Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 26 stycznia 1996 r., III SA 681/95

Teza

Decyzja określająca, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, zobowiązanie w podatku od towarów i usług już po zapłaceniu podatku jako wydana bez podstawy prawnej jest dotknięta wadą nieważności - z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Sentencja

1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie

Decyzją z 6.2.1995 r. (...), wydaną na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, sprostowaną postanowieniem z 16.3.1995 r., Urząd Skarbowy w W. - po stwierdzeniu faktu niewykonania zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług poprzez nieuiszczenie tego podatku za 1994 r. - określił S. K. wysokość należnego podatku na 224,20 zł i zobowiązał stronę do jego uiszczenia wraz z należnymi odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia, w którym zgodnie z przepisami wpłata winna nastąpić. Decyzję podpisała osoba p.o. Głównego Księgowego Urzędu.

W odwołaniu podatnik wniósł o uchylenie decyzji wydanej z rażącym naruszeniem art. 7-9 i art. 10 par. 1 Kpa. S. K. wykonujący zawód adwokata i z tego tytułu będący podatnikiem podatku od towarów i usług stwierdza, że wprawdzie dokonał autokorekty deklaracji VAT od początku 1994 r. o przychody z tłumaczeń, ale równocześnie nie uzyskał od organów podatkowych rozstrzygnięcia co do obowiązku opłacania podatku VAT od przychodów z tego rodzaju usług.

Izba Skarbowa w W. decyzją z 3.4.1995 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, wskazując w uzasadnieniu, że podatnik złożył 30.11.1994 r. deklarację VAT-7 korygującą zobowiązania za okres od stycznia do października 1994 r., z której wynikało, że nie opodatkował świadczonych przez siebie usług tłumacza przysięgłego. Decyzja Urzędu Skarbowego - stwierdza Izba Skarbowa - nie odnosi się do przyczyn, z powodu których podatnik ww. usług nie opodatkował. Jest jedynie konsekwencją złożenia korekty deklaracji podatkowej oraz wpłaty zobowiązania podatkowego w kwocie niższej od wynikającej z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, art. 21 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i par. 11 i par. 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuca naruszenie przepisów art. 9 i art. 12 Kpa przez udzielenie mu wyjaśnień na temat opodatkowania osiąganych przychodów z blisko pięciomiesięcznym opóźnieniem, przy czym w wyjaśnieniach pominięto istotę przedmiotu sporu.

Miała zatem miejsce obraza postanowień art. 7 i art. 8 Kpa. Naruszono również art. 10 par. 1 w zw. z art. 9 i art. 67 par. 1 Kpa. Ponadto miało miejsce uchybienie postanowieniom art. 29 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, par. 3 ust. 3 pkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1993 r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego, a także naruszenie zasady równości obywateli w państwie prawa.

Przedmiotem sporu jest ustalenie, czy podatnik winien zapłacić wyliczony VAT, skoro jest on nienależny w świetle oczywistego braku podstawy. Obok wykonywania zawodu adwokata skarżący osiąga przychody ze świadczenia usług tłumacza przysięgłego, z których rozliczał się /zamierzał się rozliczać/ płacąc zryczałtowany podatek dochodowy. Organ podatkowy nie wskazał na ewentualne wadliwości dokonywanych rozliczeń.

Na skutek różnicy poglądów podatnik sam wystąpił do Urzędu Skarbowego o określenie prawidłowego rozliczenia się z podatków. Wobec tego, że uzyskane stanowisko Urzędu Skarbowego nie było przekonujące, a uzyskanie stanowiska Izby Skarbowej przedłużało się, podatnik złożył skorygowaną deklarację na podatek od towarów i usług, na którą powołują się organy. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podkreślając, że fakt wydania decyzji nie zamykał podatnikowi drogi do żądania wszczęcia postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zasady opodatkowania.

Po rozpoznaniu skargi NSA doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wydana została z takim naruszeniem prawa - innym niż wskazane przez skarżącego - że ostać się nie może.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, wskazanym jako podstawa podjęcia decyzji przez Urząd Skarbowy, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego w sytuacji, kiedy podatnik, mimo zaistnienia okoliczności, z którymi prawo łączy powstanie zobowiązania podatkowego, tego zobowiązania nie wykonał.

30.11.1994 r. podatnik złożył Urzędowi Skarbowemu deklaracje VAT-7 na podatek od towarów i usług korygujące wcześniej złożone deklaracje na ten podatek za I kw. 1994 r., IV, V, VI, VII, VIII, IX 1994 r., w których obok przychodów z usług adwokackich wykazał przychody z wykonywania usług tłumacza przysięgłego nie objęte deklaracjami pierwotnie złożonymi. Według znajdującego się w aktach zestawienia, sporządzonego przez pracownika Urzędu Skarbowego, różnica w podatku wyniosła w sumie 9.163.000 zł i została przez podatnika uregulowana 9.12.1994 r.

Nie było zatem uzasadnienia do zastosowania w odniesieniu do niego art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a decyzja Urzędu z 6.2.1995 r. określająca wysokość jego zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za 1994 r. w kwocie 224,10 zł jako wydana bez podstawy prawnej jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Decyzja Izby Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję nieważną wydana została z rażącym naruszeniem prawa /jw. art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.

Jeśli na skutek rozliczenia przez Urząd Skarbowy /czynności materialno-techniczne/ dokonanej przez podatnika wypłaty różnicy podatku częściowo na pokrycie zadeklarowanego podatku, a częściowo na należne odsetki za zwłokę na koncie S. K. powstała zaległość, to dla jej zlikwidowania należało podjąć kroki przewidziane w przepisach regulujących tryb postępowania w zakresie rachunkowości urzędów skarbowych i, w miarę potrzeby, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 3 Kpa, w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, orzekł jak w sentencji.