoznacznie rozważania dotyczące tego, że oświadczenie o wyborze zwolnienia może dotyczyć zdarzeń przyszłych i niepewnych są bezprzedmiotowe.

Nie mogła mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji okoliczność, że skarżąca nie została poinformowana o możliwości złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT.

Z akt nie wynika, aby skarżąca zwracała się w tej sprawie do Urzędu Skarbowego zaś organy podatkowe nie są zobowiązane do informowania z urzędu podatników o ich prawach i obowiązkach wynikających z ustawy.

Skoro więc zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów prawa skarga, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podlegała oddaleniu.