Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 3 września 1999 r., III SA 7512/98

Teza

Z treści par. 40 ust. 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 lipca 1997 r. w sprawie zakresu i zasad wykonywania szczególnego nadzoru podatkowego /Dz.U. nr 86 poz. 545/ wynika dla podatnika uprawnienie do prowadzenia zarówno specjalnych ksiąg, jak i dokumentacji z użyciem komputera. Jedynym warunkiem jest wystąpienie podmiotu do dyrektora urzędu kontroli skarbowej ze stosownym wnioskiem o ustalenie w tym zakresie szczegółowych zasad prowadzenia tych ksiąg i dokumentów.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Browaru (...) Spółka z o.o. w (...) na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 lipca 1998 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na prowadzenie w systemie komputerowym dokumentacji produkcyjnej i na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, a także - zgodnie z art. 55 ust. 1 tej ustawy - zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącej Spółki dwieście dziesięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z 8 lipca 1998 r. Minister Finansów na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z 30 marca 1998 r. nie uwzględniająca wniosku Browaru D. - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. w przedmiocie wyrażenia zgody na prowadzenie w systemie komputerowym dokumentacji produkcyjnej, o której mowa w par. 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 lipca 1997 r. w sprawie zakresu i zasad wykonywania szczególnego nadzoru podatkowego /Dz.U. nr 86 poz. 545/. W uzasadnieniu Minister Finansów stwierdził, iż stosownie do par. 40 ust. 7 cytowanego rozporządzenia, jeżeli przepisy niniejszego rozporządzenia przewidują obowiązek prowadzenia przez podmiot specjalnych ksiąg bądź dokumentacji według ustalony wzorów, powinny one być opieczętowane przez urząd kontroli skarbowej, a poszczególne karty ksiąg lub dokumentów kolejno ponumerowane. Przedstawione we wniosku spółki zasady prowadzenia ksiąg i dokumentacji przy użyciu komputera nie spełniają powyższego wymogu, gdyż nie zapewniają możliwości opieczętowania i ponumerowania przed sporządzeniem wydruku ustaleń z dokonanych czynności. Ponadto stwierdził, iż par. 40 ust. 9 cyt. rozporządzenia nie upoważnia dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej do odejścia od tych wymagań lecz jedynie pozwala na ustalenie szczegółowych zasad prowadzenia specjalnych ksiąg i dokumentacji na odrębnych kartach dostosowanych do wpisów dokonanych w urządzeniach drukujących.

W skardze spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, którym zarzucała naruszenie par. 40 ust. 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 lipca 1997 r. w sprawie zakresu i zasad wykonywania szczególnego nadzoru podatkowego. W uzasadnieniu wywodziła, iż dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej jest upoważniony do ustalania szczegółowych zasad prowadzenia przez podmiot ksiąg i dokumentacji przy użyciu komputera na odrębnych kartach dostosowanych do wpisów dokonywanych w urządzeniach drukujących. Podnosiła, iż ust. 9 jest w stosunku do ust. 7 par. 40 przepisem specjalnym i jako taki umożliwia, w przypadku gdy podmiot prowadzi te księgi i dokumentację przy użyciu komputera, prowadzenie ksiąg i dokumentacji opisanych w ust. 7 na odrębnych kartach dostosowanych do wpisów dokonywanych w urządzeniach drukujących, gdy podmiot prowadzi te księgi i dokumentację z użyciem komputera. Powoływała się na wykładnię językową i celowościową par. 40 ust. 9 rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona.

Poza sporem pozostaje fakt, iż skarżąca spółka była zobowiązana do odnotowywania czynności produkcyjnych dotyczących sporządzania warki piwa i zmian w objętości beczki piwnej oraz rozlewu i obrotu piwem w dokumencie przebiegu gotowania warki i w księdze kontroli przychodu i rozchodu piwa według określonych przez Ministra Finansów wzorów /par. 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 lipca 1997 r. w sprawie zakresu i zasad wykonywania szczególnego nadzoru podatkowego - Dz.U. nr 86 poz. 545/.

Z treści par. 40 ust. 9 tego rozporządzenia wynika dla podatnika uprawnienie do prowadzenia zarówno specjalnych ksiąg, jak i dokumentacji przy użyciu komputera. Jedynym warunkiem jest wystąpienie podmiotu ze stosownym wnioskiem do dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o ustalenie w tym zakresie szczegółowych zasad prowadzenia tych ksiąg i dokumentów.

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej otrzymując wniosek spółki z 1 grudnia 1997 r., w którym spółka zwracała się z prośbą o zaakceptowanie proponowanego przez nią sposobu prowadzenia ewidencji rozliczenia procesu produkcyjnego i o dopuszczeniu do stosowania wydruków komputerowych jako podstawowych dokumentów, miał obowiązek ustalenia szczegółowych zasad prowadzenia przez spółkę specjalnych ksiąg i dokumentacji przy użyciu komputera.

Zawarta w cytowanym par. 40 ust. 9 formuła "ustala" oznacza, iż dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie ma wyboru rozstrzygnięcia, że powyższa decyzja w sprawie jest decyzją administracyjną związaną, tzn. taką, która - na wniosek podmiotu przedstawiający okoliczność faktycznie uzasadniającą obowiązek ustalenia szczegółowych zasad prowadzenia ksiąg i dokumentacji przy użyciu komputera - winna ustalić te zasady. Gdyby wniosek podmiotu był niewłaściwie sformułowany obowiązkiem dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej było "przełożenie" tegoż wniosku na język normy prawnej i wydanie stosownej decyzji /ustalenie szczegółowych zasad/. Natomiast nieuwzględnienie wniosku podmiotu, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie znajduje oparcia w powołanym wyżej par. 40 ust. 9 rozporządzenia i z tego względu należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Podsumowując należy stwierdzić, iż stosownie do par. 40 ust. 9 omawianego rozporządzenia spółka miała prawo do prowadzenia przy użyciu komputera specjalnych ksiąg i dokumentacji, a dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej miał obowiązek ustalenia na wniosek podmiotu szczegółowych zasad prowadzenia przez podmiot tych ksiąg i dokumentacji.

W związku z tym, że w sprawie wystąpiły przyczyny określone w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 3 i art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ miał obowiązek orzec jak w sentencji wyroku.