Uzasadnienie
Decyzjami z dnia 15, 16 i 21 lutego 1990 r., zawartymi w zgłoszeniach celnych o numerach odpowiednio 16/0854, 18/0854 i 21/0854, Dyrektor Urzędu Celnego w N.T. ustalił należności celne w kwotach 44.477.000 zł, 39.792.000 zł i 29.159.000 zł od wykładzin podłogowych, nadesłanych z Belgii dla Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "P." w N.T. Za podstawę wymiaru cła przyjęto podaną w deklaracjach wartości celnej wartość towaru odpowiednio w wysokości 148.259.000 zł, 132.641.379 zł i 97.199.244 zł, ustaloną w wyniku przeliczenia ceny zakupu podanej w funtach angielskich, i zastosowano stawkę celną 30 procent od wartości celnej zgodnie z pozycją 5705.00 taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1989 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 75 poz. 448/. Decyzje te zawarte są na druku i nie zawierają uzasadnienia.
W odwołaniu od powyższych decyzji Przedsiębiorstwo "P." wnosiło o ich zmianę i zmniejszenie wyliczonego cła ze względu na obniżenie przez dostawcę ceny zakupu wykładziny z 0,80 funta na 0,60 funta za 1m2, dokonane na skutek reklamacji odwołującego się Przedsiębiorstwa, dotyczącej jakości nadesłanego towaru. Przedsiębiorstwo w odwołaniu wniosło również o uwzględnienie przy wymiarze cła, że wykładzina podłogowa powinna być zaklasyfikowana do pozycji 5704.90 taryfy celnej, którą wskazał dostawca wykładziny w wystawionym dowodzie.
Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 16 maja 1990 r. nr KT.II.5540-230/90, wydaną na podstawie art. 23 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/ oraz par. 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1989 r., zmienił zaskarżone decyzje w taki sposób, że zaklasyfikował wykładziny podłogowe do pozycji 5704.90 taryfy celnej ze stawką celną 25 procent od wartości celnej i ustalił cło od wartości podanej w deklaracji wartości celnej, to jest w wysokości przyjętej za podstawę wymiaru cła w decyzjach organu celnego I instancji. Odmowę obniżenia wartości celnej uzasadnił tym, że stosownie do art. 25 ust. 1 prawa celnego wartością celną towaru jest cena zapłacona lub mająca być zapłaconą za towar zgłoszony do odprawy celnej /cena transakcyjna towaru z momentu zawierania umowy/, a zarazem cena mająca być zapłaconą za towar w dniu zgłoszenia do odprawy celnej. Przepis art. 23 ust. 1 prawa celnego bowiem stanowi, że cło wymierza się według stanu towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł, na stan towaru składa się również jego cena, a tą w dniu odprawy celnej było 0,80 funta, podane na rachunku zakupu nr 1002. Dalsze zmiany ceny kupna nie mogą wpływać na cenę podaną do obliczenia wartości towaru w dniu odprawy celnej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "P." w N.T. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. W obszernym wywodzie przedstawia przebieg odprawy celnej i trudności związane z tą odprawą, zwłaszcza w kwestii dokładnego sprawdzenia nadesłanego towaru pod kątem jakości i ilości, jak również dalsze trudności związane z telefonicznym uzgodnieniem z dostawcą obniżenia ceny zakupu wykładziny wobec stwierdzenia obniżonej jej jakości. Ze względu na niską jakość wykładziny dostawca - kierując się brzmieniem par. 4 umowy o współpracy - obniżył cenę 1 m2 do 0,60 funta. Jednakże organy celne obu instancji, rozpatrujące sprawę wymiaru cła za wykładzinę, nie uwzględniły obniżonej ceny. Podnosząc, że interpretacja wartości celnej określonej w art. 25 ust. 1 prawa celnego, dokonana przez organy celne, jest nieprawidłowa, strona skarżąca zauważa, że jest w posiadaniu dowodów z dnia 26 lutego 1990 r. i z dnia 4 czerwca 1990 r., w których Główny Urząd Ceł dokonuje sprzecznych ze sobą interpretacji pojęcia "wartość celna"; w jednym wypadku uznaje, że jest nią cena zapłacona wraz z podatkiem towarowym, a w drugim wypadku - że jest to cena transakcyjna pomniejszona o podatek towarowy. Natomiast w zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdza, że wartością celną jest cena transakcyjna, to jest cena towaru w momencie zawierania umowy, a zarazem cena mająca być zapłaconą za towar w dniu zgłoszenia do odprawy celnej. Są to więc trzy różne definicje pojęcia "wartość celna" - mimo że jest to jedna kategoria prawna - z którymi wiążą się trzy różne kategorie ekonomiczne. Wskazuje to na dowolność w interpretacji przepisów prawa i na poczucie zagrożenia u klientów urzędów celnych, wywołane przewlekłym postępowaniem administracyjnym, w którym zamrożone są należności w postaci nienależnego cła. W końcu skarżące Przedsiębiorstwo twierdzi, że z porównania art. 23 ust. 1 i art. 25 ust. 1 prawa celnego wynika, iż ustawa daje możliwość porównania trzech kategorii, to jest ilości i jakości towaru składającej się na stan towaru w dniu zgłoszenia do odprawy celnej oraz ceny towaru zapłaconej lub mającej być zapłaconą, która nie jest związana z dniem dokonania zgłoszenia. Przepisy prawa powinny nie tylko uwzględniać interes Skarbu Państwa, ale również bronić słusznego interesu strony.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wnosi o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, i wyjaśnia, że decyzja z dnia 4 czerwca 1990 r. /powołana w skardze/, w której od ceny zakupu odliczono podatek zwracany przy wywozie towarów poza obszar celny Republiki Federalnej Niemiec, jest zgodna z obowiązującymi wytycznymi, zawartymi w okólniku nr 1 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 7 maja 1990 r.; wytyczne ustalają, że gdy zgłaszający towar do odprawy celnej podjął działania mające na celu zwrot tego podatku od wartości dodanej, przy wymiarze cła należy odliczać ten podatek od ceny transakcyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należy uznać za uzasadnioną, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim oceny Sądu wymaga kwestia, czy obniżenie ceny zakupu towaru będącej wartością celną, dokonane po zgłoszeniu towaru do odprawy celnej i wymiarze cła, uzasadnia zmianę ustalonego wymiaru, jak tego domaga się strona skarżąca, czy też cena zakupu towaru jest elementem "stanu towaru z dnia zgłoszenia go do odprawy celnej" i jej obniżenie po tym dniu nie może mieć wpływu na wymiar cła, jak to wynika ze stanowiska organu odwoławczego.
