Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 października 1990 r., III SA 643/90

Tezy

Grunt lub budynek zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej albo związany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie traci tego charakteru przez fakt czasowego zawieszenia takiej działalności.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Aleksandra K. na decyzję Wojewody W-skiego z dnia 25 maja 1990 r. w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości.

Uzasadnienie

Aleksander K. jest właścicielem zabudowanej nieruchomości, na której prowadził działalność rzemieślniczą w zakresie betoniarstwa. Urząd Skarbowy w L. dokonał wymiaru podatku od tej nieruchomości, opodatkowując część gruntów i budynków według stawek przewidzianych dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Od tej decyzji Urzędu Skarbowego Aleksander K. wniósł odwołanie, domagając się obniżenia podatku od części nieruchomości zajętej na prowadzenie działalności gospodarczej i wyjaśniając, że z dniem 27 lutego 1990 nastąpiła zmiana sposobu wykorzystywania części nieruchomości zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, o czym zawiadomił Urząd Skarbowy. Mianowicie z tym dniem zawiesił do odwołania produkcję materiałów budowlanych ze względu na brak popytu. Części nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej od tego dnia zajmuje na magazyn, a nie na produkcję. W związku z zawieszeniem działalności gospodarczej nie prowadzi produkcji i nie uzyskuje żadnych dochodów z zakładu, a zatem podatek powinien być obniżony stosownie do przepisów ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 12 poz. 50 ze zm./. Zdaniem podatnika, w świetle przepisów tej ustawy nie jest wystarczające samo zarejestrowanie lub wyrejestrowanie zakładu; istotne jest prowadzenie działalności. Wyrejestrowanie i ponowne zarejestrowanie zakładu odbija się niekorzystnie na ciągłości pracy zakładu i jego pracowników, a ponadto powoduje dodatkowe koszty.

Decyzją nr Fn-II-Rej.odw.III-30/90 z dnia 25 maja 1990 r. Wojewoda W-ski utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, stwierdzając, iż wymiar podatku jest zgodny z przepisami powołanej w decyzji ustawy oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 stycznia 1990 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 2 poz. 12/ a okoliczność, że w wykonywaniu działalności gospodarczej następuje przerwa, nie ma wpływu na wysokość opodatkowania nieruchomości związanej z tą działalnością. W świetle przepisów o działalności gospodarczej czasowa przerwa w prowadzeniu działalności na przykład z powodu urlopu, choroby, braku zamówień itp. nie jest uznawana za zaprzestanie działalności. Dowodem zaprzestania działalności gospodarczej do celów podatku od nieruchomości jest decyzja organu ewidencyjnego o wykreśleniu wpisu obejmującego tę działalność z ewidencji działalności gospodarczej. Problem ten został wyjaśniony w piśmie Ministerstwa Finansów - Departamentu Podatków i Opłat z dnia 17 kwietnia 1990 nr PO 6/KA-8002-0283/90.

Na decyzję Wojewody W-skiego Aleksander K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej niezgodność z prawem. W skardze podnosi, że ustawa o działalności gospodarczej nie rozstrzyga problemu zawieszenia działalności gospodarczej, i dlatego jako bezprawne określa stanowisko, iż tylko decyzja organu ewidencyjnego może służyć za dowód w jego sprawie. W odwołaniu wskazywał na okoliczności mówiące nie o zaprzestaniu działalności, lecz o jej czasowym zawieszeniu. Problem ten nie został szczegółowo wyjaśniony w powołanym piśmie Ministerstwa Finansów, a ponadto Dyrektor Departamentu tego Ministerstwa nie został ustawowo upoważniony do interpretacji i tworzenia tego rodzaju przepisów. Z powyższego wynika, że nadal stosuje się praktykę przepisów powielaczowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W-ski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Rozpoznając skargę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zasadne jest stanowisko skarżącego, że resortowe zalecenia i wytyczne, wydawane w formie tak zwanego "prawa powielaczowego", nie mogą stanowić źródła obowiązującego prawa, nie mają mocy powszechnie wiążącej i nie mogą być powoływane jako podstawa prawna decyzji. Nie oznacza to jednak, że naczelne organy administracji państwowej są pozbawione możliwości oddziaływania - w ramach nadzoru wewnętrznego - na podległe im organy w kierunku właściwego i jednolitego stosowania przepisów prawa. Podstawę takich działań dla Ministra Finansów stanowi art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./. W sprawie niniejszej pismo Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1990 r. zostało powołane nie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, lecz w jej uzasadnieniu jako argument wspierający, sama zaś sentencja decyzji była wynikiem zastosowania obowiązujących przepisów prawa i ich samodzielnej wykładni w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego. Wykładni tej nie można uznać za błędną.

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 12 poz. 50/ w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 28 grudnia 1989 r. /Dz.U. nr 74 poz. 443/ różnicuje opodatkowanie budynków i gruntów w zależności od tego, na jakie potrzeby te obiekty są zajęte. Odróżnia więc na przykład budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej lub zajęte na prowadzenie takiej działalności od budynków zajętych na cele mieszkalne, a grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - od pozostałych gruntów. W art. 5 ust. 3 ustawa ta wyjaśnia, że za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty zabudowane i nie zabudowane, służące na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Przez sposób wykorzystania budynku lub gruntu, o którym mowa w art. 6 ust. 3 tej ustawy, należy rozumieć to, na jakie cele lub potrzeby budynek albo lokal jest zajęty. Jeżeli zatem grunt lub budynek został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej albo jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie traci on tego charakteru przez fakt czasowego zawieszenia prowadzenia działalności. Nie przestaje bowiem być w tym okresie zajęty lub związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z jej zaprzestaniem, a dopiero to przesądza o zmianie przeznaczenia gruntu lub budynku. Podobnie ma się rzecz z budynkiem czy lokalem zajętym na cele mieszkalne, który nie traci tego charakteru przez fakt okresowego niezamieszkiwania w nim, bez zmiany przeznaczenia. O zmianie zatem sposobu wykorzystywania budynku, lokalu lub gruntu, który został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej lub był z nią związany, można mówić wtedy, gdy działalność gospodarcza przestanie być prowadzona, wtedy bowiem ustają potrzeby, na które obiekty te zostały zajęte.

Zgodnie z przepisami art. 18 i 19 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324/ o zaprzestaniu działalności gospodarczej podmiot gospodarczy jest obowiązany zawiadomić organ ewidencyjny, który dokonuje wykreślenia z ewidencji w drodze decyzji. Decyzja taka zatem stanowi dowód zaprzestania działalności gospodarczej, a tym samym zmiany przeznaczenia obiektów, które służyły tej działalności.

W związku z powyższym należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiadała przepisom prawa, i dlatego skarga na podstawie art. 207 par. 5 Kpa podlegała oddaleniu.