Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 27 stycznia 1995 r., III SA 689/94

Teza

Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ skarżący mógł być zwolniony od tego podatku pod warunkiem złożenia urzędowi skarbowemu stosownego oświadczenia w terminie 60 dni po wejściu w życie ustawy /art. 48 cyt. ustawy/.

W związku z tym, iż skarżący nie złożył w terminie oświadczenia o wyborze zwolnienia stał się płatnikiem podatku od towarów i usług zobowiązanym między innymi do prowadzenia ewidencji, o której mowa w art. 27 ust. 4 cytowanej ustawy oraz do składania miesięcznych deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług VAT-7.

Wypełniona jest zatem hipoteza art. 27 ust. 5 pkt 1 cytowanej ustawy, gdyż skarżący naruszył wyżej opisane obowiązki dotyczące określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania i prawidłowe jest wymierzenie podatku przy zastosowaniu stawki 22 proc.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 17 grudnia 1993 r. Urząd Skarbowy w O. ustalił Andrzejowi M. podatek od towarów i usług za okres od 5 lipca do 31 października 1993 r. w wysokości 41.903.000 zł. W uzasadnieniu Urząd Skarbowy stwierdził, iż w 1992 r. A. osiągnął obrót przekraczający 600 mln zł i w związku z tym, że nie skorzystał z możliwości wyboru zwolnienia od podatku wynikającego z treści art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ był zobowiązany między innymi do prowadzenia ewidencji określającej przedmiot i podstawę opodatkowania /art. 27 ust. 4 cyt. ustawy/ oraz do składania comiesięcznych deklaracji podatkowych. Skarżący nie złożył deklaracji za miesiące: lipiec - październik 1993 r. i w związku z powyższym organ podatkowy na podstawie zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów ustalił obroty za wyżej wymieniony okres a następnie ustalił podatek przy zastosowaniu stawki 22 procent.

W dniu 28 grudnia 1993 r. Andrzej M. złożył wniosek w przedmiocie zaniechania poboru podatku od towarów i usług za okres od 5 lipca 1993 r. do 31 października 1993 r. oraz w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku od towarów i usług podnosząc w uzasadnieniu, iż omyłkowo, z uwagi na brak doświadczenia wypełnił niewłaściwe oświadczenie podatkowe, w którym podał wartość sprzedaży w 1992 r. nie większą niż 600 mln, gdy faktycznie przekraczała ona kwotę 600 mln zł. Urząd Skarbowy w O. decyzją z dnia 28 stycznia 1994 r. odmówił Andrzejowi M. zaniechania poboru podatku od towarów i usług powołując się na treść art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. - o zobowiązaniach podatkowych. W uzasadnieniu organ podatkowy stwierdził, iż A. M. stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (...) z dnia 8 stycznia 1993 r. winien był złożyć oświadczenie o skorzystaniu ze zwolnienia podatkowego w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie ustawy. W związku z tym, że oświadczenia nie złożył oraz nie prowadził ewidencji określonej w cyt. ustawie, Urząd w sposób zgodny z prawem dokonał wymiaru podatku. Odnośnie okoliczności dotyczących zaniechania poboru podatku organ podatkowy stwierdzi, iż odwołujący nie przedstawił okoliczności, które uzasadniałyby zaniechania poboru podatku zaś pomyłka co do wysokości osiągniętego obrotu w 1992 r. nie uzasadnia zaniechania poboru podatku. Powyższą decyzję zaskarżył A. M. wnosząc o jej uchylenie i zaniechanie poboru podatku od towarów i usług za okres 5 lipca - 31 października 1993 r. W odwołaniu ponownie podnosił, iż będąc w dobrej wierze omyłkowo wypełnił zeznanie podatkowe i w przekonaniu, że jest zwolniony od podatku nie prowadził ewidencji zakupu i sprzedaży dla celów podatku VAT.

Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 4 maja 1994 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję podając w uzasadnieniu, iż A. M. nie przedstawił żadnych argumentów, które wskazywałyby, iż zachodzą warunki gospodarczo lub społecznie uzasadniające zaniechanie poboru podatku ani też, że pobranie podatku zagroziłoby zdolności gospodarczej Zakładu lub egzystencji podatnika. Jedynym argumentem podanym przez A. M. było omyłkowe zaniżenie wartości sprzedaży poniżej 600 mln zł i w związku z tym nie złożenie oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku. Powyższa argumentacja, zdaniem Izby Skarbowej nie uzasadnia zaniechania poboru podatku, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych

Od powyższej decyzji A. M. złożył w dniu 6 czerwca 1994 r. skargę wnosząc o jej uchylenie, zarzucając decyzji obrazę art. 8 ust. 2 cyt. ustawy oraz art. 77 Kpa przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych oraz błędną ocenę zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniu podnosił, iż jest początkującym podatnikiem, że roczny dochód wyniósł w 1993 r. 20.914.964 zł, że nie uszczuplił dochodów Skarbu Państwa, ani też nie dopuścił się żadnego oszustwa podatkowego, że nie pobierał od klientów podatku przy sprzedaży towarów. Wyjaśnił, iż sytuację materialną opisał w odwołaniu, zaś wpłacając podatek został zmuszony do zapożyczenia się u znajomych. Ponadto sytuacja majątkowa wynikała z oświadczeń podatkowych, że organ podatkowy nie żądał żadnych innych dokumentów, które świadczyłyby o jego kondycji finansowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie wywodząc, iż podniesione w skardze zarzuty są bezzasadne, że kwestia nie pobierania przez skarżącego podatku od klientów przy sprzedaży towarów nie była podnoszona w postępowaniu przed organami podatkowymi, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na istnienie okoliczności gospodarczo lub społecznie uzasadniających zastosowanie instytucji zaniechania poboru podatku natomiast w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że sytuacja materialna skarżącego nie odbiega od sytuacji materialnej innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Nie zachodzi również przypadek zagrożenia zdolności gospodarczej lub egzystencji skarżącego, gdyż przed podjęciem decyzji przez Izbę Skarbową wpłacił podatek, zaś okoliczności skąd skarżący uzyskał powyższe środki nie mogą być przedmiotem badania organu podatkowego i nie stanowią przesłanek z art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - skarżący mógł być zwolniony od tego podatku pod warunkiem złożenia Urzędowi Skarbowemu stosownego oświadczenia. Oświadczenie takie mógł skarżący złożyć w terminie 60 dni po wejściu w życie ustawy /art. 48 cyt. ustawy/. W związku z tym, iż skarżący nie złożył w terminie oświadczenia o wyborze zwolnienia, stał się płatnikiem podatku od towarów i usług zobowiązanym między innymi do prowadzenia ewidencji, o której mowa w art. 27 ust. 4 cyt. ustawy oraz do składania miesięcznych deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług VAT-7. Wypełniona jest zatem hipoteza art. 27 ust. 5 ust. 1 cyt. ustawy, gdyż skarżący naruszył wyżej opisane obowiązki, a dotyczące określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania i prawidłowe jest wymierzenie podatku przy zastosowaniu stawki 22 procent. Natomiast odnośnie zaniechania w całości poboru podatków stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ organy podatkowe mogą zaniechać poboru podatku w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych, zwłaszcza gdy pobranie podatku mogłoby zagrozić zdolności gospodarczej zakładu lub egzystencji podatnika. Rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie następuje w ramach uznania administracyjnego, poprzedzonego wszechstronnym i pełnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych sprawy, a następnie ocena ustalonych w ten sposób okoliczności faktycznych musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Skarżący nie przedstawił w toku postępowania podatkowego żadnych argumentów wskazujących o istnieniu przesłanek przewidzianych w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy. Natomiast poczynione przez organ podatkowy ustalenia w postaci protokołu o stanie majątkowym z dnia 25 kwietnia 1994 r. oraz wysokości deklarowanego dochodu pozwoliły w sposób precyzyjny określić sytuację materialną skarżącego. Z tego też względu należy stwierdzić, iż przeprowadzona kontrola nie wykazała naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, która miałaby istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec nie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł jak w sentencji.