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/ w rozdziale 2 "Zasady obrotu towarowego z zagranicą" postanawia, że podstawą wymiaru cła jest wartość celna, o której mowa w art. 25 ust. 1 /zasada określona w art. 4 ust. 2 tej ustawy/, oraz że wysokość cła ustala się przez zastosowanie stawki celnej do podstawy wymiaru cła /art. 4 ust. 4 ustawy/. Zasadą jest także - w myśl art. 23 ust. 1 prawa celnego - że cło wymierza się według stanu towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Pojęcie wartości celnej towaru wyjaśnia powołany art. 25 ust. 1 omawianej ustawy, stanowiący, że wartością tą jest cena zapłacona lub mająca być zapłaconą za towar zgłoszony do odprawy celnej /wartość transakcyjna/.
Jak wynika z materiału dowodowego, w niniejszej sprawie strona skarżąca, zgłaszając do odprawy celnej zakupioną za granicą wykładzinę, przedstawiła jednocześnie rachunki zakupu wykładziny o nr 1001 i 1002, w których podano wartość zakupu w funtach angielskich odpowiednio w wysokości 9.179,56 i 8.212,58, wynikającej z przeliczenia ilości wykładziny i ceny 0,80 funta za 1 m2. Przedstawiła także rachunek nr 1009, opiewający na wartość zakupu 6.051,88 funta, uwzględniającą cenę 0,60 funta za 1 m2 wykładziny. Wartości celne, wynikające z przeliczenia wartości zakupu na złote polskie, określone zostały w deklaracjach wartości celnych, sporządzonych przez skarżące Przedsiębiorstwo, i w tej wysokości przyjęte za podstawę wymiaru cła w decyzjach Dyrektora Urzędu Celnego w N.T. W omawianym stanie prawnym i faktycznym stanowisku organu celnego I instancji nie można było zarzucić działania niezgodnego z prawem.
Jednakże sytuacja, jaka była w dniu zgłoszenia wykładziny do odprawy celnej, uległa zmianie w postępowaniu odwoławczym, gdyż na skutek reklamacji złożonej przez skarżące Przedsiębiorstwo, dotyczącej jakości nadesłanej wykładziny /stwierdzenia wad jakościowych/, sprzedawca obniżył cenę zakupu wykładziny ujętej w rachunkach nr 1001 i 1002 z 0,80 funta do 0,60 funta za 1 m2,przesyłając w tym celu stosowne noty kredytowe. Dowody te stanowiły wraz z innymi dowodami w sprawie całokształt materiału dowodowego, podlegającego ocenie organu odwoławczego stosownie do jego uprawnień wynikających z art. 138 Kpa. Taka ocena została dokonana, jednakże nie można się zgodzić ze stanowiskiem zajętym w zaskarżonej decyzji, ponieważ pogląd, iż cena towaru stanowi element składowy pojęcia "stan towaru", określonego w art. 23 ust. 1 prawa celnego, nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Podstawę wymiaru cła stanowi wartość celna tego towaru, którą jest cena zapłacona lub mająca być zapłaconą, przy czym - jak to trafnie wywodzi strona skarżąca - wartość celna nie jest związana z dniem zgłoszenia. W pojęciu wartości celnej więc mieści się także cena obniżona przez sprzedawcę na skutek wad jakościowych towaru. W związku z tym należy stwierdzić, że gdy po wydaniu decyzji o wymiarze cła przez organ I instancji, w wyniku ujawnionych wad jakościowych towaru sprzedawca obniży wartość celną towaru /wartość transakcyjną/, to przepisy art. 23 ust. 1 i art. 25 ust. 1 prawa celnego nie stoją na przeszkodzie uwzględnieniu tego faktu w trybie postępowania odwoławczego bądź postępowania prowadzonego w trybie nadzoru.
Z tych powodów zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia, podlegała uchyleniu na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 208 Kpa.