Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 15 kwietnia 1998 r., III SA 665/97

Teza

Sąd może wzruszyć zaskarżoną decyzję /uchylić lub stwierdzić nieważność/ jedynie wtedy, gdy została ona wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r.

Uzasadnienie

Małżonkowie K. i małżonkowie C. w końcu 1995 r. dokonali wzajemnych darowizn na rzecz dzieci z przeznaczeniem na zakup instrumentów muzycznych, przy czym darowizny te zostały dokonane w wysokościach odpowiadających, bądź też zbliżonych do 15 procent dochodu małżonków, tj. w maksymalnej dopuszczalnej, zgodnie z art. 26 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wysokości. Wbrew jednak zarzutom skargi w pierwszej kolejności została zawarta /17 października 1995 r./ umowa na rzecz małoletniej Anny C. opiewająca na kwotę 2.884 zł, a po 18 dniach /4 listopada 1995 r./ została sporządzona umowa na rzecz małoletniej Małgorzaty K. opiewająca na kwotę 1.180 zł. W tych warunkach orzekające organy podatkowe kierujące się treścią art. 80 Kpa /stanowiącego zasadę swobodnej oceny dowodów/ i treścią art. 888 par. 1 Kc miały podstawy do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie nastąpiła kompensata kwoty 1.180 zł i w efekcie brak spełnienia umowy darowizny /nie wystąpiło świadczenie bezpłatne/, co uniemożliwiało skorzystanie z możliwości odliczenia kwoty 1.180 zł z podstawy obliczenia podatku /art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych/.

Ewa i Jerzy małżonkowie C. w zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1995 r. /PIT-31/ wykazali dochód męża z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez organ rentowy w wysokości 3.519,87 zł i dochód żony z wynagrodzenia za pracę w wysokości 5.762,56 zł. Od dochodu tego odliczyli oni m.in. darowiznę na rzecz małoletniej Hanny K. /darowiznę w imieniu obdarowanej odebrała matka Małgorzata K./ na zakup instrumentu muzycznego w wysokości 1.180 zł, tj. w wysokości odpowiadającej 15 procent osiągniętego w 1995 r. dochodu małżonków C. W aktach sprawy znajduje się umowa darowizny z dnia 4 listopada 1995 r. oraz protokół przesłuchania Krzysztofa K., z którego wynika, że zakupił używane pianino na giełdzie, ale faktu tego nie jest w stanie uprawdopodobnić. Jak wynika z akt sprawy Małgorzata i Krzysztof małżonkowie K. umową z dnia 17 października 1995 r. darowali na rzecz małoletniej Anny C. kwotę 2.884 zł także stanowiącą odpowiednik 15 procent osiągniętych przez nich w 1995 r. dochodów, również na zakup instrumentu muzycznego /pianina/.

Urząd Skarbowy w M.M. decyzją z dnia 11 grudnia 1996 r., wydaną na podstawie art. 104 Kpa, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 486 ze zm./ oraz art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, wymierzył małżonkom C. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1995 r. w kwocie 1.576 zł, tj. bez uwzględnienia wykazanej w zeznaniu darowizny w kwocie 1.180 zł, gdyż wzajemne obdarowanie z małżonkami K. spowodowało, że pieniądze darowane zostały zwrócone, a więc przesunięcie majątkowe nie nastąpiło. W odwołaniu od tej decyzji zarzucono, że przepisy prawne i przedstawione przez podatników dokumenty w pełni uzasadniają pomniejszenie dochodu o dokonaną darowiznę. Izba Skarbowa w S. decyzją z dnia 26 marca 1997 r. nr (...) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę, że darowizny dotyczyły kwot do wysokości 15 procent, tj. tyle ile można było odliczyć od dochodu przed opodatkowaniem zgodnie z art. 26 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podano także, że nastąpiło wzajemne obdarowanie się w wąskim kręgu dwóch rodzin, a pieniądze otrzymane od małżonków K. zostały w przeciągu niespełna miesiąca zwrócone w postaci darowizny dla córki małżonków K. W konkluzji podano, że darowizna w wysokości 1.180 zł została skompensowana darowizną otrzymaną od małżonków K. oraz że przekazanie kwot darowizn za pośrednictwem małoletnich dzieci wskazuje na to, że czynności te miały na celu obejście ustawy. W skardze na tę decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Ewę C. wniesiono o jej uchylenie i umorzenie postępowania podatkowego jako niezgodnego z prawem. W uzasadnieniu skargi podano m.in., że małżonkowie K. dokonali darowizny na rzecz córki skarżącej w kilka miesięcy po dokonaniu darowizny przez skarżącą i jej męża na rzecz córki małżonków K., oraz że w dacie dokonywania darowizny na rzecz córki małżonków K. skarżąca i jej mąż nie wiedzieli, że ich córka zacznie uczęszczać do szkoły muzycznej, i że niezbędny będzie zakup instrumentu muzycznego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że Sąd może wzruszyć zaskarżoną decyzję /uchylić lub stwierdzić nieważność/ jedynie wtedy, gdy została ona wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła. Małżonkowie K. i małżonkowie C. w końcu 1995 r. dokonali wzajemnych darowizn na rzecz dzieci z przeznaczeniem na zakup instrumentów muzycznych, przy czym darowizny te zostały dokonane w wysokościach odpowiadających, bądź też zbliżonych do 15 procent dochodu małżonków, tj. w maksymalnej dopuszczalnej, zgodnie z art. 26 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wysokości. Wbrew jednak zarzutom skargi w pierwszej kolejności została zawarta /17 października 1995 r./ umowa na rzecz małoletniej Anny C. opiewająca na kwotę 2.884 zł, a po 18 dniach /4 listopada 1995 r./ została sporządzona umowa na rzecz małoletniej Małgorzaty K. opiewająca na kwotę 1.180 zł. W tych warunkach orzekające organy podatkowe kierujące się treścią art. 80 Kpa /stanowiącego zasadę swobodnej oceny dowodów/ i treścią art. 888 par. 1 Kc miały podstawy do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie nastąpiła kompensata kwoty 1.180 zł i w efekcie brak spełnienia umowy darowizny /nie wystąpiło świadczenie bezpłatne/, co uniemożliwiało skorzystanie z możliwości odliczenia kwoty 1.180 zł z podstawy obliczenia podatku /art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych/. Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o NSA orzeczono, jak w sentencji.