Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 17 września 1992 r., III SA 676/92

Teza

Zapłacona cena towaru nie jest elementem składowym pojęcia "stanu towaru" w rozumieniu art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawa celnego /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./; możliwe jest ustalenie, że wartość celna towaru była niższa niż przyjęta w dniu odprawy celnej.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 15 kwietnia 1991 r. Dyrektor Urzędu Celnego w P. dokonał wymiaru cła od sprowadzonego przez skarżącą Spółkę w W. z Bułgarii keczupu.

Pismem z dnia 2 maja 1991 r. Spółka zwróciła się do Dyrektora Urzędu Celnego w P. informując, że została złożona reklamacja ze względu na niewłaściwą jakość keczupu oraz zapowiadając, że po uzyskaniu dokumentów w sprawie uwzględnienia reklamacji zwróci się o skorygowanie należności celnych. W kolejnym piśmie z dnia 10 czerwca 1991 r. Spółka zażądała korekty należności celnych, twierdząc że cło zostało wymierzone od wartości towaru w kwocie 14.080 USD, podczas gdy po uwzględnieniu reklamacji okazało się, że rzeczywista wartość towaru wynosiła 9.919,59 USD.

Dyrektor Urzędu Celnego w P., traktując wystąpienie Spółki jako żądanie wznowienia postępowania o wymiar cła, wydał 20 czerwca 1991 r. decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że wymiar cła został dokonany zgodnie z wartością keczupu, określoną w dokumentach zgłoszonych przy odprawie celnej. Po rozpoznaniu odwołania Spółki Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 29 sierpnia 1991 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego. Prezes GUC uznał, że skoro wartość celną keczupu ustalono na podstawie wiarygodnej faktury, dostarczonej przez stronę, żądania skarżącej nie są zasadne.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka W. wnosiła o uchylenie decyzji Prezesa GUC, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Skarżąca zarzucała w szczególności, że organy celne nie wzięły pod uwagę złożonego przez nią do akt dowodu w postaci protokółu wyspecjalizowanej i kompetentnej - jak twierdziła - firmy "Polcargo" Rzeczoznawstwo i Kontrola Towarów w Obrocie Międzynarodowym, z którego wynika, że wartość keczupu była w rzeczywistości niższa, niż przyjęto to przy dokonywaniu wymiaru cła. Prezes GUC zażądał dodatkowo od skarżącej bankowego dowodu zapłaty lub bankowego potwierdzenia, że skarżąca uzyskała zwrot nadpłaty. Wykonując to żądanie skarżąca nadesłała do akt wykaz stosownych rozliczeń z firmami z Sofii. (...)

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, wartością celną towaru - z zastrzeżeniem wyjątków, przewidzianych w art. 26-30 prawa celnego - jest cena za towar zgłoszony do odprawy celnej /wartość transakcyjna/, ustalona w sposób określony w prawie celnym. Jak to jednak już wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 1991 r., II SA 677/90 /OSP 1991 z. 11-12 poz. 264/, zapłacona cena towaru nie jest elementem składowym pojęcia stanu towaru w rozumieniu art. 23 ust. 1 prawa celnego, który to przepis nakazuje wymierzyć cło według stanu towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego. W rezultacie nie jest wyłączona możliwość ustalenia, że wskutek uwzględniania reklamacji z tytułu wad towaru celnego, istniejących w dniu dokonania zgłoszenia celnego, ostatecznie za towar zapłacona została cena niższa, niż cena z dnia dokonywania odprawy celnej. W konsekwencji możliwe jest ustalenie, że wartość celna towaru była niższa, niż wynikało to z dowodów istniejących w dniu dokonywania odprawy celnej. Ustalenia tego można dokonać zarówno w toku postępowania odwoławczego, jak i w wypadku, gdy wady wyjdą na jaw już po nabraniu przez decyzję o wymiarze cła charakteru decyzji ostatecznej /art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa/ - w toku postępowania o wznowienie postępowania o wymiar cła. Jest przy tym oczywiste, że ponieważ kwestionowanie wartości towaru po dopuszczeniu go do obrotu na polskim obszarze celnym ogranicza możliwość dokonania sprawdzenia podanych twierdzeń strony w drodze oględzin towaru, to dowody na okoliczność, iż zapłacona cena /wartość transakcyjna/ była w rzeczywistości niższa, muszą być niewątpliwe, a obowiązek dostarczenia takich dowodów ciąży na stronie, która się na to powołuje.

W niniejszej sprawie skarżąca Spółka powołała się na dołączony przez nią do akt protokół kontroli, sporządzony dnia 25 czerwca 1991 r. przez "Polcargo" - Rzeczoznawstwo i Kontrola Towarów w Obrocie Międzynarodowym - Gdynia oraz na rozliczenie należności i zobowiązań z firmami z Sofii. (...)

Prezes Głównego Urzędu Ceł w ogóle nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do protokółu, sporządzonego przez "Polcargo", a co do wspomnianego rozliczenia, ograniczył się do stwierdzenia, iż rozliczenie to w żadnym razie nie może być uznane za dowód dokonania zapłaty niższej ceny za keczup. Tego rodzaju stanowisko narusza jednak art. 7 i art. 77 Kpa, nakazujące organowi administracji zebranie i rozważenie całego materiału dowodowego, a także art. 8 Kpa, zobowiązujący do prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. (...)

Brak podjęcia właściwych działań w tym zakresie ocenić należy, jako naruszenie, które miało wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa po to, by organy celne przy ponownym rozpoznaniu sprawy doprowadziły do zebrania pełnego materiału dowodowego i dopiero wówczas materiał ten oceniły, tak aby można było ustalić, czy stanowisko skarżącej jest trafne.