Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 16 czerwca 1999 r., III SA 7064/98

Teza

W ustępie 2 art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ przytoczono tylko niektóre przypadki ustalania dnia powstania nadpłaty. W pozostałych przypadkach, zgodnie z regułami języka polskiego, datą powstania nadpłaty jest dzień dokonania wpłaty nienależnej lub wyższej od należnej.

Uzasadnienie

Dnia 21 października 1996 r. Mariusz G. uiścił przekazem pocztowym kwotę 600 zł. tytułem opłaty skarbowej od wniosku o zezwolenie na wykonywanie czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego. Pismem z dnia 14 sierpnia 1997 r. wystąpił do Urzędu Skarbowego o zwrot nadpłaconej kwoty wraz z odsetkami. Zapłacona kwota 600 zł., zgodnie z par. 54 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ należna była od zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej oraz od koncesji.

Tymczasem w przypadku Mariusza G. należna opłata skarbowa wynosiła tylko 20 zł., na podstawie punktu 2 wymienionego wyżej par. 54 /"od pozostałych zezwoleń nie obejmujących działalności gospodarczej"/.

Dnia 22 grudnia 1997 r. i Urząd Skarbowy zwrócił Mariuszowi G. 580 zł. oraz odsetki w kwocie 96,60 zł. Pismem z dnia 5 stycznia 1998 r. Mariusz G. wystąpił o dalsze odsetki w kwocie 250,90 zł., argumentując, że w świetle art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, odsetki powinny być liczone od 21 października 1996 r., tzn. od dnia dokonania wpłaty.

Z poglądem tym nie zgodził się Urząd Skarbowy, który decyzją z dnia 23 marca 1998 r. określił odsetki na 96,60 zł. Jego zdaniem, zwrot nadpłaty opłaty skarbowej uiszczonej w oparciu o par. 54 pkt 1 wspomnianego na wstępie rozporządzenia, może nastąpić jedynie na wniosek. Za dzień, od którego liczy się oprocentowanie, należy zatem uznać dzień złożenia wniosku.

Mariusz G. uznał, że teza organu I instancji nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa i wniósł odwołanie.

Decyzją z dnia 3 września 1998r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając pogląd organu I instancji. Jako podstawę prawną powołała art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z art. 330 Ordynacji podatkowej. Jej zdaniem, odsetki należały się od 26 sierpnia 1997 r.

Mariusz G. wniósł skargę na decyzję Izby Skarbowej, powtarzając pogląd, że skoro nie zachodzą trzy wyjątki wyliczone w art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, to datą powstania nadpłaty jest dzień wpłacenia opłaty skarbowej na konto Urzędu Skarbowego.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, tym razem stając na stanowisku, że zwrot nadpłaty został dokonany na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./, w trybie określonym w par. 17 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. w sprawie sposobu pobierania, uiszczania i zwrotu opłaty skarbowej (...) /M.P. nr 25 poz. 193 ze zm./. Zdaniem Izby, skoro postępowanie toczyło się na wniosek, to trafnie naliczono odsetki od dnia wpływu wniosku. W konsekwencji art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie został naruszony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nadpłata podlega oprocentowaniu od dnia powstania nadpłaty, jeżeli jej zwrot nie nastąpił w terminie 3 miesięcy. Przepis ten miał w sprawie zastosowanie, gdyż nadpłata powstała przed 1 stycznia 1998r./art. 330 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. W ustępie 2 artykułu 29 przytoczono niektóre tylko przypadki ustalania dnia powstania nadpłaty. W pozostałych przypadkach, zgodnie z regułami języka polskiego, datą powstania nadpłaty jest dzień dokonania wpłaty nienależnej lub wyższej od należnej.

W sprawie rozpatrywanej nie zachodził żaden z trzech przypadków wymienionych w art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Ani wspomniany przepis, ani żaden inny przepis prawa nie nakazywały uważać za datę powstania nadpłaty dnia złożenia wniosku o jej zwrot. Swoją tezę organy podatkowe obu instancji postawiły bez żadnej podstawy prawnej. Nie dawała takiej podstawy przytoczona w odpowiedzi na skargę ustawa z dnia 31 stycznia 1989r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./, ani wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Ubocznie tylko zauważyć należy, że powołany przez Izbę Skarbową par. 17 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. w sprawie sposobu pobierania, uiszczania i zwrotu opłaty skarbowej (...) /M.P. nr 25 poz. 193 ze zm./ przewidywał, że zwrot opłaty skarbowej następuje z urzędu. W okolicznościach sprawy odsetki należą się skarżącemu od dnia 21 października 1996r. Bezsporne jest między stronami, że trzymiesięczny termin zwrotu nadpłaty, określony w art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, nie został przez Urząd Skarbowy zachowany. Skoro zaskarżona decyzja błędnie określała wysokość odsetek, podlegała uchyleniu na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 55 ust. 1 tejże ustawy.