Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 3 października 1991 r., III SA 661/91

Tezy

Dodatek, wypłacony pracownikom spółki z tytułu wzrostu cen podstawowych artykułów żywnościowych, jest w istocie rekompensatą z tytułu podwyżki kosztów utrzymania i w 1989 r. nie został włączony do wynagrodzenia, zgodnie z par. 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1983 r. w sprawie podatku wyrównawczego /Dz.U. nr 42 poz. 189 ze zm./ nie mógł wchodzić do podstawy opodatkowania podatkiem wyrównawczym.

Uzasadnienie

Pracownicy spółki z o.o. otrzymywali dodatki z tytułu wzrostu cen podstawowych artykułów żywnościowych. Urząd skarbowy w grudniu 1990 r. wydał decyzję i wymierzył podatek wyrównawczy /13.843.626 zł/ od dochodów uzyskanych przez pracowników tej spółki. Powołał się na art. 104 Kpa oraz ogólnie na ustawę, z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku wyrównawczym /z późniejszymi zmianami/. Urząd skarbowy uważał bowiem, że dodatki te są składnikiem wypłacanych wynagrodzeń wynikających ze stosunku pracy i wliczane są do podstawy opodatkowania podatkiem wyrównawczym. Nie zostały one bowiem wyłączone z opodatkowania przez ustawę o podatku wyrównawczym.

Spółka z o.o, odwołała się od tej decyzji: Zarzuciła naruszenie par. 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1983 r. w sprawie podatku wyrównawczego. Nastąpiło to przez przyjęcie, że dodatki z tytułu wzrostu cen podstawowych artykułów żywnościowych nie mają charakteru rekompensat i włączone są do podstawy wymiaru podatku. O rekompensacyjnym charakterze dodatków świadczy również to zdaniem spółki z o.o. - że w jednostkach sfery pozabudżetowej nie podlegały one włączeniu do wynagrodzeń do końca 1989 r.

Spółka z o.o. wniosła więc o uchylenie decyzji urzędu skarbowego i o zwrot nadpłaconego podatku /1.663.034 zł/.

Izba skarbowa utrzymała w mocy decyzję

organu pierwszej instancji. Podtrzymała też zawartą w niej argumentację. Ustosunkowała się nadto do zarzutu naruszenie 32 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. Stwierdziła bowiem, że w tej sprawie przepis ten nie ma zastosowania.

Spółka z o.o odwołała się do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przedstawiła te same zarzuty co w odwołaniu do izby skarbowej. Stwierdziła też, że par. 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1983 r. w sprawie podatku wyrównawczego /Dz.U. nr 42 poz. 189/, który wyłączył rekompensaty, z tytułu podwyżki kosztów utrzymania z podatku wyrównawczego pod warunkiem, że nie zostały one włączone do wynagrodzenia - ma zastosowanie również do dodatków wprowadzanych zarządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1989 r.

Po rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga spółki z o.o. jest uzasadniona. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. zwolniły bowiem od podatku wyrównawczego między innymi rekompensaty z tytułu podwyżki kosztów utrzymania pod warunkiem, że nie zostały one włączone do wynagrodzenia. Regulacja ta nie była kontynuacją postanowień uchwały nr 24 Rady Ministrów z 1982 r. /która zwalniała rekompensaty od podatku wyrównawczego/.

Dlatego - zdaniem NSA - oczywiste jest że zwolnienie /na podstawie par. 2 pkt 6 rozporządzenia z 1983 r./ od podatku wyrównawczego rekompensat wynikających z podwyżki kosztów utrzymanie obejmowało wszelkie wypłaty o tym charakterze. które nie zostały włączone do wynagrodzeń.

Zwolnienie. to obejmuje również /zdaniem NSA/ dodatki z tytułu wzrostu cen podstawowych artykułów żywnościowych /wprowadzone w zarządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1989 r./. Jest to bowiem wyrównanie zwiększonych wydatków na koszty utrzymania. O rekompensacyjnym charakterze tych dodatków - według sądu - świadczy również to, że ich wysokość określona ryczałtowo w stosunku do poszczególnych grup artykułów żywnościowych nie zależała od wymiaru czasu pracy oraz liczby godzin faktycznie przepracowanych w miesiącu, za który były one płacone.

Dodatek płacono tylko raz, nawet wówczas, gdy kto pracował w kilku zakładach, bądź też gdy był zatrudniony w jednym zakładzie, lecz w wymiarze przekraczającym pełny wymiar czasu pracy.

Sąd stwierdził ponadto, że z treści zarządzenia wynika /par. 4 ust. 2/, że w zakładach pracy sfery pozabudżetowej, do której należy ta spółka z o.o., włączenie dodatków do stawek wynagrodzenia zasadniczego i innych składników wynagrodzenia nastąpiło dopiero od 1 stycznia 1990 r. Dlatego aż do czasu włączenia dodatku nie uwzględniono przy rozpatrywaniu uprawnień uzależnionych od wysokości zarobków.

W tej sytuacji NSA uznał, że dodatek ten był w istocie rekompensatą z tytułu podwyżki kosztów utrzymania i w 1989 r. nie został włączony do wynagrodzenia. Dlatego zgodnie z par. 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. nie mógł wchodzić do podstawy opodatkowania podatkiem wyrównawczym.

Organy podatkowe obu instancji - zdaniem NSA - błędnie interpretowały ten-przepis i zarządzenie z 1989 r. Naruszyły więc przepisy prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Dlatego NSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną w mocy decyzję organu pierwszej instancji.